?????? ???? ???? ???? ??????? ????

«یا این که ایهاالرسول بلغ ما انزل الیک مسجد غدیر بلوار معلم مشهد اینجانب ربک و ان لم تفعل فمابلغت رسالته والله یعصمک اینجانب الناس »(مائده 66)

ای نبی، آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل گردیده بود برسان،و در‌حالتی که این ابلاغ را اجرا ندهی، رسالت خویش را تماما ابلاغ نکرده ای; و آفریدگار تورا از عموم بدخواه مراقبت می نماید.

همگی مفسران شیعه معتقدند آیه فوق در غدیر خم درباره نصب علی(ع) نازل گردیده است و حدود 360 بدن از محققان اهل سنت نیزاین مقاله را پذیرفته اند. نامهای برخی از مفسران و مآخذ ومدارک اهل سنت اینگونه میباشد:

1- واحدی در کتاب اسباب و اثاث النزول ص 150 میگوید:

ان آیه (یا این که ایهاالرسول...) نزلت فی یوم غدیر فی علی بن ابیطالب.

2- سیوطی در کتاب الدرالمنثور ج 2، ص 298 می نویسد: ان آیه(یا این که ایهاالرسول... ) نزلت فی یوم غدیر فی علی بن ابیطالب.

3- فخر رازی در تعبیروتفسیر خویش، ج 3، ص 636 ... میفرماید:

مفسران 10 وجه و منجر برای نزول این آیه ذکر کرده اند. آن‌گاه درادامه می‌گوید:«العاشر نزلت هذه الایه فی ادب علی بن ابی طالب، و لما نزلت هذه الایه، دریافت بیده و قال "اینجانب کنت مولاه فعلی مولاه اللهم وال اینجانب والاه و عاد اینجانب عاداه. فلقیه قدمت فقال هنیئا لک یابن ابی طالب،اصبحت مولای و مولا تک تک بازهد و مسجد غدیر فلاحی مشهد مومنه."

سپس که‌این آیه نازل شدپیامبر اسلام(ص) دست حضرت علی(ع) را گرفت و فرمود: هرکه اینجانب مولاو سرپرست و حکم کننده وی هستم، علی هم مولای اوست. خداوندا، دوست بدار هرکه علی را دوست دارااست و معاند بدار هرکه اورا معاند داراست. آنگاه قدمت با حضرت علی(ع) ملاقات کرد و پس از شادباش، اظهار‌کرد:تو مولای اینجانب و مولای مرد و زن خداترس هستی.
روز غدیر فرستاده(ص) عموم را به سوی حضرت علی(ع) فراخواند و دست حضرت را بلندکرد، به نحوی که پایین بغل حضرت پیدا شد.هنوز عموم پراکنده نشده بودند که آیه «الیوم اکملت ...» نازل شد. آن گاه حضرت فرمود: پروردگارا، دوست بدار کسی را که علی رادوست داراست و معاند بدار کسی را که علی را معاند داراست و کمک کن هر کس علی را امداد نماید و...

4- شان نزول آیه فوق وداستانهای مرتبط با غدیر در مناقب خوارزمی، ص 80; تاریخ یعقوبی، ج 2، ص 32; شبلنجی در نورالابصار، ص 75، فصول المهمه ابن صباغ نیز نام برده میباشد.

آیه تبلیغ و آیه اکمال آیین و حدیث غدیر

رسول اسلام، در سال انتها قدمت با بیشتراز صد هزار بدن حجه الوداع را به مکان آورد و در رجوع در میهن «خم » که منزلت گودالهای آب بود، امر ایست بخشید. پیش افتاده ها توقف کردند وعقب ماندگان رسیدند. از سنگ و جهاز شترها منبری ساختند وپیامبر بر روی منبر در قبال جمعیت صد هزار نفری و در گرمای سوزان غدیر، خطبه ای خلل کرد. آن گاه کمربند حضرت علی را گرفت وفرمود: «اینجانب کنت مولاه فعلی (فهذا علی) مولاه اللهم وال اینجانب والاه...» آنگاه عموم، مثلا قدمت، با حضرت مسجد بابا غدیر مشهد بیعت کردند و صدای بخ بخ ازجا پرید.

یادآوری

1- چنانچه چنانکه اهل سنت میگویند مولا در معنای دوستی بود; چرادر این جریان و با این مقدمات و در قبال صدها هزار نفر ذکر شد. در مدینه نیز می توانست بفرماید: کسی که اینجانب دوست وی هستم،علی هم دوست اوست.

2- مجال و جای ابلاغ این دستور بسیار لبریز معناست. این خبر اصلی در پایان قدمت نبی(ص) آنهم در مهاجرت حج، و حوزه‌ گرم و سوزان وچهار راهی که مسافران تقسیم می شدند و به مدینه، حلب، شام ویمن می رفتند ذکر شد، جایی که هر حاجی خویش یک خبرنگار وگزارشگر بود. انتصاب ولایت حضرت علی(ع) را تحت عنوان یک خبر نوبه حیطه خویش میرساند.

3- زمینه غدیر چنان اساسی میباشد که در حالتی‌که رسول(ص) کوتاهی میکرد وخبر را به عموم نمی رساند، «فمابلغت رسالته » رسالت و23 سال تبلیغ حضرت نیمه تمام و ناقص می‌ماند.

4- زمینه غدیر آنقدر اساسی میباشد که می بایست از دید هنگامی در آخرعمر، آنهم در هجرت حج و واپسین مهاجرت حج در قبال بیشتراز 100000نفر ذکر خواهد شد.

5- رسول(ص)23 سال پیشین مسجد بابا قدرت مشهد به تنهایی علیه کفر و بی دینی و نفاق وآداب و رسوم فسخ جزیره العرب قیام کرد و نترسید. در مقابل دشمنانی که حدود 70 نبرد بر اسلام و مسلمین زور کردند،نترسید. در احد که مسلمان ها ناکامی خوردند، نترسید. در بت شکنی ها و فتح مکه و... نترسید. توحید و معاد و آیه‌ها جانبداری وعبادت و... را آورد، نترسید. خلاصه در همگی صحنه ها از هیچ اتفاق ای نترسید; اما از ابلاغ روز غدیر وحشت داشت و میترسید،به‌این باعث، پروردگار متعال دلداری اش می‌دهد که «والله یعصمک اینجانب الناس »

تزیینات تراس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد اساسی مسجد فرمانروا مشهد
کتیبه ای در ضلع راست جدار مدخل مهم نمایان میباشد با مضمون اسم معمار
نقطه پايان کتیبه بر روی ضلع چپ جای دارد با مضمون تاریخ ایجاد کرد و بانی
فریم بندی این کتیبه باریکه ممتدی از ترنجی های کتیبه ای میباشد دربرگیرنده ابیات فارسی به خط ثلث کهربایی بر مورد آبی‌رنگ سیر با مضمون فانی بودن عالم
بر روی آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد پخ جدار مدخل اساسی تراس ، تعدادی ترنج به لهجه عربی وجود داراست با مضمون ثنا فرستاده و امامان
کتیبه در نوک تراس به دو لبه منقوش تقسیم گردیده است که خصوصیت خاص زمان صفوی میباشد قسمت پایینی آن خط ثلث سپید رنگی را بر مسئله آبی رنگ سیر می قدرت مشاهده کرد با مضمون قبله ونماز برپایی نماز و دعوت به توحید

تزیینات مناره مسجد سلطان مشهد
در بالای این افریزه، تزئینات به یک فن ترنجی با اندازه های متفاوت تقسیم میشوند. فریم بندی های تزیینی یکسری پره بزرگتر در اطراف ردیف دربرگیرنده حدیث های رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نبوی به خط ثلث سپید بر مسئله ای سیر میباشد با مضمون فضیلت اذان و مؤذن و دقت به برگزاری نماز.
تزیینات گنبد مسجد فرمان روا مشهد
. ساقه گنبد : به خط درشت کوفی بنایی ؛ سنگ فیروزه ای با رنگ آبی رنگ سیر بین پنجره ها پیاده سازی گردیده است با مضمون فانی بودن
در بالای ساقه گنبد و دری که رو به گنبدخانه اساسی گشوده می‌گردد دارنده مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد

مشاجره معماری مسجد فارغ از پرداختن مسجد غدیر بلوار معلم مشهد به تزیینات ناقص میباشد چون تزیینات جزو لاینفک معماری اهل ایران اسلامی میباشد و قسمت عمده ای از آن به تزیینات تخصیص یافته و تلاش کبیر و ارزشمندی در راستای هدف ها معماری مسجد اسلامی و حتی‌د‌ر تکوین و دوام و بقای آن داراست.

این تزیینات می‌تواند دربرگیرنده کوچکترین اجزای معماری با کاربرد اشکال مصالح در معمولی ترین شکل ممکن تا کلی ترین و عمده ترین قسمت های معماری با گونه های و اقسام مصالح در غامض ترین صورت های گوناگون هندسی و انتزاعی با نحوه متعدد باشد. البته ادله و انگیزه به کار گیری از تزیینات برای معماری مسجد ذکر مسجد غدیر فلاحی مشهد فضای قدسی میباشد و در واقع هنرمند اسلامی با تقلید به مبانی فقهی و اعتقادی کوشش نموده با یاری این تزیینات فضای آهسته نصیب ، شیخ و معنوی تولید نماید از این رو با آشنایی بصری این تزیینات معماری تعریف و تمجید میشود .

یکی‌از دسته های بی نقص مشتمل بر تزیینات، مساجد در جمهوری اسلامی ایران و بناهای متبرکه وتک بناهای اصلی می‌باشند که شاخص های اشکال تزیینات و تجلی گر معماری اهل ایران اسلامی با اعتنا به نوع فرهنگ وتمدن و جامعه مذهبی آن باشد . الگوهای تزیینی ، به تک تک معنی ، بخشی از نام‌و‌نشان معماری ما می باشند.

در‌صورتی‌که لاماسوس (گاوهایی مسجد بابا غدیر مشهد با سرهای ریش دار) را از دروازه ملت های تخت جمشید، نقوش و مقرنس های باشکوه را از معماری مسجد امام و یا این که الگوهای گنبد را از مسجد روحانی لطف الله حذف کنیم آنجاست که ادغام طبیعت و ساختار معماری انقطاع و نقص می‌شود. نقوش دکوری نقش بسزایی در ساختار نام‌و‌نشان معماری ما داراست و در معماری مسجد بین تمامی هنرهای معماری اهل ایران از رده ویژه ای شامل است.

طرق دکوری شغل گردیده در معماری مسجد اول اسلامی قبل از هر چیز به جهت گوناگونی خویش چشمگیر میباشد. کاشی کاری، منبت کاری روی چوب، نگار مسجد بابا قدرت مشهد گری و گچبری، آینه کاری، به کارگیری از مقرنس ها و کاربندی ها و… از تزیینات رایج بوده اند. سنگ تراشی بسیار کمتر فعالیت شد‌ه‌است.

گلشن باغ دارنده برنامه ای میباشد مسجد غدیر بلوار معلم مشهد که به احتمال زیاد در یک نخلستان پیاده گردیده است.
ارتفاع گلشن باغ از در ورودی تا انتهای مبنا ورودی ۲۶۶ متر و در دو طرف جلوی گلشن ۲۹۲ متر و پهنای گلشن ۲۶۰ متر میباشد.
مساحت گلشن در حدود ۷۴۴۳۸ متر مربع میباشد.
پیاده سازی گلشن باغ طبس مربع صورت و دارنده تقسیمات هندسی هم جهت با اضلاع حصار خویش میباشد.
الگوی چهارباغ در‌این تاثیر دیده میشود. این سر مشق محدوده ای در بین دیوارهای گلشن به صورت مربع یا این که مستطیل میباشد که سطح آن با دو پایه آب متقاطع عمود مسجد غدیر فلاحی مشهد بر هم به چهار نصیب هم اندازه تقسیم می‌گردد و بیشتر در راءس، آبگینه آبی رنگ قراردارد.
هرچند ترویج به کار گیری از کلمه « چهارباغ » به مکان « چارباغ » از زمان صفویه به آن گاه قوت میگیرد که براساس گزارشهای پژوهشی دربرگیرنده گلشن باغ طبس نیز می گردد.
ساختمان سردر گلشن باغ از بینش معماری بنایی میباشد نسبتا بی آلایش و این سازه یکی بناهای معین شهر و یکی طریقه های اصلی شهر به حساب آورده می شود.
یک کدام از ویژگیهای مهم هندسه گلشن اهل ایران بعد از آن قرینگی و تناسب آن میباشد که در اکثریت قریب به و حادثه آن‌ها دیده میشود . گلشن باغ طبس هم از این قاعده استثنا ندارد و در هندسه پلان چه در آن‌گاه آبیاری و چه در آن‌گاه گیاهی و ساختاری دارنده قرینگی و تناسب میباشد.
معماری اهل ایران از آغاز به حریم و باطن گرایی دقت ویژه ای داشته میباشد. در‌این گلشن با دقت به مشبک بودن طرح دیوارهای محیط گلشن باغ بوسیله درختان سایه گستر و همینطور از طرفی ساختمان عمارت آن این داخل گرایی تاسیس شده است.
از سایر ویژگیهای شاخص که‌این گلشن مسجد بابا غدیر مشهد چندلایه بودن آن میباشد، چون می اقتدار اعلام‌کرد این گلشن از سه لایه درست شده میباشد که توسط پیوندها عمودی به یکدیگر متصل گردیده اند.
لایه اولیه در اولِ ورودی میباشد، لایه دوم با محوریت حوضچه مرکزی و لایه سوم بالاترین سطح گلشن میباشد در بخش انتهایی گلشن باغ قراردارد.
ضمن موردها نام برده، لایه کاشت گیاهان، لایه منحصربه‌فرد عبور عابران پیاده و لایه عبور آب در تشکیل اجزای گلشن باغ طبس مشهود می‌باشند.
در پلان این موسسه شاهد زمانه در مقیاس کوچک و کبیر هستیم، به گونه ای که محل تقاطع خطوط تقارن راس زمانه کرتها و مسیرهای عبور آب میباشد.
تزئینات عمارت گلشن باغ طبس مشمول گره های اسلامی میباشد، ساختار این گره ها دارنده خصوصیت خودمتشابهی بوده و افزون بر آن تکرار و انتشار این ساختار دارنده خواص خردمقیاسی میباشد به طوری که آنچه در جزئیات می نگریم در مقیاس وسیع آن را مییابیم.
گره ضمن داشتن نظام تماما بغرنج مسجد بابا قدرت مشهد در عین هم اکنون بسیار منظم و توسعه و گسترش پذیر میباشد.

ورودی مسجد حکیم
صورت کلی این سردر از وسعت مستطیل گرفته مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد گردیده است. علامت این مستطیل با اعتنا به اینکه 4 ضلع داراست و 4 عدد جامعی میباشد، در وسعت مستطیل تورفتگی و خارج آمدگی متعددی وجود داراست که برای نشانه دادن شم عظمت و بزرگی ورودی است. ورودی مسجد حکیم از یک‌سری صورت ساخته شده میباشد که‌این خویش نمادی از صلابت میباشد. قوس بالای در ورودی القاکننده ی ادب میباشد و نمادی از فرهنگ وتمدن و هنر اسلامی مسجدها میباشد و سازه را در قبال نیروهای وارده مقاوم می نماید.

شالوده ذهنی افقی رسم قوس در آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد اینجا تحت عنوان یک خط مهم کشیده گردیده است که تیزه را از پاکار جـدا نموده است. در بخش بالای آن چهار باهو (شش ضلعی) جای‌دارد که نعمت رسانی، بی نقص بودن دانا طبیعت منجی موعود معاش جاودانی و طلسم فسخ کننده ی دیده آسیب و بشر بی نقص را می‌رساند. شکنج های 11 مالامال ایجاده گردیده در قوس بالای ورودی نمادی از فشار و کوشش در جهت آشتی دادن وجوه متباین کارها میباشد. این 11 مالامال که جزئی از گونه های کروی میباشند، در واقع به نحوی منظم قرار گرفته اند که احساس جنبش را میدهند.

گنبد مسجد حکیم
صورت مهم داخلی گنبد مسجد حکیم رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد از دایره گرفته شد‌ه‌است و در‌این دایره که از تقســم بـنـدی هـای متعـددی تشکیل‌شده، مـی تـوان مرکزگرایی را احساس کرد. با وصل کردن شالوده های دو تقسیم، مثلث تولید می‌گردد که ایستایی و توازن را به اکران میگذارد.

در دایره مهم، دایره های دیگری محاط گردیده‌است که بیان‌کننده شم تواضع و خشوع میباشد. هیبت بیرونی گنبد کروی میباشد که در اکثر فضاهای مذهبی توشه معناییش جزئی لاینفک از معماری اسلامی گردیده است.

این گنبد مازه دار میباشد و به طور یک قالب قرار گرفته میباشد. نگاره های به شغل رفته در مسجد حکیم، ستاره هشت مالامال و چلیپا می باشند که‌این توشه خیر به طور مجرد بلکه با هم‌نشینی در کنار هم و در معقلی ذیل گنبد به فعالیت رفت اند. این هم نشینی قادر است فردوس، نظم، تعادل و هماهنگی، وحدت ادب و نقطه مقابل تاریکی را به شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بیننده القا نماید

زیربنای آرامگاه و گلشن نزدیک به ۹۰۰۰ متر مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد و خویش آرامگاه قطعه‌ای میباشد ۱۰ در ۱۰ که توسط منشورها اشراف گردیده است.
ساختمان بلند بقاع باباطاهر بر قاعده ای هشت ضلعی واقع گردیده، ردیف های هشت گانه ساختمان بلند، قطعه سنگ مزار، کف و پله های آرامگاه از سنگ گرانیت حجاری گردیده است.
طول این قاعده از کف خیابان ۲۵ متر میباشد.
پلان آرامگاه به طور هشت ضلعی میباشد که چهار ضلع آن به بعدها 2,5 متر و ضلع های فرعی هر یک 1,70 سانتی متر میباشد
محل قبر در آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد باطن سردابه بوده میباشد که بر ر روی سردابه و کف حرم قبری به بعدها 52*100*177 سانتی متر وجود داراست.
بر روی قبر ضریحی چوبی به بعد ها 127*128*198 وجود داشته که تماما از میان رفته میباشد.
اتاق کوچکی به بدنه غربی حرم باباطاهر در عصر معاصر به بعد ها 2,5*5 متر اضافه گردیده بود که به آن قلندر منزل می گفتند.
بنای مهم با گروه ای از منشورها پوشیده گردیده و دارنده مدخل های ورودی و منفذهای روشنایی میباشد.
محیط بنای آرامگاه باباطاهر فضای سبز وسیعی تاسیس گردیده است
نما و فرش بنای آرامگاه باباطاهر همدان رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد از سنگ میباشد و در باطن آن کتیبه هایی از کاشی وجود داراست.
مدل و معماری بی آلایش دارااست و از یک گنبد منزل ای با یک ورودی ساخته شده میباشد.
طول گنبد تا کف آن 6 متر است.
سقف آرامگاه باباطاهر ، کاشی کاری معرق میباشد.
ردیف‌ های هشت‌گانه، سنگ مزار و پله ‌ها تمامی از سنگ گرانیت تشکیل‌شده‌اند.
نمای ساختمان از سنگ سپید مرغوب ایجاد شده است و کتیبه‌ هایی از کاشی شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بر آن وجود دارااست.

آرامگاه سعدی در بالا خانقاه سعدی مسجد غدیر بلوار معلم مشهد بوده که وی اواخر عمرش را در آنجا می‌گذراند که اورا بعداز مرگ در همانجا دفن کرده اند.
در پیشین قبر سعدی مثلا مکانهایی بود که در فارغ شهر شیراز قرار داشت در کنار این آرامگاه یک خانقاه و باغی بهتر و نمکین وجود داشت که سعدی در حین تراس خویش آن را ساخته بود روضه خوان در آنجا حوضچه هایی از مرمر ساخته بود که با آب نهر لبریز می شدند.
تصاویر به مکان باقیمانده از آرامگاه کهن سعدی نیز تا حدودی مسجد غدیر فلاحی مشهد الگوهایی تاریخی برای پیاده سازی آرامگاه سعدی مهیا میاورد. آن آرامگاه در دشت فارغ از هیچ اهالی ای قرار داشته میباشد. صرفا کلبه ای دیرین در شرق آن چشم می گردیده و بنای آرامگاه مانند یک کوشک در حیاطی سرسبز مکان می گرفت.
آرامگاه سابق در دو طبقه تشکیل شده و دارنده یک پایه مرکزی بود احتمالا یک شالوده دیگر عمودی نیز آن را انقطاع می کرده است.
در کناره های روبرو به قبله دو اتاق سه دری مکان می گرفت. سه دری ها با طرح اصیل مسجد بابا غدیر مشهد درست شده بودند و بالای سه دری جنوب شرقی سه گلجام مکان می گرفت و سه دری جنوب غربی دارنده ارسی بود .
در معماری نو آرامگاه سعدی ،طرح معماری از یک تراس ردیف دار بلند و یک رواق کشیده ساخته شده میباشد که به طور یک «L» سازماندهی گردیده اند.
ساختمان اساسی آرامگاه سعدی بنایی میباشد با دو تراس عمود بر یک دیگر که مدفن روحانی اجل در زاویه‌ی این دو حیاط قرار گرفته و در انتهای غربی تراس شرقی-غربی قبر مرحوم شوریده (فصیح الملک) شعر سرا مشهور قرن اخیر مسجد بابا قدرت مشهد شیراز میباشد.

کتیبه هایی با خط بسیار زیبای مسجد غدیر بلوار معلم مشهد کوفی در جلوی نمای بیرونی مسجد مسجد ملک کرمان درج شده میباشد.
نقـوش مسجد ملک به دو شکل گیاهی و هندسی می باشند.
تزیینات شناسایی شـده ی آجری به عمل رفته در‌این مسجد دربرگیرنده گل انداز، گره ساز ، تلفیق آجرو گچ و کتیبه کوفی میباشد.
نقوش جانور بر روی حیاط غربی این نقش، هیبت هندسی معمولی گردیده و دکوری میباشد که در بخش کناره جای دارد و دربرگیرنده دو نصیب تکراری میباشد و به طور تلفیق آجرو گچ ، شغل گردیده‌است.
این نقش از تلفیق مسجد غدیر فلاحی مشهد مربع و دایره به وجود آمـده میباشد و به عنون کناره ی بدور نقوش باطن تراس مستعمل میباشد.
هیبت گیاهی و دکوری در نصیب اواسط قراردارد و دورآن کناره ای تزئینی وجود داراست.
زیربنای هندسی مسجد ملک کرمان مربع، دایره و مثلث میباشد.
یک گل چهار پروسط نقش و دور و اطراف آن چهار برگ تزئینی و دربین هریک از اینها ، یک گل با سه صورت دایره ای وجود دارااست.
نقش جان دار بر روی دیوار محراب مسجد ملک نقش هندسی که دو طـرف مـحـراب قـرار داراست و با آجـرو گچ فعالیت شد‌ه‌است با مبنا هندسی مربع و مثلث صورت پیاده سازی شد‌ه‌است.مسجد ملک در جنوب شرقی شهر، در کناره جنوبی خیابان امـام واقـع شـده میباشد و با شبستان های متفاوت و صحن کلان جاذبه تاریخی خـود را مسجد بابا غدیر مشهد محافظت نموده است. وجـود ساختمان بلند آجری و سه محـراب گچ بـری شـده، حکایت از عمر و دیرینگی مسجد دارااست.
مسجد ملک کرمان از نوع چهارایوانی و اولی مسجد جامع شـهر بوده که تا زمان آل مظفر و تاسیس «مسجد جامع مظفری» تحت عنوان هسته مرکزی اجتماعات کرمان شناخته گردیده بود.

در باب مجال تاسیس مسجد دو لحاظ متعدد وجود دارااست . در کمی از منابع قبل، برای مثال کتاب تاریخ کرمان، ملک قاورد سلجوقی که سرسلسـله سـلاجقه کرمان میباشد، بانی سازه مسجد بابا قدرت مشهد نام برده میباشد.

شبستان طـاق بـزرگ، شبستان مربع صورت گنبدداری میباشد که هسته نخستین و سابق ترین بخش مسجد را تشکیل می‌دهد، و در پشت حیاط جنوبی جای‌دارد.
گنبد خوش ادغام آن از حیث تناسبات مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد معماری، عظمت، پهنا دهانه و وسعت فضای داخلی بسیار اساسی و درخور توجـه بـوده میباشد. شبستان مربعی، به بعدها ۱۴ متر است که چهار دیوار این مربع در طول ۷ متـری بـرای ساختن گنبدی با استعمال از گوشواره و طاق بنـدی بـر فـراز جرزها ساخت و ساز شده، طرح مربع تبدیل به کثیرالاضلاع گردیده و محور مدورگنبد به نحو بسیار ماهرانه ای بر روی طرح شانزده ضلعی قرار گرفته میباشد، و سپس با خیز نسبتاً کشیده ای به طوقه گنبد ختم می‌شود.
این شبستان دارنده ۵۵ ردیف در پنج ستون یازده تایی میباشد که طاق های گنبدی و آجری سقف را در ۵۵ رینگ نگه داشته اند، ۳۲ ردیف از ردیف های میانی شبستان، سنگی با سرستون های مربع صورت هستند، سایرستون ها در بعدها چهار ضلعی، آجرچین میباشند، هر دو ردیف نزدیک به ۴ متر و طول آن‌ها ۲/۵ متر میباشد.
دیوارها و طاق کلا از آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد خشت قهوه ای سرخگون چـیـده شـده کـه آجرکاری سازه، حالتی قشنگ و دیده نواز دارااست.
در دیوار سمت قبله مسجد جامع همدان ، محرابی کلان و متناسب با شبستان ایجاد شده است.
محراب در کناره ای بزرگ دارنده کاشی کاری زیبایی میباشد و آیاتی از قرآن مجید با خطوط بنایی با به کارگیری از اشکال رنگ ها به محراب زیبایی خاصی بخشیده میباشد.
پررنگ ترین خصوصیت دکوری داخـل شبستان، کتیبه گلوبندی به رنگ قهوه ای مایل به زرد رنگ (حد فاصل تبدیل شدن کثیرالاضلاع به دایره) میباشد که با پهنا ۴۰ سانتی متر با کاشی هفت رنگ و با خط زیبای ثلث پر رنگ و مشکی رنگ، سوره مبارکه «آدینه» و درپی بخشی از سوره مبارکه «توبه» و در پایان سوره مبارکه «آیة الکرسی» را به اکران درآورده میباشد.
در جانب غربی صحن مسجد جامع همدان ، شبستان نسبتاً وسيع «حاج محمد طاهـر» واقع شد‌ه‌است که احتمالا اسم شبستان از اسم بانی آن اقتباس شده است؛ شبستان ذکر شده، از جانب قبله توسط دو مدخل =، یک کدام از به جانب راهروی ضلع غربی مسجد و دیگری به صحن مسجد متصل میشود.
شبستان ذکر شده، دارنده ۱۹ ردیف میباشد که ۸ ردیف استوانه ای آن، سنگی و در حدفاصل ۴ متـری یکدیگر قرار گرفته اند و ۱۱ ردیف اساس ای آن به طور آجـری سازه شد‌ه‌است.
محـراب شبستان به طور نیم منشوری رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد با سقفی مقرنس کاری گردیده بوسیله گچ، جلوه گر فضای شبستان میباشد. کف این محراب از کف شبستان مقداری گودتر میباشد. به این حیث که در راءس بعضا از گنبدها، نورگیرهایی جهت تأمیـن نـور فضای داخلی درنظرگرفته شده و می قدرت این سیرتکامل استنباط کرد که شبستان مذکـور بیشتر در زمستان آیتم استعمال قرار می گرفته میباشد.
سنگاب مسجد جامع همدان ، یکی اثرها اساسی و کهن است، که به طور همزمان با ساختمان ایـوان مهم (حیاط جنوبی) ایجاد شده است؛ که از سنگ تیره خاکستری رنگ یک دست تراشیده گردیده و نمای بیرونی آن دربردارنده نقوش و خطوط پر رنگ بسیار زیبایی میباشد.
قطر دهانه سنگاب ۱ متـر و عـرض دیواره آن ۱۳ سانتی متر است.
این سنگاب بـزرگ و دیدنی در کناره دهلیز شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد ورودی مسجد همسایه سردر غربی، یعنی مدخل مهم مسجد قرار داشته میباشد.

طاق مسجد غدیر بلوار معلم مشهد ترانه
این نوع پوشش در محل دو حیاط پادشاه نشین غربی و شرقی انجام یافته میباشد که در تراس شرقی به طور کامل به نحوه رومی میباشد البته در حیاط غربی کاروانسرای فرمان روا عباسی کرج به طور ترکیبی از رومی و ضربی ایفا شد‌ه‌است.

چهار بخشی ها
اشکال پوشش چهاربخشی در کاروانسرای فرمانروا عباسی کرج انجام شد‌ه‌است که به طور بی آلایش در محل اصطبل ها و با کناره سازی در محل هشتی و فیلپوش دار در محل حجره ها از مثال های آن می باشند. عرقچین این نوع پوشش نیز در محل اصطبل ها در قوس مسجد غدیر فلاحی مشهد گرانقدر میانی و در محل عکس العمل مبنا های دو کریدور عمود بر هم اعمال گردیده است که قانونی های مختصری نیز دارااست.

پوشش مسجد بابا غدیر مشهد کجاوه ای
پوشش کجاوه ای مابین جرزها و قوس های تراس شمالی و جای‌جای که مسافت دو قوس برای پوشش نادر بوده و قابلیت و امکان اجرای چهاربخشی ها در کاروانسرای سلطان عباسی مسجد بابا قدرت مشهد کرج نبوده اعمال گردیده است.