?????? ???? ???? ???? ??????? ????

سیاست اداری معاویه
معاویه از توانگری خویش در تاسی از طریق‌های اداری سودمند و ساخت‌و‌ساز دیوان‌ها و ابزارهای اداری اثرگذار برای به کارگیری در حکومت به کار گرفت. دیوان‌ها، در زمان معاویه شاهد دگرگونی بود. رابطه با روم و کشور‌ایران در‌این دستور تأثیر داشت. امویان از نظام اداری قدمت بن خطاب تقلید کردند، فارغ از اینکه آن را تکامل بخشند.[مستلزم منبع] معاویه در تهیه دیوان مالیه از مسیحیانی که در حکومت روم شغل می‌کردند مانند سرجون بن منصور امداد مسجد غدیر بلوار معلم مشهد گرفت.[۸۶]

معاویه دیوان‌های خاتم و بَرید را تأسیس کرد. وی دیوان خاتم را صحیح کرد تا طومار‌ها سوای مهر نباشد، شخصی به جز خلیفه، از اسرار آنها با خبر نشود، طومار‌ها در معرض جعل و تحول قرار نگیرد. علاوه بر آن، دیوان خاتم گزارش‌هایی را اخذ میکرد که از سوی استانداران به جز خلیفه نبی می شد. دیوان برید نیز برای سرعت بخشیدن به رابطه فی مابین خلیفه و کارگزارنش صحیح شد. کارگر این دو دیوان، ضمن ارسال و اخذ طومار‌ها، جاسوسان خلیفه بودند و رفتارهای استانداران را ذیل حیث داشتند و گزارش‌ها را برای خلیفه می‌فرستادند. معاویه هزینه هنگفتی را صرف این مسجد غدیر فلاحی مشهد دیوان کرد.[مستلزم منبع]

رخدادهای سیاسی داخلی زمانه معاویه
خوارج
در زمانه حکومت معاویه، با وجود شدت شغل و خشونت استانداران نسبت به خوارج، آن ها همواره موجب ناآرامی بودند. معاویه بیش تر از امام علی(ع)، از خوارج کینه توزی داشت. آنها معاویه را گم راه از مسیر اسلام می‌دانستند. انجام آن ها خلیفه اموی را پریشان کرد و مخالف شیوه های مسالمت آمیز بودند و از این رو معاویه با خشونت به آن ها جواب اعطا مسجد بابا غدیر مشهد رد.[مستلزم منبع]

خوارج هم‌زمان با جابجایی راءس خلافت از کوفه به دمشق، موضع متعادل‌خیس و سازگارتری اتخاذ کردند که‌این موضع در جابجایی راس عمل حروریه از کوفه به بصره، سستی و انشعاب در تکان آن‌ها، قبل از پا به چنگ آوردن آن و تبدیل شدن به حزب عقیدتی نمودار شد. فرقه‌های ناهمگون عقیدتی خوارج تاثیر منفی بر ارتش نظامی وی گذاشت و برای حکومت اموی فرصتی شد تا بر آن ها غالب شود. پیکار نهروان اولیه و واپسین جنگی بود که خوارج در آن، پایین سرپرستی واحد و در قبال دشمنی واحد عده شدند و بعداز آن دور از هم بودند.
خوارج کوفه به رهبری فروة بن نوفل اشجعی با صلح امام حسن(ع) و معاویه مخالفت کردند و بر معاویه که هنوز در کوفه بود، شوریدند و در نخیله اردو زدند. تضارب‌های در میان آن‌ها و نیروهای نظامی معاویه مسجد بابا قدرت مشهد چهره اعطا کرد.[مستلزم منبع][۸۷]
در سال ۴۳ قمری، مستورد بن علقمه گران قدر‌ترین کودتا خوارج علیه معاویه را رهبری کرد. مغیره بن شعبه استاندار کوفه در مذار آنها‌را سرکوب کرد. پراکندگی قبایل خوارج و عموم کوفه، نیرومندی حکومت مرکزی و سیاست مشقت که در قبال وی در عراق اتخاذ کرد و میل کوفیان به تشیع آل امام علی(ع) در سرکوب خوارج به امداد مغیره آمد. اگرچه خوارج کوشش داشتند که کوفیان را با خویش متحد نمایند، البته کوفیان نبرد با آن‌ها را به انگیزه منافع سیاسی ترجیح دادند.
خوارج کوفه یک‌سری سال در ادب بودند، تا این که در سال ۵۸ قمری حیان بن ظبیان سلمی کودتا کرد. در سال آنگاه با کشته شدن کلیه آن‌ها در جنگی در بانقیا، این کودتا نقطه پایان یافت.[مستلزم منبع][۸۸]

خوارج بصره نیز مانند خوارج کوفه گاهی کودتا می‌کردند. در سال ۴۱ قمری به رهبری سهم بن برنده و خطیم باهلی کودتا کردند. ابن عامر استاندار اموی آن‌ها‌را سرکوب کردند. ابن عامر به جهت مدارا و نرمش با خوارج از سوی معاویه عزل شد. در سال ۴۵ زیاد بن ابیه استاندار بصره شد و سیاست سختگیرانه‌ای در قبال خوارج اتخاذ کرد[۸۹]. بعد از مرگ زیاد در سال ۵۳ قمری، کار خوارج بصره از راز دریافت شد. عبیدالله بن زیاد در سال ۵۵ قمری استاندار بصره شد و به تعقیب و زندانی و تبعید و قتل آن‌ها پرداخت.[مستلزم منبع]

سیاست اداری معاویه
معاویه از توانگری خویش در تاسی از طریق‌های اداری سودمند و ساخت‌و‌ساز دیوان‌ها و ابزارهای اداری اثرگذار برای به کارگیری در حکومت به کار گرفت. دیوان‌ها، در زمان معاویه شاهد دگرگونی بود. رابطه با روم و کشور‌ایران در‌این دستور تأثیر داشت. امویان از نظام اداری قدمت بن خطاب تقلید کردند، فارغ از اینکه آن را تکامل بخشند.[مستلزم منبع] معاویه در تهیه دیوان مالیه از مسیحیانی که در حکومت روم شغل می‌کردند مانند سرجون بن منصور امداد مسجد غدیر بلوار معلم مشهد گرفت.[۸۶]

معاویه دیوان‌های خاتم و بَرید را تأسیس کرد. وی دیوان خاتم را صحیح کرد تا طومار‌ها سوای مهر نباشد، شخصی به جز خلیفه، از اسرار آنها با خبر نشود، طومار‌ها در معرض جعل و تحول قرار نگیرد. علاوه بر آن، دیوان خاتم گزارش‌هایی را اخذ میکرد که از سوی استانداران به جز خلیفه نبی می شد. دیوان برید نیز برای سرعت بخشیدن به رابطه فی مابین خلیفه و کارگزارنش صحیح شد. کارگر این دو دیوان، ضمن ارسال و اخذ طومار‌ها، جاسوسان خلیفه بودند و رفتارهای استانداران را ذیل حیث داشتند و گزارش‌ها را برای خلیفه می‌فرستادند. معاویه هزینه هنگفتی را صرف این مسجد غدیر فلاحی مشهد دیوان کرد.[مستلزم منبع]

رخدادهای سیاسی داخلی زمانه معاویه
خوارج
در زمانه حکومت معاویه، با وجود شدت شغل و خشونت استانداران نسبت به خوارج، آن ها همواره موجب ناآرامی بودند. معاویه بیش تر از امام علی(ع)، از خوارج کینه توزی داشت. آنها معاویه را گم راه از مسیر اسلام می‌دانستند. انجام آن ها خلیفه اموی را پریشان کرد و مخالف شیوه های مسالمت آمیز بودند و از این رو معاویه با خشونت به آن ها جواب اعطا مسجد بابا غدیر مشهد رد.[مستلزم منبع]

خوارج هم‌زمان با جابجایی راءس خلافت از کوفه به دمشق، موضع متعادل‌خیس و سازگارتری اتخاذ کردند که‌این موضع در جابجایی راس عمل حروریه از کوفه به بصره، سستی و انشعاب در تکان آن‌ها، قبل از پا به چنگ آوردن آن و تبدیل شدن به حزب عقیدتی نمودار شد. فرقه‌های ناهمگون عقیدتی خوارج تاثیر منفی بر ارتش نظامی وی گذاشت و برای حکومت اموی فرصتی شد تا بر آن ها غالب شود. پیکار نهروان اولیه و واپسین جنگی بود که خوارج در آن، پایین سرپرستی واحد و در قبال دشمنی واحد عده شدند و بعداز آن دور از هم بودند.
خوارج کوفه به رهبری فروة بن نوفل اشجعی با صلح امام حسن(ع) و معاویه مخالفت کردند و بر معاویه که هنوز در کوفه بود، شوریدند و در نخیله اردو زدند. تضارب‌های در میان آن‌ها و نیروهای نظامی معاویه مسجد بابا قدرت مشهد چهره اعطا کرد.[مستلزم منبع][۸۷]
در سال ۴۳ قمری، مستورد بن علقمه گران قدر‌ترین کودتا خوارج علیه معاویه را رهبری کرد. مغیره بن شعبه استاندار کوفه در مذار آنها‌را سرکوب کرد. پراکندگی قبایل خوارج و عموم کوفه، نیرومندی حکومت مرکزی و سیاست مشقت که در قبال وی در عراق اتخاذ کرد و میل کوفیان به تشیع آل امام علی(ع) در سرکوب خوارج به امداد مغیره آمد. اگرچه خوارج کوشش داشتند که کوفیان را با خویش متحد نمایند، البته کوفیان نبرد با آن‌ها را به انگیزه منافع سیاسی ترجیح دادند.
خوارج کوفه یک‌سری سال در ادب بودند، تا این که در سال ۵۸ قمری حیان بن ظبیان سلمی کودتا کرد. در سال آنگاه با کشته شدن کلیه آن‌ها در جنگی در بانقیا، این کودتا نقطه پایان یافت.[مستلزم منبع][۸۸]

خوارج بصره نیز مانند خوارج کوفه گاهی کودتا می‌کردند. در سال ۴۱ قمری به رهبری سهم بن برنده و خطیم باهلی کودتا کردند. ابن عامر استاندار اموی آن‌ها‌را سرکوب کردند. ابن عامر به جهت مدارا و نرمش با خوارج از سوی معاویه عزل شد. در سال ۴۵ زیاد بن ابیه استاندار بصره شد و سیاست سختگیرانه‌ای در قبال خوارج اتخاذ کرد[۸۹]. بعد از مرگ زیاد در سال ۵۳ قمری، کار خوارج بصره از راز دریافت شد. عبیدالله بن زیاد در سال ۵۵ قمری استاندار بصره شد و به تعقیب و زندانی و تبعید و قتل آن‌ها پرداخت.[مستلزم منبع]