معنای شر و نسبت آن با مشقت
راغب اصفهانی در کتاب لُغَاو «مفردات»، شر را تحت عنوان چیزی که تمامی از آن هجران مینمایند تعریف و تمجید نموده است.[۱۵] چنانکه معنای شر در نصوص فقاهتی (قرآن و احادیث) را نیز به عبارتی مضمون همگانی در جامعه دانستهاند.[۱۶] ولی در اصطلاح ابنسینا فیلسوف مسلمان با نگاهی فلسفی شر را به معنای عدم دانسته[۱۷] اهل فلسفه و سخن همگی بدیها و اشتباهات معاش بشری اعم از پیکارها، جنایتها، قتل نفسها، بیماریها، تخریبهای نتیجه ها از زمین لرزهها و گردبادهای شدید، و گریزناپذیری مرگ را ذیل اسم شر حافظه مسجد غدیر بلوار معلم مشهد مینمایند.[۱۸]
شر در نگاه پژوهشگران غربی به سختی،[۱۹] عزم بد[۲۰] و عجز و ناتوانی[۲۱] تعریف و تمجید گردیده است. ارسطو، فیلسوف یونانی، اولین کسی بود که شر را بهتیتر چیزی ناخوشایند تعریف کرد.[۲۲] به نقل از بعضی از پژوهشگران، بیشتر اندیشمندان غربی، شر را به سختی تمجید کردهاند.[۲۳] مولف نوشتهعلمی «نه و شر» در دانشنامه امام علی(ع)، بر پایه ی احادیثی از امام علی(ع)، نه و شر را دو دستور انفسی معرفی نموده است که ناشی از شعور شور یا این که مشقت بشر میباشند، و پدیدههای فرنگی هنگامی نه یا این که شر نامیده می گردند که مسئلهساز شعف یا این که مشقت در بشر گردیده باشند. شرور طبیعی مثل زلزله، سیل و آتشفشان یا این که شرور اخلاقی بهاین عامل شر محسوب میگردند که موجب مشقت و درد زحمت بشر می شوند.[۲۴] محمدتقی جعفری فیلسوف و الاهیدان شیعه کاربرد واژه و کلمه شر را نادرست می داند و توصیه مینماید به مکان آن از واژه و کلمههایی مثل ناملایمات مصرف شود که معنای مشقت را مسجد غدیر فلاحی مشهد میرساند.[۲۵]
شرور طبیعی و شرور اخلاقی
تقسیم شر به طبیعی و اخلاقی، دارای شهرتترین تقسیمبندی میباشد که مذکور میباشد[۲۶] شرور طبیعی رخدادهایی میباشند که سوای دخالت بشر در طبیعت حادثه می افتند و موجب سختی و درد میگردند. مثل گردباد، زلزله، سیل، حریقفشان، بیماریها و معلولیتهایی که بوسیله عامل ها انسانی ساخت و ساز نشدهاند. در مقابل، شرور اخلاقی به رفتارها و خصوصیتهای ناپسند اخلاقی اشاره دارااست که از بشر راز می زند، مانند لافگویی، تکبر، طمع و اعمالی همانند قتل و دزدی. این گروه از شرور فیض بی واسطه افعال و گزینشهای انسانی مسجد بابا غدیر مشهد میباشند.[۲۷]
بعضا از دانشمندان رویدادهای ناگواری را که بر تاثیر دخالت دست اندرکاران طبیعی و انسانی در اطراف طبیعی به وجود می آیند بهتیتر شر اجتماعی شناختهاند.[۲۸] برخی مشقتهای بشر مثل ناراحتی غربت از دوستان یا این که سوگ عزیزان را نیز شرور عاطفی یا این که رمانتیک نامیدهاند به دلیل آن که از وضع و اوضاع مسجد بابا قدرت مشهد نفسانیاند.[۲۹]
شر زائیده گناهان آدم میباشد
بعضی از متکلمان مسلمان، با دقت به برخی از آیه ها قرآن[۳۰] و احادیث،[۳۱] ایفا و رفتارهای اشتباه و ناروای بشر را در پدیدآمدن شرور طبیعی مؤثر دانستهاند.[۳۲] چنان که از نگاه علامه طباطبایی، آیه ۳۰ سوره شوری، ذکرگر همین مقاله میباشد؛ چون مصیبتهای همگانی و شاگرد همانند قحطی، زمین لرزه و وبا را جنس گناهان و پلیدیهای رفتاری بشرها می داند. آیه ۴۱ سوره روم، و ۱۱ سوره رعد را نیز، هممضمون با آیه ذکر شده شمردهاند که دلالت بر رابطه اجرا آدمها با نظام عالم دارا هستند. طباطبائی رابطه و تأثیر اجرا آدم در ساخت و ساز شرور را یکی سنتهای پروردگار شمرده میباشد.[۳۳] گفتهاند براساس احادیث، شغل های نیک و نه اشخاص باتقوا در دفع عذاب و شرور نیز مؤثر میباشد.[۳۴] به یقین محمدتقی مصباح یزدی، در حالتی که ذکر قرآن و احادیث خلا، تأثیر ایفا آدم در آسیب ها و شرور هیچگاه برای ما قابل آشنایی عدم وجود.[۳۵]
شر فلسفی یا این که متافیزیکی
برای شر اقسام دیگری نیز شمرده گردیده است. لایب نیتس فیلسوف غربی، در کتاب تئودیسه، از شری به عنوان «متافیزیکی» یا این که «فلسفی» مذکور میباشد.[۳۶] ملاک این تقسیمبندی، تقسیم جانور به واجبالوجود و ممکنالوجود میباشد. از آن جا که کلیه موجودات ممکنالوجود با نقص و کمبود یاروهمدم میباشند، مدام نوعی کاستی و فقدان در ذات آحاد موجودات امکانی وجود دارااست. مبنی بر این تعریف و تمجید، همگی مخلوقات به نوعی مصداق شر متافیزیکی محسوب میگردند.[۳۷] جوادی آملی مفسر شیعی شر را به دو نوع بالذات و بالعرض تقسیم نموده است که ملاک آن وجود و عدم میباشد و شر بالذات به عبارتی نابودی و خلا میباشد.[۳۸] این سیرتکامل از شرور در مشاجره از قضیه شر گزینه دقت وجود ندارد، چون اینگونه شرّی هیچ تناقضی با آموزههای فقاهتی ندارد.[۳۹]
معنای شر و نسبت آن با مشقت
راغب اصفهانی در کتاب لُغَاو «مفردات»، شر را تحت عنوان چیزی که تمامی از آن هجران مینمایند تعریف و تمجید نموده است.[۱۵] چنانکه معنای شر در نصوص فقاهتی (قرآن و احادیث) را نیز به عبارتی مضمون همگانی در جامعه دانستهاند.[۱۶] ولی در اصطلاح ابنسینا فیلسوف مسلمان با نگاهی فلسفی شر را به معنای عدم دانسته[۱۷] اهل فلسفه و سخن همگی بدیها و اشتباهات معاش بشری اعم از پیکارها، جنایتها، قتل نفسها، بیماریها، تخریبهای نتیجه ها از زمین لرزهها و گردبادهای شدید، و گریزناپذیری مرگ را ذیل اسم شر حافظه مسجد غدیر بلوار معلم مشهد مینمایند.[۱۸]
شر در نگاه پژوهشگران غربی به سختی،[۱۹] عزم بد[۲۰] و عجز و ناتوانی[۲۱] تعریف و تمجید گردیده است. ارسطو، فیلسوف یونانی، اولین کسی بود که شر را بهتیتر چیزی ناخوشایند تعریف کرد.[۲۲] به نقل از بعضی از پژوهشگران، بیشتر اندیشمندان غربی، شر را به سختی تمجید کردهاند.[۲۳] مولف نوشتهعلمی «نه و شر» در دانشنامه امام علی(ع)، بر پایه ی احادیثی از امام علی(ع)، نه و شر را دو دستور انفسی معرفی نموده است که ناشی از شعور شور یا این که مشقت بشر میباشند، و پدیدههای فرنگی هنگامی نه یا این که شر نامیده می گردند که مسئلهساز شعف یا این که مشقت در بشر گردیده باشند. شرور طبیعی مثل زلزله، سیل و آتشفشان یا این که شرور اخلاقی بهاین عامل شر محسوب میگردند که موجب مشقت و درد زحمت بشر می شوند.[۲۴] محمدتقی جعفری فیلسوف و الاهیدان شیعه کاربرد واژه و کلمه شر را نادرست می داند و توصیه مینماید به مکان آن از واژه و کلمههایی مثل ناملایمات مصرف شود که معنای مشقت را مسجد غدیر فلاحی مشهد میرساند.[۲۵]
شرور طبیعی و شرور اخلاقی
تقسیم شر به طبیعی و اخلاقی، دارای شهرتترین تقسیمبندی میباشد که مذکور میباشد[۲۶] شرور طبیعی رخدادهایی میباشند که سوای دخالت بشر در طبیعت حادثه می افتند و موجب سختی و درد میگردند. مثل گردباد، زلزله، سیل، حریقفشان، بیماریها و معلولیتهایی که بوسیله عامل ها انسانی ساخت و ساز نشدهاند. در مقابل، شرور اخلاقی به رفتارها و خصوصیتهای ناپسند اخلاقی اشاره دارااست که از بشر راز می زند، مانند لافگویی، تکبر، طمع و اعمالی همانند قتل و دزدی. این گروه از شرور فیض بی واسطه افعال و گزینشهای انسانی مسجد بابا غدیر مشهد میباشند.[۲۷]
بعضا از دانشمندان رویدادهای ناگواری را که بر تاثیر دخالت دست اندرکاران طبیعی و انسانی در اطراف طبیعی به وجود می آیند بهتیتر شر اجتماعی شناختهاند.[۲۸] برخی مشقتهای بشر مثل ناراحتی غربت از دوستان یا این که سوگ عزیزان را نیز شرور عاطفی یا این که رمانتیک نامیدهاند به دلیل آن که از وضع و اوضاع مسجد بابا قدرت مشهد نفسانیاند.[۲۹]
شر زائیده گناهان آدم میباشد
بعضی از متکلمان مسلمان، با دقت به برخی از آیه ها قرآن[۳۰] و احادیث،[۳۱] ایفا و رفتارهای اشتباه و ناروای بشر را در پدیدآمدن شرور طبیعی مؤثر دانستهاند.[۳۲] چنان که از نگاه علامه طباطبایی، آیه ۳۰ سوره شوری، ذکرگر همین مقاله میباشد؛ چون مصیبتهای همگانی و شاگرد همانند قحطی، زمین لرزه و وبا را جنس گناهان و پلیدیهای رفتاری بشرها می داند. آیه ۴۱ سوره روم، و ۱۱ سوره رعد را نیز، هممضمون با آیه ذکر شده شمردهاند که دلالت بر رابطه اجرا آدمها با نظام عالم دارا هستند. طباطبائی رابطه و تأثیر اجرا آدم در ساخت و ساز شرور را یکی سنتهای پروردگار شمرده میباشد.[۳۳] گفتهاند براساس احادیث، شغل های نیک و نه اشخاص باتقوا در دفع عذاب و شرور نیز مؤثر میباشد.[۳۴] به یقین محمدتقی مصباح یزدی، در حالتی که ذکر قرآن و احادیث خلا، تأثیر ایفا آدم در آسیب ها و شرور هیچگاه برای ما قابل آشنایی عدم وجود.[۳۵]
شر فلسفی یا این که متافیزیکی
برای شر اقسام دیگری نیز شمرده گردیده است. لایب نیتس فیلسوف غربی، در کتاب تئودیسه، از شری به عنوان «متافیزیکی» یا این که «فلسفی» مذکور میباشد.[۳۶] ملاک این تقسیمبندی، تقسیم جانور به واجبالوجود و ممکنالوجود میباشد. از آن جا که کلیه موجودات ممکنالوجود با نقص و کمبود یاروهمدم میباشند، مدام نوعی کاستی و فقدان در ذات آحاد موجودات امکانی وجود دارااست. مبنی بر این تعریف و تمجید، همگی مخلوقات به نوعی مصداق شر متافیزیکی محسوب میگردند.[۳۷] جوادی آملی مفسر شیعی شر را به دو نوع بالذات و بالعرض تقسیم نموده است که ملاک آن وجود و عدم میباشد و شر بالذات به عبارتی نابودی و خلا میباشد.[۳۸] این سیرتکامل از شرور در مشاجره از قضیه شر گزینه دقت وجود ندارد، چون اینگونه شرّی هیچ تناقضی با آموزههای فقاهتی ندارد.[۳۹]
مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بهعنوان پایگاه فرهنگی در برابر تهاجم فرهنگی