محمدحسن خان صنیع الدوله دارای اسم و رسم به پشت گرمی السلطنه (۱۲۵۹-۱۳۱۳ق) از رجال زمان قاجار و تالیف کننده کتاب خیرات حسان بود. او علم آموزی کرده دارالفنون و از درباریان ناصرالدین فرمانروا بود. اعتمادالسلطنه به فرانسه مهاجرت کرد و به دانش کده پاریس رفت. بعداز رجوع، مدیر دارالترجمه همایونی، معنی کننده منحصر سلطان و همینطور وزیر انطباعات (چاپ و تکثیر) شد. از وی اثرها اکثری برجای مانده که کتاب مجله خاطرات از مهم ترین اثر ها اوست. اتکا السلطنه همینطور کتاب خیرات حسان (۱۳۰۴ـ ۱۳۰۷ق) را درباره تفصیل هم اکنون حدود ۹۱۲ زن پر اسم و رسم مسلمان به مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کتابت درآورد.
معاشطومار فردی
محمدحسن خان صنیع الدوله در ۲۱ شعبان ۱۲۵۹ق موازی با ۲۶ شهریور ۱۲۲۲ش در مراغه متولد و در ۱۸ شوال ۱۳۱۳ق موازی با ۱۴ فروددین ماه ۱۲۷۵ش در طهران از عالم رفت. او ملقب به اعتمادالسلطنه، از رجال دربار زمان قاجار و قسم ناصرالدین فرمان روا و تالیف کننده کتابهای بخش آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد اعظمی بود.[۱]
معاش سیاسی
پدرش حاجی علیخان اعتمادالسلطنه، حاجبالدوله دربار ناصری بود. بقیه اجدادش نیز عمدتا خدمتگزار دودمان قاجار بودهاند. او در مکتب دارالفنون علم آموزی نمود و گویش فرانسه را به نیکی میدانست و مفروضات نظامی را نیز دراین مکتب رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد فراگرفت. [۲]
نماینده قانونی نظام، والی شوشتر، نایب الولایه خوزستان، ژنرال آجودانی سلطان، متعلق نظامی کشورایران در فرانسه و آخر و عاقبت معنی کننده اختصاصی فرمانروا از سایر مشاغل او بود. وی در سال ۱۲۸۰ق و با تشویق وزیر مختار فرانسه در کشورایران هم پا با هیئت سیاسی به فرانسه هجرت کرد.[۳] اعتمادالسلطنه از دید سیاسی شخصیتی محافظهعمل داشت، البته از نگاه فکری، مترقی و پرنور شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بود.[۴]
معاش علمی
او در دانشکده پاریس، تاریخ، جغرافیا و ادبیات فرانسوی را یادگرفت و همینطور در دوران اقامتش در فرانسه گویش انگلیسی را نیز فرا گرفت. در مراجعت به طهران، ناصرالدین پاد شاه او را به سمت سر کردگی دارالترجمه همایونی و معنی کننده منحصر پاد شاه و همینطور وزیر انطباعات (چاپ و تکثیر) گمارد.[۵] او دراین سمت، تعداد متعددی از کتاب ها اندیشمندان هم بعدازظهر خود را به اسم خویش منتشر نمود.[۶]
تألیف کتاب
از اتکا السلطنه اثر ها اکثری برجا مانده که بیشترشان چاپ گردیدهاند. [۷] بعضی مدعا گردیدهاند که بعضا از این اثر ها را زیردستان وی نوشتهاند.[۸] بعضا از اثرها اساسی وی عبارتاند از: خبرنامه خاطرات، تاریخ منتظم ناصری، خلسه یا این که خوابطومار، مرآب البلدان و خیرات حسان. [۹] خیرات حسان (۱۳۰۴ـ ۱۳۰۷ق) درباره تفصیل هم اکنون حدود ۹۱۲ زن دارای اسم و رسم اسلام و مثال اشعار گویندگان زن در سه جلد میباشد. او دراین کتاب تفصیل اکنون زنان شعر سرا، ادیب، خوشنویس، هنرمند، فقیه، دانا، خداپرست، عارف و نیز بانوان مقدس، اهل مقبره پادشاهان، همسران و دختران بزرگان، معشوقهها، زنان تاریخساز و واقعهآفرین از صدر اسلام تا بعدازظهر مؤلف، از رخنه و عرب و فارس و هندی و حبشی را گرد آورده میباشد. اعتمادالسلطنه کتاب مشاهیرالنساء تاثیر سید محمد فرضی افندی، را که به لهجه ترکی میباشد، محور فعالیت خویش قرار داده میباشد. مدخلهای خیرات حسان به ترتیب حروف الفبا تهیه و تنظیم شدهاست که از در بین آن ها تفصیل هم اکنون سکینه بنت حسین، کاملترین تفصیل حالا دراین تذکره میباشد.
پانویس
محمدحسن خان صنیع الدوله دارای اسم و رسم به پشت گرمی السلطنه (۱۲۵۹-۱۳۱۳ق) از رجال زمان قاجار و تالیف کننده کتاب خیرات حسان بود. او علم آموزی کرده دارالفنون و از درباریان ناصرالدین فرمانروا بود. اعتمادالسلطنه به فرانسه مهاجرت کرد و به دانش کده پاریس رفت. بعداز رجوع، مدیر دارالترجمه همایونی، معنی کننده منحصر سلطان و همینطور وزیر انطباعات (چاپ و تکثیر) شد. از وی اثرها اکثری برجای مانده که کتاب مجله خاطرات از مهم ترین اثر ها اوست. اتکا السلطنه همینطور کتاب خیرات حسان (۱۳۰۴ـ ۱۳۰۷ق) را درباره تفصیل هم اکنون حدود ۹۱۲ زن پر اسم و رسم مسلمان به مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کتابت درآورد.
معاشطومار فردی
محمدحسن خان صنیع الدوله در ۲۱ شعبان ۱۲۵۹ق موازی با ۲۶ شهریور ۱۲۲۲ش در مراغه متولد و در ۱۸ شوال ۱۳۱۳ق موازی با ۱۴ فروددین ماه ۱۲۷۵ش در طهران از عالم رفت. او ملقب به اعتمادالسلطنه، از رجال دربار زمان قاجار و قسم ناصرالدین فرمان روا و تالیف کننده کتابهای بخش آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد اعظمی بود.[۱]
معاش سیاسی
پدرش حاجی علیخان اعتمادالسلطنه، حاجبالدوله دربار ناصری بود. بقیه اجدادش نیز عمدتا خدمتگزار دودمان قاجار بودهاند. او در مکتب دارالفنون علم آموزی نمود و گویش فرانسه را به نیکی میدانست و مفروضات نظامی را نیز دراین مکتب رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد فراگرفت. [۲]
نماینده قانونی نظام، والی شوشتر، نایب الولایه خوزستان، ژنرال آجودانی سلطان، متعلق نظامی کشورایران در فرانسه و آخر و عاقبت معنی کننده اختصاصی فرمانروا از سایر مشاغل او بود. وی در سال ۱۲۸۰ق و با تشویق وزیر مختار فرانسه در کشورایران هم پا با هیئت سیاسی به فرانسه هجرت کرد.[۳] اعتمادالسلطنه از دید سیاسی شخصیتی محافظهعمل داشت، البته از نگاه فکری، مترقی و پرنور شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بود.[۴]
معاش علمی
او در دانشکده پاریس، تاریخ، جغرافیا و ادبیات فرانسوی را یادگرفت و همینطور در دوران اقامتش در فرانسه گویش انگلیسی را نیز فرا گرفت. در مراجعت به طهران، ناصرالدین پاد شاه او را به سمت سر کردگی دارالترجمه همایونی و معنی کننده منحصر پاد شاه و همینطور وزیر انطباعات (چاپ و تکثیر) گمارد.[۵] او دراین سمت، تعداد متعددی از کتاب ها اندیشمندان هم بعدازظهر خود را به اسم خویش منتشر نمود.[۶]
تألیف کتاب
از اتکا السلطنه اثر ها اکثری برجا مانده که بیشترشان چاپ گردیدهاند. [۷] بعضی مدعا گردیدهاند که بعضا از این اثر ها را زیردستان وی نوشتهاند.[۸] بعضا از اثرها اساسی وی عبارتاند از: خبرنامه خاطرات، تاریخ منتظم ناصری، خلسه یا این که خوابطومار، مرآب البلدان و خیرات حسان. [۹] خیرات حسان (۱۳۰۴ـ ۱۳۰۷ق) درباره تفصیل هم اکنون حدود ۹۱۲ زن دارای اسم و رسم اسلام و مثال اشعار گویندگان زن در سه جلد میباشد. او دراین کتاب تفصیل اکنون زنان شعر سرا، ادیب، خوشنویس، هنرمند، فقیه، دانا، خداپرست، عارف و نیز بانوان مقدس، اهل مقبره پادشاهان، همسران و دختران بزرگان، معشوقهها، زنان تاریخساز و واقعهآفرین از صدر اسلام تا بعدازظهر مؤلف، از رخنه و عرب و فارس و هندی و حبشی را گرد آورده میباشد. اعتمادالسلطنه کتاب مشاهیرالنساء تاثیر سید محمد فرضی افندی، را که به لهجه ترکی میباشد، محور فعالیت خویش قرار داده میباشد. مدخلهای خیرات حسان به ترتیب حروف الفبا تهیه و تنظیم شدهاست که از در بین آن ها تفصیل هم اکنون سکینه بنت حسین، کاملترین تفصیل حالا دراین تذکره میباشد.
پانویس
بررسی فعالیتهای فرهنگی، آموزشی و اجتماعی مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد