برای لمس ادب با ما یار گردید تا به شاهچراغ شیراز این جاذبه دیدهنواز برویم و برایتان از معماری شاهچراغ و قسمتهای گوناگون آن بگوییم. مسجد غدیر بلوار معلم مشهد برای فهم و شعور عالی زیباییهای این جاذبه کافی میباشد نگاهی به عکس آرامگاه فرمان روا لامپ در شیراز بیندازید. مسجد غدیر فلاحی مشهد با کارناوال هم پا باشید تا در هجرت به شیراز و شاهچراغش زیارتی داشته باشیم و سفری روحنواز و معنوی را تجربیات کنیم.مسجد بابا غدیر مشهد اکنون قابلیت ورود به صحن نیست؛ تنها میتوانید وارد تراس گردید. مسجد بابا قدرت مشهد
شناخت با شاهچراغ شیراز | مهمترین جاذبه مذهبی شهر
شاهچراغ، تیتر یک کدام از بناهای مذهبی شیراز و اسم مسجد و آرامگاهی دارای شهرت میباشد که آن را تبارکترین زیارتگاه شهر میدانند. این سازه به یقین شیعهها، آرامگاه دو اخوی امام هشتم را در خویش دارااست: احمد بن موسی، پسر ارشد موسی کاظم دارای اسم و رسم به شاهچراغ و میر محمد بن موسی، از برادران علی بن موسی الرضا دارای شهرت به سید میر محمد. حضرت سید ابراهیم(ع)، پسر میرمحمد (ع) و نوه امام موسی کاظم (ع)، نیز در در مجاورت مقبره مطهر پدرش جایدارد.
این زیارتگاه ضمن مداقه مذهبی و فضای متانتبخشی که داراست، از نظر هنر و معماری اسلامی و اهل ایران نیز حائز اهمیت اکثری میباشد. هنر کاشیکاری و آینهکاری دراین آرامگاه در نقط ی اوج زیبایی به اکران گذارده گردیده و فضایی مختلف را ساخت و ساز کردهاند. معماری شاهچراغ چیزی مشابه به مدل آذری میباشد که گنبد سلطانیه زنجان هم مثالای از همین معماری به شمار میرود.
تصویب ملی: این تاثیر از تاریخ ۲۰ خرداد ماه ۱۳۲۱ با شماره ۳۶۳ در فهرست اثرها ملی کشورایران قرار گرفت؛ روز ششم ذی القعده نیز روز گرامیداشت شاهچراغ اسمگذاری شد.
شاهچراغ
شاهچراغ
Ehsan Dastgheib
شاهچراغ
قسمت های گوناگون شاهچراغ
ورودی های شاهچراغ
سردرهای غربی که رو به میدان احمدی دیرین یا این که صحن جمهوری اسلامی قرار داراهستند:
باب الموسی بن جعفر (ع) | شمال غربی: این در، مشرف به میدان احمدی میباشد و در طول پیشین صرفا در ورودی به صحن به شمار میآمد.
باب الرضا | جنوبغربی: این در، جدیدتر میباشد و در نصیب جنوبغربی و در خیابان 9 دی جایدارد. پیچکهای سنگی و ردیفهای دور و اطراف سردر از زیباییهای آن به شمار میروند و قسمتی از وصیت طومار حضرت امام خمینی (ره) در دور و بر داخلی این سردر کاشیکاری شدهاست. در از متاع چوب ساج و به ارتفاع 4.20 متر، پهنا 1.47 متر و ضخامت 7 سانتیمتر میباشد.
سردر شرقی که به مسجد جامع عتیق میرود.
سردر شمالی که به بازار شاهچراغ و خیابان احمدی شیوه دارااست.
سردر جنوبی، باب المهدی، که به دارالشفای بقاع مطهر و کوچه دربینالحرمین میرود.
بابالسجاد که در شمالشرقی تیم و کنار بقاع مطهر حضرت سید میر محمد (ع) قراردارد و اشخاص را از روش بازار حاجی به خیابان لطفعلی خان می رساند.
سردر شاهچراغ
Sasan Amirmijani
سردر شاهچراغ
صحن شاهچراغ
در قبلی هر یک از آرامگاهها دارنده صحنهای غیر وابسته بودند که از روش بازار میانالحرمین بههم مربوط میشدند. با تخریب بازار، صحنها یکیاز شد و اینک هر دو بقعه در صحنی به مساحت 14 هزار متر مربع قرار دارا هستند. بقعه شاهچراغ در غرب ایوان و بقعه سید میر محمد در شمالشرقی ایوان واقع شدهاست. تراس یا این که صحن بقاع، صورت مستطیلی دارااست و یک آبگینه تعالی در بین آن قرار گرفته که اطرافش را درختکاری کردهاند. دورتادور تراس، با اتاقهایی دو طبقه اشراف گردیدهاست که در پیشانی آنان هنر کاشیکاری جلوه مینماید.
مقبره شاهچراغ را در رو به رو و بقاع میرمحمد (ع) را در سمت راست تصویر میبینید
صحن شاهچراغ
Photo by : Unknown
صحن شاهچراغ
Photo by : Unknown
حیاط مقبره شاهچراغ
در نصیب شرقی بقعه شاهچراغ، ایوانی بسیار خوشگل قراردارد که عمر آن به زمانه قاجار گشوده می گردد. نکته مهم درباره این حیاط، ردیفهای آن میباشد که تعدادشان به 10 عدد و طول هر مورد به 10 متر می رسد. ردیفهای این حیاط از فرآورده چوب بودند؛ ولی ازآنجا که در خطر از دربین رفتن و موریانه ها قرار داشتند مکان آنهارا با ردیفهای آهنی با پوشش چوبی عوض کردهاند. در سقف تراس از چوب ساج مستعمل میباشد و بر روی آن نقش اسم ائمه اطهار با چوب نارنج و افرا به چشم میخورد. جلوی تراس، سنگ مرمر یک پارچه چشم می گردد که نقوش اسلیمی بر آن عرضاندام مینمایند.
تراس شاهچراغ
تراس شاهچراغ
Akbar Mohammadi
ورودی های مقبره مطهر
دو در از سمت شمال (ورودی خواهران)
درِ نقره رواق شمالی به درِ حاج نصیرالملک معروف میباشد. روی کل نصیب چهارچوب و لبه درها 20 بیت از اشعار فصیح الملک شوریده با خط نستعلیق چشم میگردد. ولی این در درحال حاضر در طبقه دوم موزه بقعه (که در پی به معرفی آن خواهیم پرداخت) قراردارد.
دو در در سمت جنوب (ورودی برادران)
در نقرهای رواق جنوبی به در عسکرخانی آوازه داراست و در و چهارچوب آن دارنده پوششی از نقره میباشد. فردی به اسم عسكرخان، از كلانتران اهل باصری عرب، این در را در عوض اجاره ملکی كه وقف شاهچراغ بوده، ساخته میباشد؛ به همین ادله به آن در عسکرخانی می گویند.
در طلا و جواهرات تراس مطهر
قوسی در بالای این در چشم میگردد و بر روی درها و چهارچوب نیز اشعاری با منبتکاری حکاکی گردیدهاست. بد وجود ندارد بدانید درِ قديمی به درِ ظل السلطان آوازه داشته و امروزه در موزه مقبره میتوانید آن را مشاهده کنید.
دو ورودی تازه از تراس مطهر
شاهچراغ
Munzir Rosdi
شاهچراغ
مقبره مطهر شاهچراغ
آینههای ریز و شیشههای رنگین جلوهای حیرتانگیز به باطن بقاع دادهاند و هنر آینهکاری در آن، در نقط ی اوج زیبایی دیده میشود. در کنار آینهکاریها، هنر کاشیکاری نیز به دیدهنواز میباشد و متنها زیبای فارسی و عربی، محیط آینهها و کاشیها را مزین کردهاند.
در چهارطرف بقعه، چهار پادشاهنشین جای دارد. در پادشاهنشین تحت گنبد، بارگاه نقرهای شاهچراغ عرضاندام مینماید و نقش برگهای طلایی در بالای آن چشم می گردد. در باطن بارگاه، صندوقی بسیار خوشگل از خاتم روی بقاع جای دارد و ردیفهای بدنه داخلی و سقف بارگاه نیز مزین به خاتم و چوباند.
شاهچراغ شیراز
شاهچراغ شیراز
شاهچراغ شیراز
شاهچراغ شیراز
گنبد و گلدسته های شاهچراغ
گنبد شاهچراغ را میاقتدار یکی زیباترین گنبدهای عالم دانست. درین گنبد از کاشیهای آبیرنگ، مشکی، سپید، زردرنگ، فیروزهای، لاجوردی و طلایی مستعمل و طرح گنبد به شکل معرق میباشد. گنبد بیشتراز 500 متر مربع حجم دارااست و پهنا و طول آن به 14 متر میرسد. شاهچراغ دو گلدسته دارااست؛ یکیاز در نصیب شمالی و دیگری در سمت جنوبی. این گلدسته ها بسیار قشنگ میباشند و بوسیله سوله معرقکاری آستان مقدس تشکیلشدهاند. گلدستهها در نگاه نخستین به طور کامل مشابه به هم به لحاظ میرسند البته یک تفاوت در آن ها وجود دارااست؛ بر روی گلدسته شمالی اسامی الله و بر روی گلدسته جنوبی اسامی ائمه حک گردیدهاست.
خصوصیات گلدستهها
طول گلدسته: 20.4 متر
طول و وزن رمز گلدسته: 3.65 متر و 3 تُن
شاهچراغ شیراز
Hooman Khaghani
شاهچراغ شیراز
مقبره میر محمد بن موسی و پسرش
محمد بن موسی بن جعفر ملقب به عبادت کننده از فرزندان امام کاظم (ع) بود که به میر محمد عبادت کننده هم آوازه داشت. او نیز در حین حکومت مأمون همپا با برادرش شاهچراغ به کشورایران آمد و در شیراز به شهیدشدن رسید. حیاط مقبره میرمحمد دارنده 4 ردیف میباشد و مانند تراس مقبره شاهچراغ تزییناتی دیدهنواز دارااست. می گویند تشکیل داد اولین گنبد این بقاع به مجال ظهیرالدوله گشوده می شود و نوسازی آن در قسم کم پاد شاه افشار انجام شده میباشد. در سمت چپ آرامگاه وی مرقد کوچکی چشم می گردد که بر روی لوح داخل آن عبارت «ابراهیم بن محمد بن موسی» نقش بسته و به اطمینان عموم، پسر میر محمد (ع) میباشد.
بقعه میرمحمد بن موسی
بقاع میرمحمد بن موسی
بقیه مناطق
مسجدی به اسم مسجد بالاسر نیز در پشت ساختمان مقبره شاهچراغ (ع) و در سمت غرب واقع گردیده است که از بقاع به درون آن روش دارااست. از این مسجد می گردد به دارالعباده رفت و از آنجا وارد شبستان امام خمینی (ره) شد. این شبستان حیاطی دارااست که به صحن امام جواد (ع) دارای اسم و رسم میباشد و مسجد شهدا (مصلی نماز آدینه) در ضلع غربی آن واقع شدهاست.
برای لمس ادب با ما یار گردید تا به شاهچراغ شیراز این جاذبه دیدهنواز برویم و برایتان از معماری شاهچراغ و قسمتهای گوناگون آن بگوییم. مسجد غدیر بلوار معلم مشهد برای فهم و شعور عالی زیباییهای این جاذبه کافی میباشد نگاهی به عکس آرامگاه فرمان روا لامپ در شیراز بیندازید. مسجد غدیر فلاحی مشهد با کارناوال هم پا باشید تا در هجرت به شیراز و شاهچراغش زیارتی داشته باشیم و سفری روحنواز و معنوی را تجربیات کنیم.مسجد بابا غدیر مشهد اکنون قابلیت ورود به صحن نیست؛ تنها میتوانید وارد تراس گردید. مسجد بابا قدرت مشهد
شناخت با شاهچراغ شیراز | مهمترین جاذبه مذهبی شهر
شاهچراغ، تیتر یک کدام از بناهای مذهبی شیراز و اسم مسجد و آرامگاهی دارای شهرت میباشد که آن را تبارکترین زیارتگاه شهر میدانند. این سازه به یقین شیعهها، آرامگاه دو اخوی امام هشتم را در خویش دارااست: احمد بن موسی، پسر ارشد موسی کاظم دارای اسم و رسم به شاهچراغ و میر محمد بن موسی، از برادران علی بن موسی الرضا دارای شهرت به سید میر محمد. حضرت سید ابراهیم(ع)، پسر میرمحمد (ع) و نوه امام موسی کاظم (ع)، نیز در در مجاورت مقبره مطهر پدرش جایدارد.
این زیارتگاه ضمن مداقه مذهبی و فضای متانتبخشی که داراست، از نظر هنر و معماری اسلامی و اهل ایران نیز حائز اهمیت اکثری میباشد. هنر کاشیکاری و آینهکاری دراین آرامگاه در نقط ی اوج زیبایی به اکران گذارده گردیده و فضایی مختلف را ساخت و ساز کردهاند. معماری شاهچراغ چیزی مشابه به مدل آذری میباشد که گنبد سلطانیه زنجان هم مثالای از همین معماری به شمار میرود.
تصویب ملی: این تاثیر از تاریخ ۲۰ خرداد ماه ۱۳۲۱ با شماره ۳۶۳ در فهرست اثرها ملی کشورایران قرار گرفت؛ روز ششم ذی القعده نیز روز گرامیداشت شاهچراغ اسمگذاری شد.
شاهچراغ
شاهچراغ
Ehsan Dastgheib
شاهچراغ
قسمت های گوناگون شاهچراغ
ورودی های شاهچراغ
سردرهای غربی که رو به میدان احمدی دیرین یا این که صحن جمهوری اسلامی قرار داراهستند:
باب الموسی بن جعفر (ع) | شمال غربی: این در، مشرف به میدان احمدی میباشد و در طول پیشین صرفا در ورودی به صحن به شمار میآمد.
باب الرضا | جنوبغربی: این در، جدیدتر میباشد و در نصیب جنوبغربی و در خیابان 9 دی جایدارد. پیچکهای سنگی و ردیفهای دور و اطراف سردر از زیباییهای آن به شمار میروند و قسمتی از وصیت طومار حضرت امام خمینی (ره) در دور و بر داخلی این سردر کاشیکاری شدهاست. در از متاع چوب ساج و به ارتفاع 4.20 متر، پهنا 1.47 متر و ضخامت 7 سانتیمتر میباشد.
سردر شرقی که به مسجد جامع عتیق میرود.
سردر شمالی که به بازار شاهچراغ و خیابان احمدی شیوه دارااست.
سردر جنوبی، باب المهدی، که به دارالشفای بقاع مطهر و کوچه دربینالحرمین میرود.
بابالسجاد که در شمالشرقی تیم و کنار بقاع مطهر حضرت سید میر محمد (ع) قراردارد و اشخاص را از روش بازار حاجی به خیابان لطفعلی خان می رساند.
سردر شاهچراغ
Sasan Amirmijani
سردر شاهچراغ
صحن شاهچراغ
در قبلی هر یک از آرامگاهها دارنده صحنهای غیر وابسته بودند که از روش بازار میانالحرمین بههم مربوط میشدند. با تخریب بازار، صحنها یکیاز شد و اینک هر دو بقعه در صحنی به مساحت 14 هزار متر مربع قرار دارا هستند. بقعه شاهچراغ در غرب ایوان و بقعه سید میر محمد در شمالشرقی ایوان واقع شدهاست. تراس یا این که صحن بقاع، صورت مستطیلی دارااست و یک آبگینه تعالی در بین آن قرار گرفته که اطرافش را درختکاری کردهاند. دورتادور تراس، با اتاقهایی دو طبقه اشراف گردیدهاست که در پیشانی آنان هنر کاشیکاری جلوه مینماید.
مقبره شاهچراغ را در رو به رو و بقاع میرمحمد (ع) را در سمت راست تصویر میبینید
صحن شاهچراغ
Photo by : Unknown
صحن شاهچراغ
Photo by : Unknown
حیاط مقبره شاهچراغ
در نصیب شرقی بقعه شاهچراغ، ایوانی بسیار خوشگل قراردارد که عمر آن به زمانه قاجار گشوده می گردد. نکته مهم درباره این حیاط، ردیفهای آن میباشد که تعدادشان به 10 عدد و طول هر مورد به 10 متر می رسد. ردیفهای این حیاط از فرآورده چوب بودند؛ ولی ازآنجا که در خطر از دربین رفتن و موریانه ها قرار داشتند مکان آنهارا با ردیفهای آهنی با پوشش چوبی عوض کردهاند. در سقف تراس از چوب ساج مستعمل میباشد و بر روی آن نقش اسم ائمه اطهار با چوب نارنج و افرا به چشم میخورد. جلوی تراس، سنگ مرمر یک پارچه چشم می گردد که نقوش اسلیمی بر آن عرضاندام مینمایند.
تراس شاهچراغ
تراس شاهچراغ
Akbar Mohammadi
ورودی های مقبره مطهر
دو در از سمت شمال (ورودی خواهران)
درِ نقره رواق شمالی به درِ حاج نصیرالملک معروف میباشد. روی کل نصیب چهارچوب و لبه درها 20 بیت از اشعار فصیح الملک شوریده با خط نستعلیق چشم میگردد. ولی این در درحال حاضر در طبقه دوم موزه بقعه (که در پی به معرفی آن خواهیم پرداخت) قراردارد.
دو در در سمت جنوب (ورودی برادران)
در نقرهای رواق جنوبی به در عسکرخانی آوازه داراست و در و چهارچوب آن دارنده پوششی از نقره میباشد. فردی به اسم عسكرخان، از كلانتران اهل باصری عرب، این در را در عوض اجاره ملکی كه وقف شاهچراغ بوده، ساخته میباشد؛ به همین ادله به آن در عسکرخانی می گویند.
در طلا و جواهرات تراس مطهر
قوسی در بالای این در چشم میگردد و بر روی درها و چهارچوب نیز اشعاری با منبتکاری حکاکی گردیدهاست. بد وجود ندارد بدانید درِ قديمی به درِ ظل السلطان آوازه داشته و امروزه در موزه مقبره میتوانید آن را مشاهده کنید.
دو ورودی تازه از تراس مطهر
شاهچراغ
Munzir Rosdi
شاهچراغ
مقبره مطهر شاهچراغ
آینههای ریز و شیشههای رنگین جلوهای حیرتانگیز به باطن بقاع دادهاند و هنر آینهکاری در آن، در نقط ی اوج زیبایی دیده میشود. در کنار آینهکاریها، هنر کاشیکاری نیز به دیدهنواز میباشد و متنها زیبای فارسی و عربی، محیط آینهها و کاشیها را مزین کردهاند.
در چهارطرف بقعه، چهار پادشاهنشین جای دارد. در پادشاهنشین تحت گنبد، بارگاه نقرهای شاهچراغ عرضاندام مینماید و نقش برگهای طلایی در بالای آن چشم می گردد. در باطن بارگاه، صندوقی بسیار خوشگل از خاتم روی بقاع جای دارد و ردیفهای بدنه داخلی و سقف بارگاه نیز مزین به خاتم و چوباند.
شاهچراغ شیراز
شاهچراغ شیراز
شاهچراغ شیراز
شاهچراغ شیراز
گنبد و گلدسته های شاهچراغ
گنبد شاهچراغ را میاقتدار یکی زیباترین گنبدهای عالم دانست. درین گنبد از کاشیهای آبیرنگ، مشکی، سپید، زردرنگ، فیروزهای، لاجوردی و طلایی مستعمل و طرح گنبد به شکل معرق میباشد. گنبد بیشتراز 500 متر مربع حجم دارااست و پهنا و طول آن به 14 متر میرسد. شاهچراغ دو گلدسته دارااست؛ یکیاز در نصیب شمالی و دیگری در سمت جنوبی. این گلدسته ها بسیار قشنگ میباشند و بوسیله سوله معرقکاری آستان مقدس تشکیلشدهاند. گلدستهها در نگاه نخستین به طور کامل مشابه به هم به لحاظ میرسند البته یک تفاوت در آن ها وجود دارااست؛ بر روی گلدسته شمالی اسامی الله و بر روی گلدسته جنوبی اسامی ائمه حک گردیدهاست.
خصوصیات گلدستهها
طول گلدسته: 20.4 متر
طول و وزن رمز گلدسته: 3.65 متر و 3 تُن
شاهچراغ شیراز
Hooman Khaghani
شاهچراغ شیراز
مقبره میر محمد بن موسی و پسرش
محمد بن موسی بن جعفر ملقب به عبادت کننده از فرزندان امام کاظم (ع) بود که به میر محمد عبادت کننده هم آوازه داشت. او نیز در حین حکومت مأمون همپا با برادرش شاهچراغ به کشورایران آمد و در شیراز به شهیدشدن رسید. حیاط مقبره میرمحمد دارنده 4 ردیف میباشد و مانند تراس مقبره شاهچراغ تزییناتی دیدهنواز دارااست. می گویند تشکیل داد اولین گنبد این بقاع به مجال ظهیرالدوله گشوده می شود و نوسازی آن در قسم کم پاد شاه افشار انجام شده میباشد. در سمت چپ آرامگاه وی مرقد کوچکی چشم می گردد که بر روی لوح داخل آن عبارت «ابراهیم بن محمد بن موسی» نقش بسته و به اطمینان عموم، پسر میر محمد (ع) میباشد.
بقعه میرمحمد بن موسی
بقاع میرمحمد بن موسی
بقیه مناطق
مسجدی به اسم مسجد بالاسر نیز در پشت ساختمان مقبره شاهچراغ (ع) و در سمت غرب واقع گردیده است که از بقاع به درون آن روش دارااست. از این مسجد می گردد به دارالعباده رفت و از آنجا وارد شبستان امام خمینی (ره) شد. این شبستان حیاطی دارااست که به صحن امام جواد (ع) دارای اسم و رسم میباشد و مسجد شهدا (مصلی نماز آدینه) در ضلع غربی آن واقع شدهاست.
مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بهعنوان پایگاه فرهنگی در برابر تهاجم فرهنگی