(۱۳۰۵-۱۴۰۱ش) از مراجع پیروی شیعه و معلم درس بیرون فقه و اصول در قم بود. گروه ۴۱ جلدی فقه الصادق بهتیتر دایرةالمعارفی از مباحث شرعی شیعه از اثر ها اوست. سید ابوالحسن اصفهانی، سید ابوالقاسم خویی و محمدحسین غروی اصفهانی از استادان وی مسجد غدیر بلوار معلم مشهد بودهاند.
روضه خوان، درس دادن درس بیرون فقه و اصول را در سال ۱۳۳۰ش شروع کرد. مرجعیت وی بعد از درگذشت سید حسین طباطبایی بروجردی قانونی شد و رساله عملیه او در سال ۱۳۴۰ش منتشر شوید. ایده ها سید محمدصادق روضه خوان در مواقعی همانند پیروی از میت، اذن بابا دختر در تزویج و قمهزنی، با طریقه دارای شهرت فقیهان شیعه تفاوت مسجد غدیر فلاحی مشهد داراست.
شیخ در دهه ۱۳۴۰ش، موضعها و بیانیههایی علیه حکومت پهلوی در قضایایی مانند: ثبت لایحه کاپیتولاسیون و حمله نظامیان پهلوی به مکتب فیضیه داشت و پیش از انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران به فعالان انقلابی امداد میکرد. معاشطومار سید محمدصادق حسینی روضه خوان در تیر ۱۳۰۵ش در قم بهجهان آمد.[۱] بعد از گذراندن تحصیلات مقدماتی در سال ۱۳۱۵ش به نجف مسافرت کرد و بعد از علم آموزی، در سال ۱۳۲۹ش به کشورایران رجوع و برگشت و در حوزه علمیه قم به درس دادن فقه و اصول مسجد بابا غدیر مشهد پرداخت.[۲]
گفته می شود که او در ۱۴ سالگی به مرتبه اجتهاد رسیده[۳] و اولین زمان درس دادن درس بیرون فقه و اصول وی، سال ۱۳۳۰ش بوده میباشد.[۴]پدرش سید محمود شیخ، مدتی در نجف از شاگردان سید ابوالحسن اصفهانی و میرزای نائینی و در مشهد طلبه سید حسین طباطبایی قمی بود.[۵] سید محمود روضه خوان مثلا اشخاصی بوده که برای ورود عبدالکریم حائری یزدی به قم کارایی کرده و همینطور با سید ابوالقاسم کاشانی در جریان ملیشدن نفت همیاری مسجد بابا قدرت مشهد داشت.[۶]
سید محمدصادق روضه خوان در ۲۵ آذر سال ۱۴۰۱ش در قم درگذشت.[۷] مراسم تشییع او در ۲۷ آذر در قم شکل گرفت و بعداز اقامه نماز میت به وسیله روضه خوان مصطفی مصری نماینده تامالاختیار سید راستگو شیخ، در مسجد بالاسر بقاع حضرت معصومه(س) دفن شد.[۸]
اساتید
سید درست گو شیخ در سال ۱۳۵۵ق و در سن ۱۱ سالگی وارد حوزه علمیه نجف شد و در به عبارتی سال، درس بیرون فقه و اصول را استارت مینماید.[۹] روحانی کاظم شیرازی، محمدحسین غروی اصفهانی، محمدعلی کاظمینی، سید ابوالحسن اصفهانی، سید حسین طباطبایی بروجردی از شناختهگردیدهترین اساتید او بودهاند.[۱۰] از اشخاص بخش اعظمی بهتیتر اساتید سید درست گو روضه خوان ذکر شده گردیده، البته بیشترین مجال علم آموزی او بهزمان ۱۵ سال و نزد سید ابوالقاسم خویی بود.[۱۱]
مرجعیت
رساله عملیه سید محمدصادق شیخ بعداز درگذشت آیتالله بروجردی، منتشر شد که اولین چاپ آن بر پایه ی موجودی کتابخانه ملی کشورایران مرتبط با سال ۱۳۴۰ش میباشد.[۱۲] بعضا معتقدند، وی مرجعیتش را زودتر از معاصران خویش اظهارکرد،[۱۳] چون هنگام اعلام مرجعیت، هنوز بخش اعظمی از اساتید وی زنده بودند.[۱۴]
بعضی آراء دینی
بعضا از آرای سید محمدصادق شیخ با حیث مردم مراجع پیروی، تفاوت داراست برای مثال:
روضه خوان اعتقاد دارد با درگذشت یک مرجع تبعیت، مقلدان آن مرجع بایستی به مرجع تبعیت اعلم آنفرصت مراجعه و در مسائل فقاهتی از وی پیروی نمایند و بقا بر تبعیت از میت را روا نمیداند.[۱۵]
سید درست گو شیخ در ارتباط با وصلت دختر باکره، اذن و اجازه بابا را شرط نمیداند و اعتقاد دارد، دختر بالغه و رشیده میتواند سوای اجازه پدرش، تزویج دایم یا این که موقت داشته باشد.[۱۶]
روضه خوان از موافقان قمهزنی میباشد و آن را مجاز و پسندیده می داند.[۱۷]
کارهای سیاسی
سید محمدصادق شیخ، در زمان مرجعیت، پیش از انقلاب از فعالان علیه حکومت پهلوی بود و در مقاطع گوناگون علیه پادشاه، اعلامیههایی صادر کرد، البته بعد ها از مسائل سیاسی گوشهگیری کرد.[۱۸] به عنوان مثال اقدامات او، صدور پیامی در سال ۴۲ش در امر با حمله نظامیان سلطان به مکتب فیضیه، [۱۹] تحریم انتخابات عصر ۲۱ مجلس شورای ملی بوده میباشد.[۲۰] از سایر اعلامیههای وی در سال ۴۳ش در مخالفت با ثبت لایحه کاپیتولاسیون میباشد.[۲۱] وی در سال ۵۰ش، پای کوبیهای ۲۵۰۰ساله شاهنشاهی را تحریم مینماید.[۲۲]در سال ۵۶ش نیز یک سری پیام صادر مینماید به عنوان مثال، پیامی درباره واقعه کشتار عموم در راهپیمایی ۱۹ دی قم،[۲۳] اعلامیهای در سالگرد رخداد کشف عفاف و حجاب[۲۴] و اطلاعیهای به مناسبت چهلمین روز قیام ۲۹ بهمن عموم تبریز.[۲۵]
سید محمدصادق شیخ، بعد از آنکه حسینعلی منتظری در سال ۱۳۶۴ بهتیتر قائمرده رهبر ایران معرفی شد، آذرماه ۱۳۶۴، در مجلس درس خویش با این انتصاب مخالفت کرد.[۲۶] درس بیرون فقه وی به همین ادله تعطیل و خویش وی محدود شد.[۲۷] این حصر خانگی تا سال ۱۳۸۰ تداوم یافت.[۲۸]
طومار آیتالله خویی درباره ملاقات با فرح
سید ابوالقاسم خویی در یادداشتی خطاب به روضه خوان درباره ناگهانی و ناخواسته بودن ملاقات فرح دیبا با خویی مینویسد: «شدیداً نسبت به رویدادها ناراحت کننده و فجایعی که در کشورایران فیس داده و خلق و خوی ظالمانه پادشاه را بهتیتر اعتراض با وی مطرح کردم و وی هم با حزن خیلی زود از خانه بیرون شد.» [۲۹]
طومارای درباره فلسطین
سید محمدصادق روضه خوان در سال ۱۳۵۲ش طومارای خطاب به انور سادات و حافظ اسد درباره زمینه فلسطین و ضرورت اتحاد و یکپارچگی مسلمان ها در قبال اسرائیل نوشت.[۳۰]
اثرها و تألیفات
سید محمدصادق روضه خوان، دارنده ۲۶ تاثیر به گویش عربی و ۲۱ تاثیر به لهجه فارسی میباشد.[۳۱] این اثر ها در موضوعات متفاوت به عنوان مثال فقه، اصول فقه و اعتقادات نگاشته گردیدهاند؛ برای مثال مهم ترین اثرها او:
فقه الصادق
فقه الصادق
کتاب فقه الصادق، آغاز در زمان ۲۶ جلدی چاپ [۳۲] و در زمان آنگاه در ۴۱ جلد به چاپ می رسد.[۳۳] این کتاب تفصیل تبصرة المتعلمین تاثیر علامه حلی میباشد[۳۴] و مرجع و دایرة المعارفی در آحاد ابواب فقه میباشد.[۳۵] گفته شده که آیتالله بروجردی دوبار کتاب فقه الصادق را یاروهمدم خویش به گردهمایی درس دادن برده و تحت عنوان گواهی از آن نقل عهدوپیمان و به آن استناد مینماید.[۳۶] همینطور به گزارش ابوالقاسم خویی می گویند: وی کتاب فقه الصادق را نزد محمدحسین کشف کننده الغطاء برده و نزد وی از کتاب فقه الصادق تجلیل نموده است.[۳۷] درباره همین تاثیر نیز تجلیلی از مدیریت دانشکده الازهر نقل کردهاند. [۳۸]
منهاج الفقاهة
منهاج الفقاهة کنارهای میباشد بر مکاسب روحانی انصاری که به نحوه ای گوناگون کلیه مورد ها ارائه گردیده را دعوا و تحقیق نموده است. این کتاب در ۶ جلد و به گویش عربی مندرج میباشد.[۳۹]
نظام حکومت در اسلام
شیخ در سال ۱۳۵۵ش این کتاب را نوشته و در آن، مشاجره دولت اسلامی به سر گروهی فقها یا این که همان تشکیل حکومت اسلامی زیر رهبری البته دانا را تشریح نموده است. این کتاب تا دی ماه ۱۳۵۷ش سه توشه تجدید چاپ گردیده است.[۴۰]
کتاب طومارهای تاریخی
این کتاب گروهای از طومارهایی میباشد که فی مابین سید محمدصادق روضه خوان و بعضی شخصیتها نگاشته گردیده و دارنده چهار فصل میباشد، فصل اولیه تیم طومارهای آیتالله خویی، فصل دوم، طومارهای برخی مراجع و علما، فصل سوم، طومارهای شخصیتهای سیاسی و فرهنگی و فصل انتها مشمول گروه تلگرافها میباشد.[۴۱]
زبدة الاصول
زبدة الاصول کتابی به لهجه عربی و عصر بدون نقص اصول فقه در ۶ جلد، که به طور دعوا استدلالی ارائه شدهاست. [۴۲]
دیگر تاثیر او، المسائل المستحدثه میباشد، این کتاب، مشمول ارائه مسائل نو و آیتم ابتلا با بیان دلایل و مستندات فقاهتی، روایی و قرآنی میباشد
(۱۳۰۵-۱۴۰۱ش) از مراجع پیروی شیعه و معلم درس بیرون فقه و اصول در قم بود. گروه ۴۱ جلدی فقه الصادق بهتیتر دایرةالمعارفی از مباحث شرعی شیعه از اثر ها اوست. سید ابوالحسن اصفهانی، سید ابوالقاسم خویی و محمدحسین غروی اصفهانی از استادان وی مسجد غدیر بلوار معلم مشهد بودهاند.
روضه خوان، درس دادن درس بیرون فقه و اصول را در سال ۱۳۳۰ش شروع کرد. مرجعیت وی بعد از درگذشت سید حسین طباطبایی بروجردی قانونی شد و رساله عملیه او در سال ۱۳۴۰ش منتشر شوید. ایده ها سید محمدصادق روضه خوان در مواقعی همانند پیروی از میت، اذن بابا دختر در تزویج و قمهزنی، با طریقه دارای شهرت فقیهان شیعه تفاوت مسجد غدیر فلاحی مشهد داراست.
شیخ در دهه ۱۳۴۰ش، موضعها و بیانیههایی علیه حکومت پهلوی در قضایایی مانند: ثبت لایحه کاپیتولاسیون و حمله نظامیان پهلوی به مکتب فیضیه داشت و پیش از انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران به فعالان انقلابی امداد میکرد. معاشطومار سید محمدصادق حسینی روضه خوان در تیر ۱۳۰۵ش در قم بهجهان آمد.[۱] بعد از گذراندن تحصیلات مقدماتی در سال ۱۳۱۵ش به نجف مسافرت کرد و بعد از علم آموزی، در سال ۱۳۲۹ش به کشورایران رجوع و برگشت و در حوزه علمیه قم به درس دادن فقه و اصول مسجد بابا غدیر مشهد پرداخت.[۲]
گفته می شود که او در ۱۴ سالگی به مرتبه اجتهاد رسیده[۳] و اولین زمان درس دادن درس بیرون فقه و اصول وی، سال ۱۳۳۰ش بوده میباشد.[۴]پدرش سید محمود شیخ، مدتی در نجف از شاگردان سید ابوالحسن اصفهانی و میرزای نائینی و در مشهد طلبه سید حسین طباطبایی قمی بود.[۵] سید محمود روضه خوان مثلا اشخاصی بوده که برای ورود عبدالکریم حائری یزدی به قم کارایی کرده و همینطور با سید ابوالقاسم کاشانی در جریان ملیشدن نفت همیاری مسجد بابا قدرت مشهد داشت.[۶]
سید محمدصادق روضه خوان در ۲۵ آذر سال ۱۴۰۱ش در قم درگذشت.[۷] مراسم تشییع او در ۲۷ آذر در قم شکل گرفت و بعداز اقامه نماز میت به وسیله روضه خوان مصطفی مصری نماینده تامالاختیار سید راستگو شیخ، در مسجد بالاسر بقاع حضرت معصومه(س) دفن شد.[۸]
اساتید
سید درست گو شیخ در سال ۱۳۵۵ق و در سن ۱۱ سالگی وارد حوزه علمیه نجف شد و در به عبارتی سال، درس بیرون فقه و اصول را استارت مینماید.[۹] روحانی کاظم شیرازی، محمدحسین غروی اصفهانی، محمدعلی کاظمینی، سید ابوالحسن اصفهانی، سید حسین طباطبایی بروجردی از شناختهگردیدهترین اساتید او بودهاند.[۱۰] از اشخاص بخش اعظمی بهتیتر اساتید سید درست گو روضه خوان ذکر شده گردیده، البته بیشترین مجال علم آموزی او بهزمان ۱۵ سال و نزد سید ابوالقاسم خویی بود.[۱۱]
مرجعیت
رساله عملیه سید محمدصادق شیخ بعداز درگذشت آیتالله بروجردی، منتشر شد که اولین چاپ آن بر پایه ی موجودی کتابخانه ملی کشورایران مرتبط با سال ۱۳۴۰ش میباشد.[۱۲] بعضا معتقدند، وی مرجعیتش را زودتر از معاصران خویش اظهارکرد،[۱۳] چون هنگام اعلام مرجعیت، هنوز بخش اعظمی از اساتید وی زنده بودند.[۱۴]
بعضی آراء دینی
بعضا از آرای سید محمدصادق شیخ با حیث مردم مراجع پیروی، تفاوت داراست برای مثال:
روضه خوان اعتقاد دارد با درگذشت یک مرجع تبعیت، مقلدان آن مرجع بایستی به مرجع تبعیت اعلم آنفرصت مراجعه و در مسائل فقاهتی از وی پیروی نمایند و بقا بر تبعیت از میت را روا نمیداند.[۱۵]
سید درست گو شیخ در ارتباط با وصلت دختر باکره، اذن و اجازه بابا را شرط نمیداند و اعتقاد دارد، دختر بالغه و رشیده میتواند سوای اجازه پدرش، تزویج دایم یا این که موقت داشته باشد.[۱۶]
روضه خوان از موافقان قمهزنی میباشد و آن را مجاز و پسندیده می داند.[۱۷]
کارهای سیاسی
سید محمدصادق شیخ، در زمان مرجعیت، پیش از انقلاب از فعالان علیه حکومت پهلوی بود و در مقاطع گوناگون علیه پادشاه، اعلامیههایی صادر کرد، البته بعد ها از مسائل سیاسی گوشهگیری کرد.[۱۸] به عنوان مثال اقدامات او، صدور پیامی در سال ۴۲ش در امر با حمله نظامیان سلطان به مکتب فیضیه، [۱۹] تحریم انتخابات عصر ۲۱ مجلس شورای ملی بوده میباشد.[۲۰] از سایر اعلامیههای وی در سال ۴۳ش در مخالفت با ثبت لایحه کاپیتولاسیون میباشد.[۲۱] وی در سال ۵۰ش، پای کوبیهای ۲۵۰۰ساله شاهنشاهی را تحریم مینماید.[۲۲]در سال ۵۶ش نیز یک سری پیام صادر مینماید به عنوان مثال، پیامی درباره واقعه کشتار عموم در راهپیمایی ۱۹ دی قم،[۲۳] اعلامیهای در سالگرد رخداد کشف عفاف و حجاب[۲۴] و اطلاعیهای به مناسبت چهلمین روز قیام ۲۹ بهمن عموم تبریز.[۲۵]
سید محمدصادق شیخ، بعد از آنکه حسینعلی منتظری در سال ۱۳۶۴ بهتیتر قائمرده رهبر ایران معرفی شد، آذرماه ۱۳۶۴، در مجلس درس خویش با این انتصاب مخالفت کرد.[۲۶] درس بیرون فقه وی به همین ادله تعطیل و خویش وی محدود شد.[۲۷] این حصر خانگی تا سال ۱۳۸۰ تداوم یافت.[۲۸]
طومار آیتالله خویی درباره ملاقات با فرح
سید ابوالقاسم خویی در یادداشتی خطاب به روضه خوان درباره ناگهانی و ناخواسته بودن ملاقات فرح دیبا با خویی مینویسد: «شدیداً نسبت به رویدادها ناراحت کننده و فجایعی که در کشورایران فیس داده و خلق و خوی ظالمانه پادشاه را بهتیتر اعتراض با وی مطرح کردم و وی هم با حزن خیلی زود از خانه بیرون شد.» [۲۹]
طومارای درباره فلسطین
سید محمدصادق روضه خوان در سال ۱۳۵۲ش طومارای خطاب به انور سادات و حافظ اسد درباره زمینه فلسطین و ضرورت اتحاد و یکپارچگی مسلمان ها در قبال اسرائیل نوشت.[۳۰]
اثرها و تألیفات
سید محمدصادق روضه خوان، دارنده ۲۶ تاثیر به گویش عربی و ۲۱ تاثیر به لهجه فارسی میباشد.[۳۱] این اثر ها در موضوعات متفاوت به عنوان مثال فقه، اصول فقه و اعتقادات نگاشته گردیدهاند؛ برای مثال مهم ترین اثرها او:
فقه الصادق
فقه الصادق
کتاب فقه الصادق، آغاز در زمان ۲۶ جلدی چاپ [۳۲] و در زمان آنگاه در ۴۱ جلد به چاپ می رسد.[۳۳] این کتاب تفصیل تبصرة المتعلمین تاثیر علامه حلی میباشد[۳۴] و مرجع و دایرة المعارفی در آحاد ابواب فقه میباشد.[۳۵] گفته شده که آیتالله بروجردی دوبار کتاب فقه الصادق را یاروهمدم خویش به گردهمایی درس دادن برده و تحت عنوان گواهی از آن نقل عهدوپیمان و به آن استناد مینماید.[۳۶] همینطور به گزارش ابوالقاسم خویی می گویند: وی کتاب فقه الصادق را نزد محمدحسین کشف کننده الغطاء برده و نزد وی از کتاب فقه الصادق تجلیل نموده است.[۳۷] درباره همین تاثیر نیز تجلیلی از مدیریت دانشکده الازهر نقل کردهاند. [۳۸]
منهاج الفقاهة
منهاج الفقاهة کنارهای میباشد بر مکاسب روحانی انصاری که به نحوه ای گوناگون کلیه مورد ها ارائه گردیده را دعوا و تحقیق نموده است. این کتاب در ۶ جلد و به گویش عربی مندرج میباشد.[۳۹]
نظام حکومت در اسلام
شیخ در سال ۱۳۵۵ش این کتاب را نوشته و در آن، مشاجره دولت اسلامی به سر گروهی فقها یا این که همان تشکیل حکومت اسلامی زیر رهبری البته دانا را تشریح نموده است. این کتاب تا دی ماه ۱۳۵۷ش سه توشه تجدید چاپ گردیده است.[۴۰]
کتاب طومارهای تاریخی
این کتاب گروهای از طومارهایی میباشد که فی مابین سید محمدصادق روضه خوان و بعضی شخصیتها نگاشته گردیده و دارنده چهار فصل میباشد، فصل اولیه تیم طومارهای آیتالله خویی، فصل دوم، طومارهای برخی مراجع و علما، فصل سوم، طومارهای شخصیتهای سیاسی و فرهنگی و فصل انتها مشمول گروه تلگرافها میباشد.[۴۱]
زبدة الاصول
زبدة الاصول کتابی به لهجه عربی و عصر بدون نقص اصول فقه در ۶ جلد، که به طور دعوا استدلالی ارائه شدهاست. [۴۲]
دیگر تاثیر او، المسائل المستحدثه میباشد، این کتاب، مشمول ارائه مسائل نو و آیتم ابتلا با بیان دلایل و مستندات فقاهتی، روایی و قرآنی میباشد
مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بهعنوان پایگاه فرهنگی در برابر تهاجم فرهنگی