غصب خلافت از مهم ترین باورهای شیعهها و بدین معناست که خلافت و حکومت بر جامعه، حق امام علی(ع) و امامان معصوم میباشد، البته دیگر افراد به ناحق آن را تصرف کردهاند. این اطمینان در ادبیات اهلبیت(ع) ازجمله در خطبهٔ شقشقیه، خطبهٔ فدکیه، طومارٔ امام حسین به همسایه بصره و بعضی روایات دیگر اورده شده میباشد. شیعهها معتقدند رسول(ص) در روزهای نهایی معاشاش با اعلام ولایت علی در غدیر، تکرار حدیث ثقلین و پست کردن بعضی صحابه با سپاه اسامه به سوا مدینه، مورد را برای جانشینی علی(ع) مهیا کرد. شیعهها غصب خلافت را قضیهساز انحرافات آجل در جامعه اسلامی و شهیدشدن فاطمه دختر فرستاده و اتفاق کربلا مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میدانند.
بنابر ارزیابی عالمان شیعه، فرآیند غصب خلافت بوسیله تنی چند از اصحاب، قبل از رحلت فرستاده(ص) استارت شد. شیعه ها نمادهای این محاسبه را در تخلّف از کمپانی در سپاه اسامه، دوری از کتابت وصیت فرستاده و انکار ویّلیه درگذشت فرستاده و ماجرای صحیفه ملعونه کاوش مینمایند. ماجرای سقیفه بنیساعده، دوری بعضی اصحاب از بیعت با ابوبکر، حمله به منزل علی و فاطمه از سوی کارگزاران ابوبکر و موضعها امام علی در شورای شش نفره خلافت نیز از سایر دلایل شیعه ها برای اعتقادوباور به غصب خلافت آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد.
غصب خلافت بهجز زمان کوتاهی در طی حکومت امام علی(ع) و امام حسن مجتبی(ع) در کلیه روزگار حضور ائمه جریان داشته و خلفای بنیامیه و بنیعباس هر کدام به طرزای خلافت را از اهلبیت گرفتند. اطمینان به غصب خلافت در پندار سیاسی فقیهان شیعه نیز تأثیر گذارده میباشد و آنها هر حاکمی بهجز اهلبیت یا این که هر کس از سوی اهلبیت باشد را نامشروع و حکم دهنده جور دانسته و همیاری با اینگونه حاکمی را نیز تحریم کرده و یا این که تنها در بعضی حالت روا رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میدانند.
مقام مورد غصب خلافت
غصب خلافت از عنصرها باورهای شیعه ها[۱] بهویژه شیعه ها دوازدهامامی میباشد.[۲] شیعهها معتقدند رسول از سوی خدا علی بن ابیطالب را تحت عنوان جانشین خویش نصب کرده بود[۳] و بهجز علی و بعضی فرزندانش برای کسی حق خلافت الهی قائل نیستند.[۴] شیعهی اصطلاحی مبنی بر همین خصوصیت تعریفوتمجید شدهاست.[۵] اما اهلسنت میگویند فرستاده کسی را انتخاب نکرده بود و صحابه به نوآوری خودشان با هم مشورت کردن کردند و ابوبکر را به خلافت نشاندند.[۶] هرچند مرتضی عسکری تفحصگر مباحث امامت اعتقاد دارد خلافت همچون نبوت منصبی الهی میباشد و کسی نمیتواند آن را غصب نماید، و به مکان غصب خلافت بایستی از تعبیروتفسیر غصب حکومت استعمال شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد شود.[۷]
در اعتقاد امامیه بهجز در دورانی محصور راجعبه امام علی و امام حسن، خلافت غصب گردیده و هیچوقت پذیرشی برای مشروعیت حکومت خلفای آن زمان مطرح نشده بود.[۸] در گفتگوی مسلم بن عقیل با ابنزیاد نیز مسلم به صورت صریح بیان کرد که معاویه خلافت را با خیانت از وصی فرستاده غصب نموده است.[۹] از امام جعفر بن محمدِ راست گو امام ششم شیعه نیز نقل گردیده است که خلافت را حق خویش میدانست که سایرافراد آن را غصب کردهاند.[۱۰] به اعتقاد شیعهها، غصب خلافت، انحراف از مسیر نبی و موضوعساز حادثه ها آینده برای مثال شهید شدن حضرت فاطمه[۱۱] و نیز اتفاق کربلا[۱۲] به شمار می آید.
در منابع متفاوت تنی چند از صحابه رسول اسلام مذکور گردیدهاند که در قدم ابتدا با خلیفه ابوبکر بیعت نکردند و معتقد بودند که علی بایستی خلیفه باشد.[۱۳] جعفری شیعهپژوه پاکستانی اسم ۱۳ بدن از صحابه مشهور که اکثر منابع تاریخی تصویب گردیدهاند را توده نموده است.[۱۴] چنانکه مبنی بر نقلی از زُهْری محدث اهل سنت گزارش گردیده که فاطمه دختر فرستاده نیز خلافت ابوبکر را نپذیرفت.[۱۵] اعتقادوباور به غصب خلافت بهتیتر یکی باورهای زید بن علی رهبر جنبش زیدیه در قرن دوم هجری نیز گزارش گردیدهاست.[۱۶]
رشید رضا(درگذشت: ۱۳۵۴ق) مفسر اهل سنت نیز در تعبیروتفسیر المنار تصریح مینماید که اهلبیت خویش را برای خلافت لایقخیس میدانستند و فقط به خیال و خاطر مراقبت مصالح مسلمین با زمامداران قاضی ملازمت و همراهی کردند.[۱۷] هر یک سری اکثر عالمان اهل سنت اینگونه تحلیلی ندارند.[۱۸] محمود اسماعيل تاریخپژوه مصری در كتاب «الحركات السريّة فى الاسلام» معتزله را معاند بنى اميّه معرفی مینماید چون آنهارا جبّارانى مىشمردند كه خلافت را غصب، و حكومت خویش را با اجبار شمشير بر عموم تحميل كردهاند، و حکومت خویش را ناشى از عزم و قضاى الهى معرفی مینمایند.[۱۹]
غصب خلافت در ادبیات شیعه
اکثری از تاریخنگاران شیعه در کتابهای خویش به غصب خلافت اعتنا کرده و آنرا گزارش، نظارت و نظارت کردهاند.[۲۰] یکی دیرینترین متن ها شیعی که به ماجرای غصب خلافت اشاره نموده است را خطبه شقشقیه دانستهاند[۲۱] که علی بن ابیطالب(ع) در آن هر سه خلیفه اولیه را مذمت کرده و خویش را سزاوارخیس معرفی مینماید و تصریح مینماید که آنها ارثیه اورا غارت کردند. قبل از آن حضرت فاطمه(س) در سخنرانی خویش در مسجد مدینه مشهور به خطبه فدکیه به ماجرای غصب خلافت اشاره کرده بود.[۲۲] در طومار امام حسین به اهل یک محل بصره نیز به مسئله غصب خلافت اشاره گردیده است.[۲۳]
گروهی از شیعهها همینطور به کتاب سلیم بن قیس استناد مینمایند که آنرا متنی دیرین و مرتبط با قرن نخستین هجری قمری می دانند.[۲۴] درین کتاب نقلهای زیادی درباره ماجرای سقیفه و سرانجام خلافت جمع شدهاست[۲۵] که از سابقترین رویدادهای مرتبط با غصب خلافت دانسته شدهاست.[۲۶] علامه مجلسی محدث قرن یازدهم هجری قمری بخشی از کتاب بحار الانوار را با اسم کتاب الفتن تهیه و تنظیم کرده و غصب خلافت و ماجراهای مرتبط را در آن مکان داده میباشد.[۲۷]
برخی شیعهها پیاده سازی غصب خلافت را به قبل از مجال رحلت رسول(ص) ارجاع میدهند[۲۸] و به نقلهایی استناد مینمایند که به عهد گروهی از صحابه برای غصب خلافت اشاره مینماید. چنانکه علامه مجلسی نیز در جلد ۲۸ بحار الانوار بابی با تیتر «بابُ تَمهیدِ غَصبِ الخِلافةِ و الصحیفةِ الملعونةِ» گشوده کرده و در آن ۷ حدیث زمانبر درباره قضیهسازی غصب خلافت و صحیفه ملعونه گرد آورده میباشد.[۲۹] دراین باره حتی سخنی از مأمون عباسی نیز نقل گردیدهاست.[۳۰] دانشمندان غیرمسلمان مثل لامنس و بعداز وی مادلونگ نیز بدین نکته اشاره کردهاند.[۳۱] کایتانی، شرقشناس ایتالیایی عقیده لامنس را پذیرش کرده و اعتقاد دارد قدمت میتوانست رحلت رسول(ص) را پیشبینی نماید و برای جانشینی نرم افزارریزی نماید.[۳۲] به اعتقادوباور مادلونگ نرم افزارریز اساسی غصب خلافت، قدمت بود البته با اعتنا به منزلت ابوبکر، اورا برای خلافت جلو انداخت.[۳۳]
غصب خلافت از مهم ترین باورهای شیعهها و بدین معناست که خلافت و حکومت بر جامعه، حق امام علی(ع) و امامان معصوم میباشد، البته دیگر افراد به ناحق آن را تصرف کردهاند. این اطمینان در ادبیات اهلبیت(ع) ازجمله در خطبهٔ شقشقیه، خطبهٔ فدکیه، طومارٔ امام حسین به همسایه بصره و بعضی روایات دیگر اورده شده میباشد. شیعهها معتقدند رسول(ص) در روزهای نهایی معاشاش با اعلام ولایت علی در غدیر، تکرار حدیث ثقلین و پست کردن بعضی صحابه با سپاه اسامه به سوا مدینه، مورد را برای جانشینی علی(ع) مهیا کرد. شیعهها غصب خلافت را قضیهساز انحرافات آجل در جامعه اسلامی و شهیدشدن فاطمه دختر فرستاده و اتفاق کربلا مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میدانند.
بنابر ارزیابی عالمان شیعه، فرآیند غصب خلافت بوسیله تنی چند از اصحاب، قبل از رحلت فرستاده(ص) استارت شد. شیعه ها نمادهای این محاسبه را در تخلّف از کمپانی در سپاه اسامه، دوری از کتابت وصیت فرستاده و انکار ویّلیه درگذشت فرستاده و ماجرای صحیفه ملعونه کاوش مینمایند. ماجرای سقیفه بنیساعده، دوری بعضی اصحاب از بیعت با ابوبکر، حمله به منزل علی و فاطمه از سوی کارگزاران ابوبکر و موضعها امام علی در شورای شش نفره خلافت نیز از سایر دلایل شیعه ها برای اعتقادوباور به غصب خلافت آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد.
غصب خلافت بهجز زمان کوتاهی در طی حکومت امام علی(ع) و امام حسن مجتبی(ع) در کلیه روزگار حضور ائمه جریان داشته و خلفای بنیامیه و بنیعباس هر کدام به طرزای خلافت را از اهلبیت گرفتند. اطمینان به غصب خلافت در پندار سیاسی فقیهان شیعه نیز تأثیر گذارده میباشد و آنها هر حاکمی بهجز اهلبیت یا این که هر کس از سوی اهلبیت باشد را نامشروع و حکم دهنده جور دانسته و همیاری با اینگونه حاکمی را نیز تحریم کرده و یا این که تنها در بعضی حالت روا رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میدانند.
مقام مورد غصب خلافت
غصب خلافت از عنصرها باورهای شیعه ها[۱] بهویژه شیعه ها دوازدهامامی میباشد.[۲] شیعهها معتقدند رسول از سوی خدا علی بن ابیطالب را تحت عنوان جانشین خویش نصب کرده بود[۳] و بهجز علی و بعضی فرزندانش برای کسی حق خلافت الهی قائل نیستند.[۴] شیعهی اصطلاحی مبنی بر همین خصوصیت تعریفوتمجید شدهاست.[۵] اما اهلسنت میگویند فرستاده کسی را انتخاب نکرده بود و صحابه به نوآوری خودشان با هم مشورت کردن کردند و ابوبکر را به خلافت نشاندند.[۶] هرچند مرتضی عسکری تفحصگر مباحث امامت اعتقاد دارد خلافت همچون نبوت منصبی الهی میباشد و کسی نمیتواند آن را غصب نماید، و به مکان غصب خلافت بایستی از تعبیروتفسیر غصب حکومت استعمال شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد شود.[۷]
در اعتقاد امامیه بهجز در دورانی محصور راجعبه امام علی و امام حسن، خلافت غصب گردیده و هیچوقت پذیرشی برای مشروعیت حکومت خلفای آن زمان مطرح نشده بود.[۸] در گفتگوی مسلم بن عقیل با ابنزیاد نیز مسلم به صورت صریح بیان کرد که معاویه خلافت را با خیانت از وصی فرستاده غصب نموده است.[۹] از امام جعفر بن محمدِ راست گو امام ششم شیعه نیز نقل گردیده است که خلافت را حق خویش میدانست که سایرافراد آن را غصب کردهاند.[۱۰] به اعتقاد شیعهها، غصب خلافت، انحراف از مسیر نبی و موضوعساز حادثه ها آینده برای مثال شهید شدن حضرت فاطمه[۱۱] و نیز اتفاق کربلا[۱۲] به شمار می آید.
در منابع متفاوت تنی چند از صحابه رسول اسلام مذکور گردیدهاند که در قدم ابتدا با خلیفه ابوبکر بیعت نکردند و معتقد بودند که علی بایستی خلیفه باشد.[۱۳] جعفری شیعهپژوه پاکستانی اسم ۱۳ بدن از صحابه مشهور که اکثر منابع تاریخی تصویب گردیدهاند را توده نموده است.[۱۴] چنانکه مبنی بر نقلی از زُهْری محدث اهل سنت گزارش گردیده که فاطمه دختر فرستاده نیز خلافت ابوبکر را نپذیرفت.[۱۵] اعتقادوباور به غصب خلافت بهتیتر یکی باورهای زید بن علی رهبر جنبش زیدیه در قرن دوم هجری نیز گزارش گردیدهاست.[۱۶]
رشید رضا(درگذشت: ۱۳۵۴ق) مفسر اهل سنت نیز در تعبیروتفسیر المنار تصریح مینماید که اهلبیت خویش را برای خلافت لایقخیس میدانستند و فقط به خیال و خاطر مراقبت مصالح مسلمین با زمامداران قاضی ملازمت و همراهی کردند.[۱۷] هر یک سری اکثر عالمان اهل سنت اینگونه تحلیلی ندارند.[۱۸] محمود اسماعيل تاریخپژوه مصری در كتاب «الحركات السريّة فى الاسلام» معتزله را معاند بنى اميّه معرفی مینماید چون آنهارا جبّارانى مىشمردند كه خلافت را غصب، و حكومت خویش را با اجبار شمشير بر عموم تحميل كردهاند، و حکومت خویش را ناشى از عزم و قضاى الهى معرفی مینمایند.[۱۹]
غصب خلافت در ادبیات شیعه
اکثری از تاریخنگاران شیعه در کتابهای خویش به غصب خلافت اعتنا کرده و آنرا گزارش، نظارت و نظارت کردهاند.[۲۰] یکی دیرینترین متن ها شیعی که به ماجرای غصب خلافت اشاره نموده است را خطبه شقشقیه دانستهاند[۲۱] که علی بن ابیطالب(ع) در آن هر سه خلیفه اولیه را مذمت کرده و خویش را سزاوارخیس معرفی مینماید و تصریح مینماید که آنها ارثیه اورا غارت کردند. قبل از آن حضرت فاطمه(س) در سخنرانی خویش در مسجد مدینه مشهور به خطبه فدکیه به ماجرای غصب خلافت اشاره کرده بود.[۲۲] در طومار امام حسین به اهل یک محل بصره نیز به مسئله غصب خلافت اشاره گردیده است.[۲۳]
گروهی از شیعهها همینطور به کتاب سلیم بن قیس استناد مینمایند که آنرا متنی دیرین و مرتبط با قرن نخستین هجری قمری می دانند.[۲۴] درین کتاب نقلهای زیادی درباره ماجرای سقیفه و سرانجام خلافت جمع شدهاست[۲۵] که از سابقترین رویدادهای مرتبط با غصب خلافت دانسته شدهاست.[۲۶] علامه مجلسی محدث قرن یازدهم هجری قمری بخشی از کتاب بحار الانوار را با اسم کتاب الفتن تهیه و تنظیم کرده و غصب خلافت و ماجراهای مرتبط را در آن مکان داده میباشد.[۲۷]
برخی شیعهها پیاده سازی غصب خلافت را به قبل از مجال رحلت رسول(ص) ارجاع میدهند[۲۸] و به نقلهایی استناد مینمایند که به عهد گروهی از صحابه برای غصب خلافت اشاره مینماید. چنانکه علامه مجلسی نیز در جلد ۲۸ بحار الانوار بابی با تیتر «بابُ تَمهیدِ غَصبِ الخِلافةِ و الصحیفةِ الملعونةِ» گشوده کرده و در آن ۷ حدیث زمانبر درباره قضیهسازی غصب خلافت و صحیفه ملعونه گرد آورده میباشد.[۲۹] دراین باره حتی سخنی از مأمون عباسی نیز نقل گردیدهاست.[۳۰] دانشمندان غیرمسلمان مثل لامنس و بعداز وی مادلونگ نیز بدین نکته اشاره کردهاند.[۳۱] کایتانی، شرقشناس ایتالیایی عقیده لامنس را پذیرش کرده و اعتقاد دارد قدمت میتوانست رحلت رسول(ص) را پیشبینی نماید و برای جانشینی نرم افزارریزی نماید.[۳۲] به اعتقادوباور مادلونگ نرم افزارریز اساسی غصب خلافت، قدمت بود البته با اعتنا به منزلت ابوبکر، اورا برای خلافت جلو انداخت.[۳۳]
مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بهعنوان پایگاه فرهنگی در برابر تهاجم فرهنگی