(درگذشت ۸۰ق) همسر حضرت زینب(س).عبدالله اولیه مولود مسلمان ها در حبشه بود و در سال هفتم قمری به یار بابا و مادرش به مدینه سفر کرد. عبدالله در حفاظت از امام علی(ع) در مبارزههای جمل و صفین کمپانی کرد.او تا فرصت صلح امام حسن(ع) با معاویه، با آن حضرت یاروهمدم بود. وی در زمان حکومت معاویه و یزید عطایای آنانرا میبه عهده گرفت و در رخداد کربلا حضور نداشت؛ ولی همسرش زینب(س) درین اتفاق اسیر شد و دو بدن از فرزندانش به اسمهای عون و محمد در روز عاشورا در کربلا به شهیدشدن مسجد غدیر بلوار معلم مشهد رسیدند.
منزلت، عبدالله بن جعفر بن ابیطالب، از صحابه رسول(ص) فرزند جعفر طَیّار و اسماء دختر عُمَیس بود.[۱] پدرش جعفر از صحابه نبی(ص) بود که در نزاع موته به شهیدشدن رسید. فرستاده(ص) بعداز شهید شدن جعفر، عبدالله را گزینه ناز و نوازش قرار بخشید.[۲] عبدالله با استناد به حدیث رسول(ص) که «جعفر را دیدم که در پردیس با فرشتگان پرواز مینماید»[۳]، ابنذیالجناحین (فرزند هر که دو بال و پر داشت) نیز خوانده مسجد غدیر فلاحی مشهد میشد.[۴]
عبدالله با حضرت زینب(س) تزویج کرد. ثمره این تزویج چهار فرزند پسر (علی، عباس، عون، محمد) و دختری به اسم امکلثوم بود.[۵] وی همینطور در طول حیات زینب، با لیلا دختر مسعود نیز تزویج کرد.[۶] و بعد از درگذشت زینب(س) با امکلثوم خواهر وی وصلت مسجد بابا غدیر مشهد کرد
تولد در حبشه و مهاجرت به مدینه، عبدالله در حبشه دیده به جهان گشود. در سفر جعفر بن ابیطالب به حبشه، همسرش اسماء بنت عمیس نیز یار وی بود[۸] و عبدالله، بهتیتر اولیه مولود مسلمانها، در آنجا به دنیا آمد.[۹] وی در سال هفتم مسافرت، بعد از غزوه خیبر، به یار و همدم خانوادهاش به مدینه نزد نبی(ص) مسجد بابا قدرت مشهد رفت.[۱۰]
در روزگار خلفا
بنابر کتاب فتوح الشام، عبدالله در فتوحات (فتح شام) که در حین خلافت قدمت بن خطاب فیس بخشید، شرکت کردن کرد.[۱۱] وی در دورۀ خلافت عثمان، هنگام تبعید ابوذر به رَبَذِه، به پیروی از علی(ع)، ابوذر را تا خارج مدینه بدرقه کرد.[۱۲]
به گفته ابنابیالحدید زمانی که ولید بن عقبه والی عثمان در کوفه به شرابخواری تبهکار شد، عبدالله بهفرمان علی(ع) بر ولید حد روان کرد.[۱۳]
حضور در نزاعهای زمان خلافت امام علی(ع)
عبدالله با علی(ع) بیعت کرد[۱۴] و در بیشتر حوداث زمانه خلافت علی(ع) حضور داشت[مستلزم منبع] وی به طرفداری از علی(ع) در پیکار جمل کمپانی کرد[مستلزم منبع] و در مبارزه صفین نیز در سپاه امام علی(ع) بود و بر قبایل قریش، اَسَد و کنانه سر گروهی داشت[۱۵] و به یاری مسلم بن عقیل پیادگانِ سَمت راست سپاه امام را فرماندهی می کرد.[۱۶] سازه به نقلی علی(ع) انگیزه تایید حَکَمیت را زنده ماندن اشخاصی همانند عبدالله بن جعفر دانست.[۱۷] عبدالله از اشخاصی بود که به پایبندی عراقیان بر عهدنامه حکمیت مدرک اعطا کرد.[۱۸]
علی(ع) به سفارش وی محمد بن ابیدیده نشده (اخوی مادری عبدالله) را به مکان قیس بن سعد به ولایت مصر منصوب کرد.[۱۹] به گفتۀ ابنابیالحدید، علی(ع) میخواست عبدالله را به منجر تبذیر، از تصرف در اموالش جلوگیری کردن نماید، ازاینرو وی با زُبیر بن عَوام سهم دار شد و امام دیگر اورا محجور نکرد.[۲۰]
قصاص ابنملجم
به نقل از ابنسعد و علی بن حسین مسعودی، عبدالله بعد از شهید شدن امام علی(ع)، ابنملجم مرادی را قصاص کرد.[۲۱] ولی این گفته بر خلاف عبارت دیگری از مسعودی میباشد که می گوید: «و قَتل الحسنُ بندهَالرحمن بن ملجمَ علی حسب ما ذکرنا».[۲۲] روحانی موثر در کتاب ارشادوراهنمایی گزارش کرده امام حسن مجتبی(ع) دستورداد که ابنملجم قصاص خواهد شد.[۲۳]
عبدالله در صلح امام حسن با معاویه در سپاه امام حسن(ع) بود.[۲۴] به گفته ابنابیالحدید، وقتی که امام حسن(ع) به شهید شدن رسید، مروان بن حکم از دفن او در کنار مرقد رسول(ص) خودداری کرد. عبدالله، امام حسین(ع) را قسم اعطا کرد تا از بحث با مروان بپرهیزد
عبدالله در حکومت معاویه، با دربار وی در دمشق رابطه برقرار کرد و به نزد وی در دمشق رفت.[۲۶] معاویه ۱.۰۰۰.۰۰۰ درهم مقرری سالیانه برای او گزینش کرد و یزید آن را به ۲.۰۰۰.۰۰۰ درهم ارتقا بخشید.[۲۷] نقل شده که عبدالله بن جعفر به خواهش و عطای معاویه اسم یک کدام از فرزندان خویش را معاویه نامید.[۲۸]
معاویه عبدالله بن جعفر را سیدِ بنیهاشم کنیه بخشید، ولی وی اینگونه لقبی را مختص به حسنین(ع) میدانست.[۲۹] بعضی احترام معاویه به عبدالله بن جعفر را برخاسته از کارایی او برای جذب بزرگان و سران قبایل، و شاید برای کاستن از جایگاه فرزندان امام علی(ع) دانستهاند.[۳۰]
در مجالس معاویه دربین یزید با عبدالله بن جعفر مفاخراتی انجام یافته میباشد[۳۱] در یکی این مجالس، که حسنین(ع) نیز حضور داشتند، در بین معاویه و عبدالله دعواای فیس بخشید؛ عبدالله به ذکر فضیلت علی(ع) و خاندانش پرداخت و با بیان اسم امامان دوازدهگانه به امامت آنها نیز اشاره نمود.[۳۲]
(درگذشت ۸۰ق) همسر حضرت زینب(س).عبدالله اولیه مولود مسلمان ها در حبشه بود و در سال هفتم قمری به یار بابا و مادرش به مدینه سفر کرد. عبدالله در حفاظت از امام علی(ع) در مبارزههای جمل و صفین کمپانی کرد.او تا فرصت صلح امام حسن(ع) با معاویه، با آن حضرت یاروهمدم بود. وی در زمان حکومت معاویه و یزید عطایای آنانرا میبه عهده گرفت و در رخداد کربلا حضور نداشت؛ ولی همسرش زینب(س) درین اتفاق اسیر شد و دو بدن از فرزندانش به اسمهای عون و محمد در روز عاشورا در کربلا به شهیدشدن مسجد غدیر بلوار معلم مشهد رسیدند.
منزلت، عبدالله بن جعفر بن ابیطالب، از صحابه رسول(ص) فرزند جعفر طَیّار و اسماء دختر عُمَیس بود.[۱] پدرش جعفر از صحابه نبی(ص) بود که در نزاع موته به شهیدشدن رسید. فرستاده(ص) بعداز شهید شدن جعفر، عبدالله را گزینه ناز و نوازش قرار بخشید.[۲] عبدالله با استناد به حدیث رسول(ص) که «جعفر را دیدم که در پردیس با فرشتگان پرواز مینماید»[۳]، ابنذیالجناحین (فرزند هر که دو بال و پر داشت) نیز خوانده مسجد غدیر فلاحی مشهد میشد.[۴]
عبدالله با حضرت زینب(س) تزویج کرد. ثمره این تزویج چهار فرزند پسر (علی، عباس، عون، محمد) و دختری به اسم امکلثوم بود.[۵] وی همینطور در طول حیات زینب، با لیلا دختر مسعود نیز تزویج کرد.[۶] و بعد از درگذشت زینب(س) با امکلثوم خواهر وی وصلت مسجد بابا غدیر مشهد کرد
تولد در حبشه و مهاجرت به مدینه، عبدالله در حبشه دیده به جهان گشود. در سفر جعفر بن ابیطالب به حبشه، همسرش اسماء بنت عمیس نیز یار وی بود[۸] و عبدالله، بهتیتر اولیه مولود مسلمانها، در آنجا به دنیا آمد.[۹] وی در سال هفتم مسافرت، بعد از غزوه خیبر، به یار و همدم خانوادهاش به مدینه نزد نبی(ص) مسجد بابا قدرت مشهد رفت.[۱۰]
در روزگار خلفا
بنابر کتاب فتوح الشام، عبدالله در فتوحات (فتح شام) که در حین خلافت قدمت بن خطاب فیس بخشید، شرکت کردن کرد.[۱۱] وی در دورۀ خلافت عثمان، هنگام تبعید ابوذر به رَبَذِه، به پیروی از علی(ع)، ابوذر را تا خارج مدینه بدرقه کرد.[۱۲]
به گفته ابنابیالحدید زمانی که ولید بن عقبه والی عثمان در کوفه به شرابخواری تبهکار شد، عبدالله بهفرمان علی(ع) بر ولید حد روان کرد.[۱۳]
حضور در نزاعهای زمان خلافت امام علی(ع)
عبدالله با علی(ع) بیعت کرد[۱۴] و در بیشتر حوداث زمانه خلافت علی(ع) حضور داشت[مستلزم منبع] وی به طرفداری از علی(ع) در پیکار جمل کمپانی کرد[مستلزم منبع] و در مبارزه صفین نیز در سپاه امام علی(ع) بود و بر قبایل قریش، اَسَد و کنانه سر گروهی داشت[۱۵] و به یاری مسلم بن عقیل پیادگانِ سَمت راست سپاه امام را فرماندهی می کرد.[۱۶] سازه به نقلی علی(ع) انگیزه تایید حَکَمیت را زنده ماندن اشخاصی همانند عبدالله بن جعفر دانست.[۱۷] عبدالله از اشخاصی بود که به پایبندی عراقیان بر عهدنامه حکمیت مدرک اعطا کرد.[۱۸]
علی(ع) به سفارش وی محمد بن ابیدیده نشده (اخوی مادری عبدالله) را به مکان قیس بن سعد به ولایت مصر منصوب کرد.[۱۹] به گفتۀ ابنابیالحدید، علی(ع) میخواست عبدالله را به منجر تبذیر، از تصرف در اموالش جلوگیری کردن نماید، ازاینرو وی با زُبیر بن عَوام سهم دار شد و امام دیگر اورا محجور نکرد.[۲۰]
قصاص ابنملجم
به نقل از ابنسعد و علی بن حسین مسعودی، عبدالله بعد از شهید شدن امام علی(ع)، ابنملجم مرادی را قصاص کرد.[۲۱] ولی این گفته بر خلاف عبارت دیگری از مسعودی میباشد که می گوید: «و قَتل الحسنُ بندهَالرحمن بن ملجمَ علی حسب ما ذکرنا».[۲۲] روحانی موثر در کتاب ارشادوراهنمایی گزارش کرده امام حسن مجتبی(ع) دستورداد که ابنملجم قصاص خواهد شد.[۲۳]
عبدالله در صلح امام حسن با معاویه در سپاه امام حسن(ع) بود.[۲۴] به گفته ابنابیالحدید، وقتی که امام حسن(ع) به شهید شدن رسید، مروان بن حکم از دفن او در کنار مرقد رسول(ص) خودداری کرد. عبدالله، امام حسین(ع) را قسم اعطا کرد تا از بحث با مروان بپرهیزد
عبدالله در حکومت معاویه، با دربار وی در دمشق رابطه برقرار کرد و به نزد وی در دمشق رفت.[۲۶] معاویه ۱.۰۰۰.۰۰۰ درهم مقرری سالیانه برای او گزینش کرد و یزید آن را به ۲.۰۰۰.۰۰۰ درهم ارتقا بخشید.[۲۷] نقل شده که عبدالله بن جعفر به خواهش و عطای معاویه اسم یک کدام از فرزندان خویش را معاویه نامید.[۲۸]
معاویه عبدالله بن جعفر را سیدِ بنیهاشم کنیه بخشید، ولی وی اینگونه لقبی را مختص به حسنین(ع) میدانست.[۲۹] بعضی احترام معاویه به عبدالله بن جعفر را برخاسته از کارایی او برای جذب بزرگان و سران قبایل، و شاید برای کاستن از جایگاه فرزندان امام علی(ع) دانستهاند.[۳۰]
در مجالس معاویه دربین یزید با عبدالله بن جعفر مفاخراتی انجام یافته میباشد[۳۱] در یکی این مجالس، که حسنین(ع) نیز حضور داشتند، در بین معاویه و عبدالله دعواای فیس بخشید؛ عبدالله به ذکر فضیلت علی(ع) و خاندانش پرداخت و با بیان اسم امامان دوازدهگانه به امامت آنها نیز اشاره نمود.[۳۲]
مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بهعنوان پایگاه فرهنگی در برابر تهاجم فرهنگی