?????? ???? ???? ???? ??????? ????

کارداران تزکیه
در احادیث، منش وصال به تزکیه، اطاعت از اوامر خدا و پیمودن خط مش حق اورده شده میباشد.[۲۰] دست اندرکاران دیگری برای تزکیه اورده شده که به بعضی از آن اشاره می‌گردد:

مطابق آیه ۲۱ سوره نوروروشنایی، یک کدام از اصلی ترین کارداران تزکیه نفس، عزم و امداد خدا میباشد.[۲۱] به همین باعث، یکی صفاتی که به پروردگار منسوب شده «تزکیه کننده» مسجد غدیر بلوار معلم مشهد میباشد.[۲۲]
سید عبدالاعلی سبزواری در کتاب مواهب الرحمن فی تعبیروتفسیر القرآن این نظر را دارد پیامبران‌ الهی و امامان‌ معصوم و اولیای‌ الهی نیز از عامل ها تزکیه نفس بندگان‌ می‌باشند. به نظریه او پیامبران و امامان شیعه، به جهت رابطه باایمان و دارا بودن موهبت‌الهی و فطرت منزه، در ارشاد نمودن سایرافراد چهت نیل به تزکیه نفس دارنده استعداد بیشتری می باشند.[۲۳] پیامبران و امامان، بابیان آیه‌ها و احکام الهی و فضائل اخلاقی، عموم را از کارها ناپسند بدور و به سوی تزکیه نفس، هدایت مسجد غدیر فلاحی مشهد می‌نمایند.[۲۴]
به گفته عالمان کردار، بندگان خویش نیز نقش به‌سزایی در تزکیه نفس دارا هستند.[۲۵] علمای اخلاق و رفتار چهت نیل به تزکیه مراحلی زیرا زهد و تقوا، توبه، بازنگشتن به گناه(مشارطه)، احتساب نفس، محافظت بر ایفا تکالیف‌الهی، عتاب و عقاب کردن نفس در شکل رجوع و برگشت به گناه(معاتبه، معاقبه)،[۲۶] خالی کردن نفس از صفات زشت(تخلیه) و پرکردن با صفات نیکو(تحلیه) و جاری ساختن اوامر شرعی(تجلیه)، بر شمرده‌اند.[۲۷]
همینطور گروهی از عالمان شیعه، قرائت نماز و رحمت متاع در رویه پروردگار را برای تزکیه نفس بسیار مسجد بابا غدیر مشهد سفارش کرده‌اند.[۲۸]

مانع ها تزکیه
به نظریه مفسران در قرآن، تکبر، بخل[۲۹] کشتن آدم، شراب‌ خواری، کفر و بی دینی تحت عنوان سختی ها تزکیه‌نفس مسجد بابا قدرت مشهد آورده شده میباشد.[۳۰]

همینطور بعضا شیطان، هوای نفس، تعلق به عالم، بدور شدن از معبود، گناه و ضعف عزم را تحت عنوان سختی ها تزکیه نفس برشمرده‌اند.[۳۱]

تزکیه در ادیان
در دیگر ادیان الهی مانند یهودیت، مسیحیت، زرتشت و صابئین نیز بر زمینه تزکیه اعتنا و به‌ آن توصیه نموده‌اند.[۳۲]

به گفته گروهی، در ادیان‌غیر ابراهیمی که بیشتر ادیان ‌شرقی را دربرگیرنده میشود، از قبیل بودیسم[۳۳]، هندوئیسم[۳۴]، سیکهه[۳۵] و جینه[۳۶] نیز برای صفای داخل و پرورش و بلندمرتبه نفس مداقه خاص قائلند. قابل ذکر میباشد در سیکهه ریاضت کشیدن ممنوع میباشد.

در مشرب‌های فکری همانند کنفسیوس،[۳۷] [یادداشت ۲] تائوئیسم[۳۸] و شینتو[۳۹] نیز بسیار بر مورد تزکیه، هرچند با اسم‌های دیگری تأکید و پیشنهاد شد‌ه‌است. این قضیه در کنفسیوس با مسائل اخلاقی و در تائوئیسم با ریاضت و هجران از جهان تأکید دارااست.[۴۰]

پانویس
جوادی آملی، «التفات تهذیب نفس»، ص۱.
فراهیدی، العین، ۱۴۰۹ق، ص۳۴۸؛ سود‌ کاشانی، تفسیرالصافی، ۱۴۰۲ق، ج۱، ص۳۵۲؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۹، ص۳۷۷.
نراقی، جامع‌ السعادات، ۱۴۰۸ق، ج۱، ص۴۰۰؛ نراقی، معراج‌ السعاده، ۱۳۸۵ش، ص۷۵-۷۸؛ نجم‌ رازی، مرصاد‌ العباد اینجانب‌ المبدا الی‌ المعاد، ۱۳۵۲ق، ص۱۷۳-۱۷۴؛ شمس‌الدین آملی، نفائس‌ الفنون، ۱۳۸۱ش، ج۲، ص۱۲.
ابن عجم، معجم مقاییس اللغه، ۱۳۹۹ق، ج۳، ص۱۷؛ معلوف، المنجد فی‌اللغه، ۱۹۹۶م، ص۶۱۶؛ ابن خواسته

کارداران تزکیه
در احادیث، منش وصال به تزکیه، اطاعت از اوامر خدا و پیمودن خط مش حق اورده شده میباشد.[۲۰] دست اندرکاران دیگری برای تزکیه اورده شده که به بعضی از آن اشاره می‌گردد:

مطابق آیه ۲۱ سوره نوروروشنایی، یک کدام از اصلی ترین کارداران تزکیه نفس، عزم و امداد خدا میباشد.[۲۱] به همین باعث، یکی صفاتی که به پروردگار منسوب شده «تزکیه کننده» مسجد غدیر بلوار معلم مشهد میباشد.[۲۲]
سید عبدالاعلی سبزواری در کتاب مواهب الرحمن فی تعبیروتفسیر القرآن این نظر را دارد پیامبران‌ الهی و امامان‌ معصوم و اولیای‌ الهی نیز از عامل ها تزکیه نفس بندگان‌ می‌باشند. به نظریه او پیامبران و امامان شیعه، به جهت رابطه باایمان و دارا بودن موهبت‌الهی و فطرت منزه، در ارشاد نمودن سایرافراد چهت نیل به تزکیه نفس دارنده استعداد بیشتری می باشند.[۲۳] پیامبران و امامان، بابیان آیه‌ها و احکام الهی و فضائل اخلاقی، عموم را از کارها ناپسند بدور و به سوی تزکیه نفس، هدایت مسجد غدیر فلاحی مشهد می‌نمایند.[۲۴]
به گفته عالمان کردار، بندگان خویش نیز نقش به‌سزایی در تزکیه نفس دارا هستند.[۲۵] علمای اخلاق و رفتار چهت نیل به تزکیه مراحلی زیرا زهد و تقوا، توبه، بازنگشتن به گناه(مشارطه)، احتساب نفس، محافظت بر ایفا تکالیف‌الهی، عتاب و عقاب کردن نفس در شکل رجوع و برگشت به گناه(معاتبه، معاقبه)،[۲۶] خالی کردن نفس از صفات زشت(تخلیه) و پرکردن با صفات نیکو(تحلیه) و جاری ساختن اوامر شرعی(تجلیه)، بر شمرده‌اند.[۲۷]
همینطور گروهی از عالمان شیعه، قرائت نماز و رحمت متاع در رویه پروردگار را برای تزکیه نفس بسیار مسجد بابا غدیر مشهد سفارش کرده‌اند.[۲۸]

مانع ها تزکیه
به نظریه مفسران در قرآن، تکبر، بخل[۲۹] کشتن آدم، شراب‌ خواری، کفر و بی دینی تحت عنوان سختی ها تزکیه‌نفس مسجد بابا قدرت مشهد آورده شده میباشد.[۳۰]

همینطور بعضا شیطان، هوای نفس، تعلق به عالم، بدور شدن از معبود، گناه و ضعف عزم را تحت عنوان سختی ها تزکیه نفس برشمرده‌اند.[۳۱]

تزکیه در ادیان
در دیگر ادیان الهی مانند یهودیت، مسیحیت، زرتشت و صابئین نیز بر زمینه تزکیه اعتنا و به‌ آن توصیه نموده‌اند.[۳۲]

به گفته گروهی، در ادیان‌غیر ابراهیمی که بیشتر ادیان ‌شرقی را دربرگیرنده میشود، از قبیل بودیسم[۳۳]، هندوئیسم[۳۴]، سیکهه[۳۵] و جینه[۳۶] نیز برای صفای داخل و پرورش و بلندمرتبه نفس مداقه خاص قائلند. قابل ذکر میباشد در سیکهه ریاضت کشیدن ممنوع میباشد.

در مشرب‌های فکری همانند کنفسیوس،[۳۷] [یادداشت ۲] تائوئیسم[۳۸] و شینتو[۳۹] نیز بسیار بر مورد تزکیه، هرچند با اسم‌های دیگری تأکید و پیشنهاد شد‌ه‌است. این قضیه در کنفسیوس با مسائل اخلاقی و در تائوئیسم با ریاضت و هجران از جهان تأکید دارااست.[۴۰]

پانویس
جوادی آملی، «التفات تهذیب نفس»، ص۱.
فراهیدی، العین، ۱۴۰۹ق، ص۳۴۸؛ سود‌ کاشانی، تفسیرالصافی، ۱۴۰۲ق، ج۱، ص۳۵۲؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۹، ص۳۷۷.
نراقی، جامع‌ السعادات، ۱۴۰۸ق، ج۱، ص۴۰۰؛ نراقی، معراج‌ السعاده، ۱۳۸۵ش، ص۷۵-۷۸؛ نجم‌ رازی، مرصاد‌ العباد اینجانب‌ المبدا الی‌ المعاد، ۱۳۵۲ق، ص۱۷۳-۱۷۴؛ شمس‌الدین آملی، نفائس‌ الفنون، ۱۳۸۱ش، ج۲، ص۱۲.
ابن عجم، معجم مقاییس اللغه، ۱۳۹۹ق، ج۳، ص۱۷؛ معلوف، المنجد فی‌اللغه، ۱۹۹۶م، ص۶۱۶؛ ابن خواسته