?????? ???? ???? ???? ??????? ????

خداشناسی در فلسفه اسلامی
در فلسفه اسلامی به عملکرد فارابی و ابن سینا مباحث مرتبط با آشنایی پروردگار و صفات و افعال وی به نحو پررنگ‌ای پیشرفته، و رابطه آن با مباحث کلی وجودشناسانه تبیین مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد گردیده است.

فارابی حکمت را به دانش آشنایی و رسیدگی انگیزه‌ها و لوازم بعیدی تعریف و تمجید می‌نماید که هستی دیگر موجودات به واسطه آنهاست. این لوازم اگرچه بسیارند، ولی به ترتیبی منتهی به وجود واحدی میشوند که انگیزه وجود تمامی آن اثاثیه و مسببات آنهاست و وی معبود آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد.[۸]

ابن سینا نیز این نظر را دارد که معرفت خداوند غرض مناسب این دانش و جزء شریف‌خیس مباحث آن به شمار میاورد.[۹]

در‌این قسمت، ضمن عامل‌های ثابت وجود آفریدگار، موضوعاتی زیرا آفرینش و نسبت پروردگار با مخلوقات، قضا و قدر الهی و مسأله شُرور، نبوت و معاد در الهیات ارسطو مطرح نبوده‌ میباشد که در مباحث الهیات فلسفه اسلامی رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد درج گردیده‌است.

ارتباط حرف و فلسفه
طرح مباحث مربوط به موضوعات کلامی در فلسفه اسلامی به ویژه در زمان‌های بعداز ابن سینا توسعه و گسترش بیشتری یافت و به صورت متقابل آراء فلسفی نیز بر صحبت اسلامی تأثیر بنیان و به مباحث آن شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد حجم داد.

با وجود این مشابهت در طرح مسائل، به نظریه بعضا تفاوت سخن و فلسفه دراین مورد به واسطه طریق و مبانی است.[۱۰] مرتضی مطهری فیلسوف و اندیشمند شیعی براین اعتقاد میباشد که با پیشرفت و دامنه کشف کردن مباحث کلامی پای سخن به اکثری از مسائل فلسفی کشیده شد از قبیل مشاجره در جواهر و اعراض و ترکب جسم از اجزاء؛ و در فیض بخش اعظمی از مسائل که در قلمرو فلسفه بود در قلمرو دانش حرف هم قرار گرفت تا بدان حد که درصورتی که کسی کتاب ها سخن را - خصوصاً کتاب ها کلامی‌ای که از قرن هفتم به آن‌گاه تألیف شد- پژوهش نماید درمی یابد که اکثر مسائل کلامی اسلامی به عبارتی مسائلی میباشد که فلاسفه- خصوصا فلاسفه اسلامی- در کتاب ها خویش طرح کرده اند. تأثیرات متقابل فلسفه و حرف اسلامی دریکدیگر غیر قابل انکار میباشد که مثال ای از آن این میباشد که صحبت برای فلسفه مسائل جدیدی جبراً مطرح ایجاد کرد و فلسفه نیز موجب شد دایره صحبت حجم یابد بدین مفهوم که بایستگی طرح اکثری از مسائل فلسفی در قلمرو سخن ما یحتاج شناخته شد. [۱۱]

جستارهای متعلق
سخن اسلامی
این نوشتار دربارهٔ سخن اسلامی میباشد. برای دانش حرف در شیعه امامیه، صحبت امامیه را ملاحظه کنید.
علم‌های اسلامی
سخن اسلامی
اصول فقه
فقه
تعبیر و تفسیر قرآن
علم ها قرآن
فلسفه اسلامی
درایة الحدیث
دانش رجال
طب اسلامی
عرفان اسلامی
عرفان نظری
عرفان عملی
دانش اخلاق و رفتار
دانش خواندن
فقه الحدیث
تاریخ و سیره
دانش مغازی
فرقه‌شناسی
نسب‌شناسی
صحبت اسلامی شاخه‌ای از علم ها اسلامی میباشد که درباره اصول عقاید اسلامی گفت و گو و از آن جانبداری می‌نماید. همینطور حرف اسلامی متکفل جواب به سوالاتی میباشد که درباره علل احکام فقاهتی، دسته تعالیم شرعی و فعل معبود در تشریع احکام مطرح می گردد. متکلم برای ثابت مسائل خویش و قانع‌کردن کاربر، از طریق‌های گوناگون همانند استدلال، تمثیل و جدل استعمال می‌نماید. از این دانش با اسم‌هایی زیرا دانش اصول آئین، دانش اصول عقاید و فقه اکبر نیز حافظه گردیده‌است.

درباره تاریخ پیدایش این دانش بیان شده گفت و گو‌های کلامی از به عبارتی استارت اسلام مطرح و اول موضوع آن، جبر و سپردن بوده میباشد. مباحثی همانند صفات پروردگار مخصوصا توحید و عدل الهی، حُسن و قُبح افعال، قضا و قَدَر، نبوت، معاد و امامت از مباحث اصلی در دانش صحبت‌اند.

اختلاف بر رمز مباحث کلامی سبب ساز پیدایش فرقه‌های کلامی اکثری در اسلام شد‌ه‌است. مهمترین فرقه‌هایی که برای شیعه مذکور، امامیه، زیدیه، اسماعیلیه و کیسانیه می‌باشند و فرقه‌های کلامی اهل سنت را مُرجئه، اهل حدیث، اشاعره، ماتُریدیه و وهابیت برشمرده‌اند. روحانی اثرگذار (درگذشت۴۱۳ق)، خواجه نصیر الدین طوسی(درگذشت ۶۷۲ق) و علامه حلی(درگذشت ۷۲۶ق) را از متکلمان پررنگ امامیه، حاکم عبدالجبار معتزلی، ابوالحسن اشعری، ابوحامد غزالی و فخر رازی را از متکلمان دارای شهرت اهل‌سنت دانسته‌اند. کتاب‌های تصحیح الاعتقاد، تجرید الاعتقاد و کشف المراد، از کتاب‌های اساسی کلامی شیعه و گستردن الاصول الخمسه، تفصیل المقاصد و گستردن المواقف از اثر ها کلامی اهل‌سنت شمرده میباشد.

سخن نو علمی میباشد که درباره یکی‌از‌بودن یا این که متعدد‌بودن آن با صحبت (قدیم) اختلاف حیث وجود دارااست. بعضا از مباحث صحبت نو از این قرار میباشد: تعریف‌و‌تمجید، منشأ، قلمرو و لهجه آیین، نیاز آدم به آئین، عقل و آیین، عقل و ایمان، دانش و آئین، تجربیات فقاهتی و تکثرگرایی فقاهتی.

تعریف و تمجید و اسم‌ها
دانش حرف یکی‌از علم ها اسلامی میباشد که درباره عقاید اسلامی[یادداشت ۱] مشاجره می‌نماید؛[۱] این‌سیرتکامل که آنان را توضیح می دهد، برای آن‌ها برهان می‌نماید و از آن‌ها هواخواهی می‌نماید.[۲] اما تعریف و تمجید‌های دیگری هم از این دانش ارائه گردیده است که هر مورد خصوصیت‌ای از این دانش را ذکر می‌نمایند؛[۳] مانند اینکه دانش حرف، ماهر نظری میباشد که به‌ یاری آن می‌اقتدار عقاید فقهی را با دلیل ثابت کرد؛[۴] یا این که علمی میباشد که درباره ذات و صفات و افعال پروردگار دعوا می‌نماید.[۵] زمخشری دانش سخن را فقه اکبر معرفی نموده است.[۶] سود کاشانی در کتاب مفاتیح الشرایع فراگرفتن دانش حرف را از طاعات قلبی مستحب دانسته که سود‌اش جواب اعلام کردن به اهل بدعت میباشد.[۷]

اسم‌ها و انگیزه اسم‌گذاری
مشهورترین اسم برای این دانش، «صحبت» میباشد و دانشمندِ این دانش را «مُتَکَلِّم» گویند.[۸] در باب اینکه چرا این دانش را «صحبت» نامیده‌اند، انگیزه‌های مختلفی آورده شده میباشد [یادداشت ۲] که بهترینشان[۹] را این دانسته‌اند که دانش حرف اقتدار مناظره و جدال را در فرد تقویت می‌نماید و مناظره چیزی غیر از تکلّم و مصاحبه وجود ندارد.[۱۰] در پیشین، دانش سخن را با اسم‌های دیگری هم می‌شناختند: دانش اصول آیین، دانش اصول عقاید، فقه اکبر، دانش توحید، دانش الذات و الصفات.[۱۱]

خداشناسی در فلسفه اسلامی
در فلسفه اسلامی به عملکرد فارابی و ابن سینا مباحث مرتبط با آشنایی پروردگار و صفات و افعال وی به نحو پررنگ‌ای پیشرفته، و رابطه آن با مباحث کلی وجودشناسانه تبیین مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد گردیده است.

فارابی حکمت را به دانش آشنایی و رسیدگی انگیزه‌ها و لوازم بعیدی تعریف و تمجید می‌نماید که هستی دیگر موجودات به واسطه آنهاست. این لوازم اگرچه بسیارند، ولی به ترتیبی منتهی به وجود واحدی میشوند که انگیزه وجود تمامی آن اثاثیه و مسببات آنهاست و وی معبود آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد.[۸]

ابن سینا نیز این نظر را دارد که معرفت خداوند غرض مناسب این دانش و جزء شریف‌خیس مباحث آن به شمار میاورد.[۹]

در‌این قسمت، ضمن عامل‌های ثابت وجود آفریدگار، موضوعاتی زیرا آفرینش و نسبت پروردگار با مخلوقات، قضا و قدر الهی و مسأله شُرور، نبوت و معاد در الهیات ارسطو مطرح نبوده‌ میباشد که در مباحث الهیات فلسفه اسلامی رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد درج گردیده‌است.

ارتباط حرف و فلسفه
طرح مباحث مربوط به موضوعات کلامی در فلسفه اسلامی به ویژه در زمان‌های بعداز ابن سینا توسعه و گسترش بیشتری یافت و به صورت متقابل آراء فلسفی نیز بر صحبت اسلامی تأثیر بنیان و به مباحث آن شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد حجم داد.

با وجود این مشابهت در طرح مسائل، به نظریه بعضا تفاوت سخن و فلسفه دراین مورد به واسطه طریق و مبانی است.[۱۰] مرتضی مطهری فیلسوف و اندیشمند شیعی براین اعتقاد میباشد که با پیشرفت و دامنه کشف کردن مباحث کلامی پای سخن به اکثری از مسائل فلسفی کشیده شد از قبیل مشاجره در جواهر و اعراض و ترکب جسم از اجزاء؛ و در فیض بخش اعظمی از مسائل که در قلمرو فلسفه بود در قلمرو دانش حرف هم قرار گرفت تا بدان حد که درصورتی که کسی کتاب ها سخن را - خصوصاً کتاب ها کلامی‌ای که از قرن هفتم به آن‌گاه تألیف شد- پژوهش نماید درمی یابد که اکثر مسائل کلامی اسلامی به عبارتی مسائلی میباشد که فلاسفه- خصوصا فلاسفه اسلامی- در کتاب ها خویش طرح کرده اند. تأثیرات متقابل فلسفه و حرف اسلامی دریکدیگر غیر قابل انکار میباشد که مثال ای از آن این میباشد که صحبت برای فلسفه مسائل جدیدی جبراً مطرح ایجاد کرد و فلسفه نیز موجب شد دایره صحبت حجم یابد بدین مفهوم که بایستگی طرح اکثری از مسائل فلسفی در قلمرو سخن ما یحتاج شناخته شد. [۱۱]

جستارهای متعلق
سخن اسلامی
این نوشتار دربارهٔ سخن اسلامی میباشد. برای دانش حرف در شیعه امامیه، صحبت امامیه را ملاحظه کنید.
علم‌های اسلامی
سخن اسلامی
اصول فقه
فقه
تعبیر و تفسیر قرآن
علم ها قرآن
فلسفه اسلامی
درایة الحدیث
دانش رجال
طب اسلامی
عرفان اسلامی
عرفان نظری
عرفان عملی
دانش اخلاق و رفتار
دانش خواندن
فقه الحدیث
تاریخ و سیره
دانش مغازی
فرقه‌شناسی
نسب‌شناسی
صحبت اسلامی شاخه‌ای از علم ها اسلامی میباشد که درباره اصول عقاید اسلامی گفت و گو و از آن جانبداری می‌نماید. همینطور حرف اسلامی متکفل جواب به سوالاتی میباشد که درباره علل احکام فقاهتی، دسته تعالیم شرعی و فعل معبود در تشریع احکام مطرح می گردد. متکلم برای ثابت مسائل خویش و قانع‌کردن کاربر، از طریق‌های گوناگون همانند استدلال، تمثیل و جدل استعمال می‌نماید. از این دانش با اسم‌هایی زیرا دانش اصول آئین، دانش اصول عقاید و فقه اکبر نیز حافظه گردیده‌است.

درباره تاریخ پیدایش این دانش بیان شده گفت و گو‌های کلامی از به عبارتی استارت اسلام مطرح و اول موضوع آن، جبر و سپردن بوده میباشد. مباحثی همانند صفات پروردگار مخصوصا توحید و عدل الهی، حُسن و قُبح افعال، قضا و قَدَر، نبوت، معاد و امامت از مباحث اصلی در دانش صحبت‌اند.

اختلاف بر رمز مباحث کلامی سبب ساز پیدایش فرقه‌های کلامی اکثری در اسلام شد‌ه‌است. مهمترین فرقه‌هایی که برای شیعه مذکور، امامیه، زیدیه، اسماعیلیه و کیسانیه می‌باشند و فرقه‌های کلامی اهل سنت را مُرجئه، اهل حدیث، اشاعره، ماتُریدیه و وهابیت برشمرده‌اند. روحانی اثرگذار (درگذشت۴۱۳ق)، خواجه نصیر الدین طوسی(درگذشت ۶۷۲ق) و علامه حلی(درگذشت ۷۲۶ق) را از متکلمان پررنگ امامیه، حاکم عبدالجبار معتزلی، ابوالحسن اشعری، ابوحامد غزالی و فخر رازی را از متکلمان دارای شهرت اهل‌سنت دانسته‌اند. کتاب‌های تصحیح الاعتقاد، تجرید الاعتقاد و کشف المراد، از کتاب‌های اساسی کلامی شیعه و گستردن الاصول الخمسه، تفصیل المقاصد و گستردن المواقف از اثر ها کلامی اهل‌سنت شمرده میباشد.

سخن نو علمی میباشد که درباره یکی‌از‌بودن یا این که متعدد‌بودن آن با صحبت (قدیم) اختلاف حیث وجود دارااست. بعضا از مباحث صحبت نو از این قرار میباشد: تعریف‌و‌تمجید، منشأ، قلمرو و لهجه آیین، نیاز آدم به آئین، عقل و آیین، عقل و ایمان، دانش و آئین، تجربیات فقاهتی و تکثرگرایی فقاهتی.

تعریف و تمجید و اسم‌ها
دانش حرف یکی‌از علم ها اسلامی میباشد که درباره عقاید اسلامی[یادداشت ۱] مشاجره می‌نماید؛[۱] این‌سیرتکامل که آنان را توضیح می دهد، برای آن‌ها برهان می‌نماید و از آن‌ها هواخواهی می‌نماید.[۲] اما تعریف و تمجید‌های دیگری هم از این دانش ارائه گردیده است که هر مورد خصوصیت‌ای از این دانش را ذکر می‌نمایند؛[۳] مانند اینکه دانش حرف، ماهر نظری میباشد که به‌ یاری آن می‌اقتدار عقاید فقهی را با دلیل ثابت کرد؛[۴] یا این که علمی میباشد که درباره ذات و صفات و افعال پروردگار دعوا می‌نماید.[۵] زمخشری دانش سخن را فقه اکبر معرفی نموده است.[۶] سود کاشانی در کتاب مفاتیح الشرایع فراگرفتن دانش حرف را از طاعات قلبی مستحب دانسته که سود‌اش جواب اعلام کردن به اهل بدعت میباشد.[۷]

اسم‌ها و انگیزه اسم‌گذاری
مشهورترین اسم برای این دانش، «صحبت» میباشد و دانشمندِ این دانش را «مُتَکَلِّم» گویند.[۸] در باب اینکه چرا این دانش را «صحبت» نامیده‌اند، انگیزه‌های مختلفی آورده شده میباشد [یادداشت ۲] که بهترینشان[۹] را این دانسته‌اند که دانش حرف اقتدار مناظره و جدال را در فرد تقویت می‌نماید و مناظره چیزی غیر از تکلّم و مصاحبه وجود ندارد.[۱۰] در پیشین، دانش سخن را با اسم‌های دیگری هم می‌شناختند: دانش اصول آیین، دانش اصول عقاید، فقه اکبر، دانش توحید، دانش الذات و الصفات.[۱۱]