شهرستان نایین در استان اصفهان را می شود به تیتر یکی تاریخی ترین شهرهای کشورایران اسم پیروزی. وارد این شهرستان که بشویم، تعداد اماکن و بناهای تاریخی به قدری زیاد میباشد مسجد بابا قدرت مشهد که هر توریسم چند روز وقت نیاز داراست تا بتواند تنها زود گذر از آنان بازدید نماید. دراین فی مابین «مسجد جامع نایین» که بیشتراز ۱۰۰۰ سال عمر داراست بدونشک یکیاز دیرینترین مسجد بابا غدیر مشهد مساجد جمهوری اسلامی ایران میباشد که با کمترین زیان تا به امروز بر مکان باقیمانده میباشد. از خصوصیتهای بارز این مسجد میاقتدار به گچبریهای محراب و ردیفها، استعمال از خطوط کوفی مشجر، منبر چوبی و منبت گردیده ۷۰۰ ساله، ردیفهای به عمل رفته مسجد غدیر فلاحی مشهد متفاوت استوانهای، مربع، چندین ضلعی و... اشاره نمود. مسجد جامع نایین فاقد حیاط و گنبد میباشد و با یک مناره هشت ضلعی با طول ۲۸ متر خویش را فی مابین مساجد تاریخی کشور ایران منحصربهفرد نموده است. این مسجد دارنده آب انبار و سرداب میباشد که کاملا در مسجد غدیر بلوار معلم مشهد ذیل مسجد حفر شدهاست. مسجد جامع تاریخی شهرستان نایین در سال ۱۳۱۰ و به شماره ۱۴۴ در فهرست اثر ها ملی به تصویب رسیده میباشد.
این مسجد که اسم آن از رنگونیهای مقیم آبادان گرفته گردیده، شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد یکی زیباترین و ولی تعجب آورترین مساجد شهر میباشد که با معماری خارقالعاده خویش حیث هر رهگذری که از خیابان دکتر عبور نماید را به خودش جلب مینماید. مسجد رنگونی ها دربین سالهای 1292 تا 1299 هجری خورشیدی درست شده و در تاریخ فروددین رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد ماه ماه سال 1378 نیز در لیست اثرها ملی کشور ایران به تصویب رسیده میباشد.
مسجد رنگونیها تا امروز بارها گزینه نوسازی آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد و تجدید بنا قرار گرفته؛ البته ای کاش این بنای تاریخی هیچ وقت آیتم نوسازی و تجدید بنا قرار نمیگرفت یا این که دست کم اعتنا بیشتر در نوسازی آن خرج می شد. نصیب متعددی از زیبایی این مسجد مرتبط با رنگهایی میباشد که شمارا به خاطر مرزو بوم هندوستان میاندازد. متاسفانه رنگهای مصرف شده مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد در نوسازی بنا، چندان شباهتی به رنگهای مهم آن ندارند و این زمینه جذابیت مسجد رنگونیهای آبادان را زیرالشعاع قرار داده میباشد.
مسجد رنگونی ها کجاست؟
این مسجد در اولِ خیابان دکتر معالج، در مقابل راس پخش داروی کمپانی نفت قرار گرفته و صرفا 60 متر با اروند رود مسافت داراست. در حالتیکه با اتوبوس و یا این که هواپیما بهاین شهر مسافرت کردهاید و به ماشین خودتان دسترسی ندارید، شایسته ترین راه و روش چهت نیل به مسجد رنگونی ها این میباشد که از ماشین کرایه ایهای شهری به کارگیری فرمائید. خوشبختانه تعداد ماشین کرایه ایها در درون آبادان زیاد میباشد و گرفتاری متعددی برای کشف کردن آژانس نخواهید داشت.
درصورتی که مسافت چندانی از مسجد رنگونی ها ندارید، توصیه میکنیم که با یک سری دقیقه پیادهروی خویش را بهاین جای برسانید و در مسیر از زیباییهای شهر نیز لذت ببرید. در حالتیکه به ماشین خودتان دسترسی دارید و یا این که به کارگیری از ماشین کرایه ایهای اینترنتی را ترجیح میدهید، می توانید از لوکیشنی که در بخش زیر قرار دادهایم برای یافتن مسیر صحیح استعمال فرمایید.
در نصیب ذیل هم می توانید با جاذبههایی که در حوالی مسجد رنگونیها قرار گرفتهاند آشنا گردید و برای دیدن آن ها هم نرمافزارریزی فرمائید.
سیتی سنتر آبادان که فقط 350 متر با این مسجد مسافت دارااست.
پارک شاپور که در مسافت 500 متری از مسجد رنگونی ها قرار گرفته میباشد.
موزه آبادان که 3.2 کیلومتر دورتر از این جاذبه قراردارد.
جرثقیل تاریخی اکوان آبادان فقط یکسری گام با این مسجد مسافت داراست.
مسجد رنگونی ها که عموم مقیم آبادان آن را مسجد رانگونی ها تلفظ مینمایند، فی مابین سالهای 1292 تا 1297 بوسیله رنگونیهای مقیم آبادان ساخته شد. در ایجاد کرد این مسجد از معماری مرز و بوم هندوستان الهام گرفته گردیده است. به همین خیال و خاطر میباشد که زمانی گام دراین بنای باشکوه می گذارید، احساس میکنید که کیلومترها از شهر مسافت گرفتهاید و وارد مرزهای سرزمین هندوستان گردیدهاید؛ البته بایستی بدانید که معماری هندی فقط دلیل محبوبیت و جذابیت این سازه وجود ندارد.
ماجرا تشکیل داد مسجد رنگونی ها نیز در نوع خویش جالب میباشد و کمتر کسی از آن آگاه میباشد. روایت از این قرار میباشد که بعداز پیدا شدن نفت در مسجد سلیمان، آبادان تحت عنوان شایسته ترین شهر برای تاسیس پالایشگاه گزینش شد. این قضیه باعث شد که کارگران و مهندسان متعددی از کشورهای متفاوت به آبادان مسافرت نمایند. درین میان مسلمانانی از مملکت هندوستان و پاکستان گام به خاک کشور ایران گذاشتند و همین مورد منجر شد که نیاز به مسجد در آبادان شم خواهد شد.
به همین خیال در سال 1291 تصمیم دریافت شد تا در حوالی اروندرود مسجدی با اسم رنگونیها ساخته خواهد شد. فرایند ایجاد کرد این مسجد در سال 1292 استارت شد و 7 سال سپس به طور قانونی به بهره برداری رسید.
این مسجد با الهام از معماری هندی تشکیلشده و شم بودن در مرزوبوم هندوستان را تماما به شما منتقل مینماید. پلان مسجد به طور چهار ضلعی در حیث گرفته گردیده و روی هر مرکز یک گنبد خرد قرار گرفته میباشد. بالای درب ورود یک تاج قشنگ نصب گردیده که در چپ و راست آن دو مناره خرد جا خوش کردهاند. دربهای کهن هم با پنجرههای رنگی خویش جلوه خاصی را به نمای مسجد بخشیدهاند که نمیقدرت از آنها دل نماید.
بالای درب ورودی یک طرح طاقمانند با رنگهای آبیرنگ و سبز چشم میشود که در راءس آن گلی به رنگ سپید و سبز قرار گرفته میباشد. کندهکاریهایی که در نمای مسجد رنگونی ها مشاهده می کنید، در بالا بهحیث می رسد که روی سنگ یا این که خشت انجام یافته میباشد؛ البته بایستی بگوییم که تک تک این کندهکاریها روی سیمان قرار گرفتهاند که یقین نکردنی میباشد. در غایت هم بایستی بگوییم که نمای مسجد به رنگهای متنوعی آغشته گردیدهاست. به گفته بعضا از اشخاص، این رنگها از مملکت هندوستان وارد جمهوری اسلامی ایران گردیدهاند.
با ورود به باطن مسجد رنگونی ها، رنگ سبزآبیرنگ مستعمل برای دیوارها لحاظ شمارا به خویش خیره مینمایند. ولی که نباید از زیبایی لوسترهایی که از سقف معلق گردیدهاند هم غافل شویم. پیاده سازی سقف با الهام از ریلهای قطار انجام یافته و محراب مسجد هم برنامه ای از فردوس را روی خویش جا داده میباشد. ردیفهای قرار گرفته در راس سازه هم به استحکام بنا امداد مینمایند.
نکات تکمیلی درباره مسجد رنگونی ها
درصورتیکه نمی خواهید در دام گرمای شرجی آبادان و فصل زمستانهای استخوانی آن گردید، عالی میباشد که بهار و فصل پاییز را برای مهاجرت بهاین شهر و بازدید از جاذبههای آن گزینش فرمائید.
بازدید از مسجد رنگونی ها تا این لحظه که نوشته ی علمی نوشته میگردد (27 آذر سال 1401) مجانی میباشد.
معماری این مسجد یک شاهکار در بعد از ظهر امروز محسوب میشود. به همین خیال و خاطر خواهش میکنیم که هیچسیرتکامل آسیبی به آن وارد نکنید و از تایپ کردن یادگاری روی دیوارهای آن پرهیز کنید.
در لحاظ داشته باشید که دربهای مسجد رانگونی صرفا در روزهای خاصی از سال به روی مردم گشوده میشوند. به همین خیال سفارش می کنیم که پیش از مبادرت برای بازدید، قطعا از گشوده بودن دربهای مسجد اعتقاد نتیجه ها فرمایید.
مسجد مسجد بابا قدرت مشهد تاریخانه دامغان بنا شده در جنوب شرقی این شهر سازه گردیده و از شایسته ترین مثال های اول و کهن ترین معماری مساجد به شمار می رود. بنای نخستین مسجد تاریخانه به برهه زمانی مسجد بابا غدیر مشهد فی مابین سال های 130 تا 170 هجری، یعنی اوایل حکومت عباسی و اواخر حاکمیت بنی امیه برمی خواهد شد. صحن مهم مسجد تاریخانه شکلب مربع 27 با اضلاع مترمربعی داراست. جذاب اعتنا میباشد تاریخانه برعکس دیگر مساجد در صحن خویش آبگینه ندارد. در حوالی ایوان مسجد 22 رواق های مسقف مسجد غدیر فلاحی مشهد با ردیف هایی به دور تا به دور که تعداد مقداری از آن ها تندرست باقی مانده اند مشاهده می شود.
در جنوب غربی و در جهت قبله، شبستان مسجد غدیر بلوار معلم مشهد این مسجد جایدارد که دارنده 26 ردیف 5 متری که به طور زوج تاسیس شده است. ردیف های شبستان، مدور صورت میباشند و شبیه آن را در کاخ ها و بناهای تاریخی می بینیم. مناره ای در شمال مسجد میبینیم که به کارایی یکی فرمانروایان آل زیار به اسم بختیار ابوحرب، در قرن 5 هجری تاسیس شده است. این مناره 26 متر طول داراست که کلاهک آن بر تاثیر زمینلرزه فرو ریخته میباشد. تاریخانه به معنای خدای منزل یا این که منزلٔ خداوند میباشد و محلی برای برگزاری مراسم های مذهبی و آیینی بوده و گفته میگردد این مسجد در قبل آتشکده بوده و مسجد بر روی آتشکده سازه گردیده است.
تاریخچه و معماری اصیل مسجد شافعی کرمانشاه
مسجد جامع شافعی، مسجد جامع اهل سنت میباشد که در شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد راسته بازار کرمانشاه (تاریکه بازار) جایدارد. این مسجد تاریخی و جالب در سال 1324 خورشیدی تأسیس شد و از یک طرف رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد به میدان جوانشیر و از سوی دیگر به تاریکه بازار منتهی میگردد. مسجد شافعی کرمانشاه در محلی که در قدیم زائر سرا خوانده می گردیده است، بوسیله تنی چند از خیرین اهل سنت به سرپرستی مرحوم حاج ملاسید حسین مسعودی خریداری و تاسیس شد. آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد امروزه صرفا در بنای نو مسجد که در کنار بنای سابق و به مدل مساجد ترکیه تشکیل شده، مراسم نماز اجرا مي شود. مسجد شافعی، الگویی برگرفته از مساجد کلاسیک عثمانی داراست و گنبد و نیم گنبدهای بلند، مناره های قلمی نوک تیز، جزئیات و تزئینات نگارگری در درون سازه، مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد ردیف های ضخیم و فضای مرکزی مرتفع تحت گنبد مهم در آن به زیبایی کل به دیده میخورند. معماری مسجد شافعی شهر کرمانشاه هیچ شباهتی به مساجد اهل ایران ندارد و در نوع خویش بی سابقه میباشد.
این مسجد یكی از كهن ترین و كم نظیرترین مساجد کشور ایران مسجد بابا قدرت مشهد بهحساب میآید كه راههای معماری و هنر ادوار گوناگون را می قدرت در آن به تماشا گرد هم آیی.
مقصوره كهن یا این که طاق هارونی سابق ترین قسمت مسجد بابا غدیر مشهد از بنای جامع عتیق قزوین میباشد كه به دهلیز ورودی شرقی آن متصّل بوده و به وسیله هارون الرشید در سال ۱۹۲ هجری قمری سازه گردیده است. میگویند محور مسجد را بربنیان آتشكده ای گذارده اند . در چهار جهت تراس آن كه افزون بر چهار هزار متر مربع میباشد چهار حیاط رفیع قرار دارد كه دردو سوی هر یك رواقی زمانبر ساخته اند. مسجد غدیر فلاحی مشهد گنبد آجری دوپوش و شبستان جنوبی مسجد بوسیله امیر خمارتاش عمادی در سالهای ۵۰۰ تا ۵۰۹ هجری سازه گردیده و دارنده پنج كتیبه پر ارزش گچبری گردیده به خطوط ثلث، نسخه ها و كوفی میباشد كه از شاهكارهای هنر اهل ایران به حساب آورده می شود مسجد غدیر بلوار معلم مشهد و علیرغم حمله خانمانسوز مغول و داخل شدن زخم های دور از شوخی به جامع عتیق قزوین همچنان پایدار و پرشكوه باقیمانده میباشد. در زمانه پاد شاه طهماسب حیاط شمالی و مناره های كاشی كاری گردیده پر ارزش مسجد تشکیل شده و حیاط جنوبی در حین فرمان روا عباس دوم به مدخل مقصوره خمارتاشی ملحق ، تراس غربی نیز به فرمان فرمانروا سلیمان صفوی بناگشته میباشد.
از خصوصیت های ممتاز این مسجد ضمن داشتن هشت شبستان گران قدر در چهار طرف ایوان، یک شبستان زیرزمینی در ضلع جنوب غربی مسجد میباشد كه بنای آن به وسیله سعدالسلطنه در زمان قاجار نقطه پايان یافته میباشد.
التفات زمان تیموریان در تاریخ جمهوری اسلامی ایران بیشتر در تحولات فکری، مذهبی و فرهنگی مخفی میباشد که دراین زمان صورت گرفت. کوچ دادن هنرمندان و صنعتگران و به ویژه معماران دراین شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد زمان از دیگر بخشها جمهوری اسلامی ایران، به خراسان و ماوراءالنهر سبب ساز دگرگونی مدل هنر و معماری در خراسان بعداز یک عصر فترت شوید. این کوچ هنرمندان در عصر تیمور با توسل به اجبار اجرا شد، اما به زمانه فرمانروایی شاهرخ و دیگر امرای تیموری رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد مرکزیت یافتن خراسان و ماوراءالنهر به نظر فرهنگی و اقتصادی، منجر کوچ خودخواسته هنرمندان بهاین حیطه شوید.
درین زمان اعضای بستگان شاهی و مأموران مقام بالا دولتی در کارها مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد عام المنفعه پیشقدم بودند؛ مثلا حامیان اساسی هنرمندان در زمان تیموری گوهرشاد همسر شاهرخ بود که زیر حیث وی یک گروه عام المنفعه معماری در هرات و مسجدی آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد در کنار ضریح حضرت رضا علیه السلام ساخته شد(1).
ویژگیهای معماری
مسجد گوهرشاد که در سال 821ق توسط معماران غیر خراسانی به صورت چهار ایوانی ساخته شد، آرم هایی از دگرگونی در طرز مرسوم مساجد مدل خراسانی را در خویش داراست.
مسجد گوهرشاد در ضلع جنوبی هسته مرکزی بقعه سازه گردیده است. این مسجد، مشتمل بر چهار تراس میباشد، کهاین ایوانها توسط طاقگانهای(2) دو طبقه به هم پیوسته میباشد. گنبدخانه پشت تراس قبله با شبستانهای یک طبقه بخشهای متفاوت مسجد را به هم می پیوندد. در نصیب میانی مسجد میانسرا(3) جای دارد.
نمای فعلی تراس مقصوره، رویت کرد از شمال شرقی
واضح میباشد که توجّه به مبنا قبله در مساجد به تأکید بر محراب سبب گردیده و برای این مراد در برخی از مساجد، سقف بالای فضای محراب را رفیعتر از دیگر بخش ها ساختند و یا این که بر روی آن گنبدی قرار دادند. در مسجد گوهرشاد تأکید بر شالوده قبله با ایوانی برتر از ایوانهای دیگر که در پشت آن گنبدخانه قراردارد صورت گرفته؛ بر فراز محراب نیز نیم گنبدی جایدارد که با مقرنسهای گچی رنگین تزیین گردیده است(4).
در حیاط قبله در میان تراس گنبدخانه و تورفتگی نیم گنبدی پشت آن فضایی به طور تقریب پیوسته وجود داراست. گنبدخانه اندکی به عقب کشیده گردیده و عرض و تورفتگی جلو محراب با ورودی حیاط یکسان میباشد.
گنبد مسجد گوهرشاد گنبد دو قالب گسسته با پوشش بیرونی نار (پیازی) میباشد. قالب شرایط فعلی باطن گنبد مسجد گوهرشاد
بیرونی و داخلی حدود ده متر با هم مسافت داراهستند. مسافت دو قالب توسط دیوارهایی که خشخاشی(5) نامیده میشوند به یکدیگر متصل گردیده اند. گردنی (گریو) گنبد نسبت به دیگر گنبدهای زمان تیموری از طول کمتری برخورداراست. در اینجا دنباله قالب بیرونی گنبد از پاکار به درون متمایل گردیده و آنگاه سوار خشخاشی و گردنی میگردد که به آن آوگون میگویند. قالب بیرونی گنبدهایی مانند مسجد گوهرشاد را آوگونه می نامند. قالب داخلی گنبد به صورت عرقچین تشکیلشده و کناره سازی آن با سه کنجهای کشیده و کاربندی صورت گرفته میباشد(6).
یکی جنبه های در خور توجّه گنبدخانه سه ستون طاقهای دیوارهای جانبی در بالای دهانه هاست که به شبستانها رویکرد دارااست. در حالی که تنی چند از این ردیفها به دهانه های آزاد بیرونی مرتبط میگردد، احتمالاً هدف ها چندگانه ای از ساختن آنان مد لحاظ بوده میباشد: زیبایی، مدل خیس کردن دیوارهای جانبی و رساندن نوروفروغ بیشتر به فضای گنبدخانه(7).
مناره های مسجد گوهرشاد که به صورت دو قلو در دو طرف حیاط مقصوره قرار گرفته میباشد، یکیاز دیگر از طرق تأکید بر محراب میباشد. مناره های زوج از سال 547ق به آنگاه بر راز ایوانهای مساجد ظواهر گردیده است، لیکن از اوایل قرن هفتم ساختن مناره های دوگانه در راز در تراس مساجد و مقابر معمول شد(8). در هر حالا استادانه ترین و به نظر معماری زیباترین وسیله تأکید بر راز در که التفات بیشتری داشته بلند ساختن آن و قرار دادن دو مناره در دو طرف آن میباشد. مناره های مسجد گوهرشاد در عین داشتن مختصات حافظه گردیده با توجّه به اینکه تا تحت مأذنه پرند و پلکان ورودی مناره بر روی بام قرار گرفته، وزن مناره ها در اینجا نقش یک نیروی پیش فشرده را داراست. طاقهایی که دهانه های گران قدر دارا هستند تنها هنگامی استحکام مناسب خواهند داشت که فشارهای افقی ناشی از آنها (طاقها) به وسیله شالوده های هنگفت ، در هنگام ساختمان سازی و آن گاه در قبال بارهای متعدد به راحتی تحمل خواهد شد؛ مناره ها در مسجد گوهرشاد دقیقا این نقش را برعهده دارا هستند(9).
مدیر اداره به جا ماندهفرهنگی، توریسم و صنعت مسجد بابا قدرت مشهد هایدستی کاشان از شروع تجدید بنا سقف کتابخانه مسجد و مکتب آقابزرگ این شهرستان خبر بخشید.
به نقل از به جا ماندهآریا به گزارش ارتباط هاهمگانی ادارهمجموع به جا ماندهفرهنگی، مسجد بابا غدیر مشهد توریسم و صنعت هایدستی استان اصفهان، مهران سرمدیان امروز 24 اردیبهشت ماهماه با اعلام این خبر اظهار کرد: «با دقت به بارندگیهای معدودسوابق اخیر در ناحیه کاشان مسجد غدیر فلاحی مشهد و کثرت اثر ها تاریخی این شهرستان، شاهد تخریبهای موضعی در یکسری سازه به جهت این بارشها بودیم.»
وی خاطر نشان نمود: «یکیاز این زخمها که مشمول قسمت پاره ای مسجد غدیر بلوار معلم مشهد از سقف کتابخانه مسجد و مکتب آقابزرگ بود، به جهت فرسودگی و گرفتگی ناودان سقف رخداد که فورا پس از استحضار کارشناسان این اداره از این قضیه، ترازو ضرر و زیان نظارت و با پیگیری این ادارهتمام، اداره وقف و کارها خیریه و همینطور تولیت مسجد و مکتب آقابزرگ، عملیات نوسازی در اولی روز پس از تخریب با پژوهش معاونت ارثیهفرهنگی کاشان و با همیاری تولیت مسجد شروع شد.»
مسجد و مکتب آقابزرگ از شاهکارهای معماری اسلامی کشور ایران میباشد که به شماره 382 و در تاریخ 1330/09/11 در فهرست اثر ها ملی به تصویب رسیده میباشد.
مسجد کبود تبریز، که به عمارت شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد مظفریه نیز مشهور میباشد، یکیاز مساجد تاریخی تبریز میباشد که در روزگار حکمرانی قراقویونلوها در قرن نهم هجری تاسیس شده است. این مسجد به جهت کاشیکاریهای دقیق رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد و رنگارنگ و خطاطیهای زیبایش پر اسم و رسم میباشد و تحت عنوان یکی زیباترین مساجد جمهوری اسلامی ایران شناخته میگردد. آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد
مسجد کبود در خیابان شهید مطهری تبریز واقع گردیدهاست و تمامی روزه از ساعت ۹ صبح تا ۱۹:۳۰ برای بازدید مردم گشوده میباشد.
لوکیشن مسجد کبود در گوگل مپ
چرا بازدید از مسجدکبود تبریز سفارش میگردد؟
این مسجد سازه به کتیبه رمز درب آن به سال 870 هجری قمری و در طول فرمانروا جهانشاه مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد مقتدر ترین حکمران سلسله قره قویونلو یان که شخصی زیباپسند وشاعر بوده، سازه گردیده است. تنوع وظرافت کاشیکاری وانواع خطوط به فعالیت رفته در آن وهمچنین زیبایی و هماهنگی رنگ ها منجر گردیدهاست که به فیروزه اسلام آوازه یابد.
کتیبه ها توسط نعمه اله البواب خوشنویس دارای اسم و رسم قرن نهم نگارش گردیده وسر کاری آن با عزالدین قاپوچی بوده میباشد.
زمین لرزه سال 1193 ه.ق باعث فرو ریختن گنبد ها وخرابی آن گردیدهاست. با این که از این شرکت خوشگل جز سردری شکسته وچند اساس باقی نمانده میباشد البته به عهد و پیمان : ... ارزد به صد هزار ، تعمیرات و مجدد سازی مسجد به خواسته مدد قسمت های باقیمانده مشمول طاق ها و شالوده ها از سال 1318 آغاز گردیدهاست.
مجدد سازی گنبد های رفیع آن از سال 1354 به وسیله محل کار تامین اثر ها باستانی و به اهتمام زنده حافظه مدرس رضا معماران بنام هنرمند آذربایجانی به اتمام رسیده میباشد.
با تور تبریز ، سفری ماندگار به مسجد کبود تبریز داشته باشید! 02188200205
معماری مسجد کبود تبریز
مسجد کبود تبریز از لحاظ معماری، مثالای پررنگ از معماری آذری در عصر قراقویونلوها میباشد. این سازه دارنده پلان مربعی صورت میباشد که در نزدیکی آن صحنی عظیم جای دارد. در چهار طرف صحن، شبستانهایی با طاقهای بلند و گنبدهای قشنگ درنظرگرفته شده میباشد.
مهم ترین موادتشکیل دهنده معماری مسجد کبود عبارتند از:
سردر اساسی: سردر اساسی مسجد با کاشیهای معرق و کتیبههایی به خط ثلث و کوفی تزئین گردیده است. در بالای سردر، یک مناره بلند و قشنگ جایدارد.
تراس: تراس مسجد دارنده طاقی بلند و گنبدی خوشگل میباشد که با کاشیهای معرق تزئین گردیدهاست. در دو طرف تراس، دو مناره کوتاهخیس جای دارد.
محراب: محراب مسجد از سنگ مرمر تاسیس شده است و با کاشیهای معرق و خطاطیهای خوشگل تزئین شدهاست.
منارهها: مسجد کبود دارنده سه مناره میباشد که بلندترین آنان در بالای سردر اساسی جای دارد. منارهها با کاشیهای آجری تزئین گردیدهاند.
گنبدها: مسجد کبود دارنده یکسری گنبد میباشد که با کاشیهای معرق تزئین گردیدهاند. اصلی ترین گنبد بر فراز شبستان مهم قراردارد.
کتیبههای مسجد کبود:مسجد کبود دارنده کتیبههای زیادی به خطوط ثلث، نستعلیق و نسخه ها میباشد. این کتیبهها دربردارنده آیهها قرآن، روایات و اشعار میباشند.
مهم ترین کتیبههای مسجد کبود عبارتند از:
کتیبه سردر: این کتیبه به خط ثلث و به رنگ فیروزهای میباشد و تاریخ ایجاد کرد مسجد را نشانه می دهد.
کتیبه محراب: این کتیبه به خط ثلث و به رنگ طلایی میباشد و نشانهها قرآن را به زیبایی آرم میدهد.
کتیبههای منارهها: این کتیبهها به خط ثلث و به رنگ آبی رنگ میباشند و دربردارنده آیه ها قرآن و روایات میباشند.
مسجد کبود تبریز به جهت معماری قشنگ و کتیبههای نفیسش، یکیاز ارزشمندترین اثر ها تاریخی کشورایران میباشد.
مسجد بابا قدرت مشهد چیزی کهاین آرامگاه را از دید هنری بی سابقه نموده است، این میباشد که گونه های هنرهای خوشنویسی، گچبری، کاشیکاری، تذهیب، نقره کاری و... در غایت زیبایی دراین سازه به فعالیت رفته اند. مسجد بابا غدیر مشهد درین حیطه تاریخی چندین موزه تخصصی نیز وجود دارا هستند. موزه تخصصی باستان شناسی، موزه سنگ و کتابخانه تخصصی بقاع روضه خوان صفی و موزه چینی ها یا این که چینی منزل از قسمت های متعدد این جای تاریخی می باشند. مسجد غدیر فلاحی مشهد
تیم حرم روحانی صفی الدین به اسم عارف نام دار روحانی صفی الدین اردبیلی جد سلاطین صفویه، در سال 735 هجری قمری به دست فرزند وی، یعنی صدرالدین موسی ساخته شد که تیم ای از آرامگاه های مشایخ، سلاطین و بزرگان صفوی و فضاهای آیینی و عبادی در اردبیل به حساب میآید. مسجد غدیر بلوار معلم مشهد این خانقاه که جزو ده تاثیر باستانی اساسی کشورایران به حساب می آید پنجم تیر سال 1389 تحت عنوان یازدهمین تاثیر با ارزش تاریخی کشورایران از سوی یونسکو نیز به تصویب جهانی رسید. خانه و خانقاه روحانی صفی الدین اردبیلی بنیانگذار صفویه در همین جای واقع شدهاست.
معرفی بی نقص خانقاه روضه خوان صفی الدین اردبیلی
چیزی کهاین آرامگاه را از حیث هنری بی سابقه نموده است، این میباشد که اشکال هنرهای خوشنویسی، گچبری، کاشیکاری، تذهیب، نقره کاری و... در غایت زیبایی دراین سازه به عمل رفته اند. درین ناحیه تاریخی چندین موزه تخصصی نیز وجود داراهستند. موزه تخصصی باستان شناسی، موزه سنگ و کتابخانه تخصصی حرم روضه خوان صفی و موزه چینی ها یا این که چینی منزل از قسمت های متفاوت این جای تاریخی میباشند.
معرفی بدون نقص خانقاه روحانی صفی الدین اردبیلی
ایجاد کرد این دسته از اوایل قرن شانزدهم تا اواخر قرن هجدهم به ارتفاع انجامیده میباشد و محلی برای سلوک معنوی به ترسیم صوفیان بوده. در تشکیل داد این آرامگاه، برای به کارگیری با صرفه از فضای جان دار و ساخت کاربریهای متنوع نظیر مسجد، مکتب، کتابخانه، حرم، آب انبار، درمانگاه، آشپزخانه، دفتر کار های شغل و نانوایی، از هیبتهای معماری سنتی جمهوری اسلامی ایران سود کرده شدهاست. مسیر دسترسی به مقبره روحانی از هفت قسمت، به آرم هفت وادی عرفان تصوف تشکیلشده که با هشت دروازه، به آرم هشت طریقه تصوف از هم مستقل گشته اند.
معرفی بدون نقص خانقاه روحانی صفی الدین اردبیلی
در روزگار سلطنت شاهان صفوی، نقش و کاربری این موسسه تغییرو تحول کرد و به خیال و خاطر وجود بقاع پر ارزش موسس سلسه صفویه، به یک کدام از مهم ترین جای های ملی و سیاسی تبدیل شد. پادشاه اسماعیل، وارث روحانی صفی الدین و رهبر صوفی مسلک خانقاه، اولی فرمان روا سلسله صفویه شد و تشیع را تحت عنوان آیین قانونی میهن اعلام نمود. صفویان در بسط و تزئین ساختمان آرامگاه جد خویش از هیچ هزینه ای دریغ نکرده و اثر ها هنری اکثری را ساختند. اشخاص بخش اعظمی برای زیارت مقبره روضه خوان صفی الدین به این موسسه راز میزدند و از قرن چهاردهم تا شانزدهم این جای ، دستهای مذهبی بود متشکل از اثرها پررنگ هنری، تزئیناتی و باستان شناختی و تاریخی.
فضائل بی شمار حضرت معصومه (س) و بندگی خالصانه او به درگاه الهی، علاقه روز افزون دلدادگان بقاع اهل بیت (ع) را مشتعل ساخته و خط مش را برای زیارت یار و همدم با معرفت آن بانوی مکرمه می گشاید و آنهارا به آشنایی بیشتر و ادراک جلالت قدر و منزلتش واقف می نماید تا که استحباب زیارت آن عزیز را از دست ندهد. شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد
سال ها میباشد در حریم امن و دفاع فاطمه معصومه ـ کریمه اهلبیت ـ بزرگان تمیز سیرت و مخلصان دیندار بر سفره احسانش حاضر گردیده رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد و به برکت التفات های ویژه آن حضرت به تکثیر فرهنگ و تمدن تشیع اهتمام ورزیده، از خرمن اهل بیت خوشه ها برگرفته اند و جرعه های جان نصیب را به کام تشنگان حق و واقعیت رسانده اند سرویس ها پر رنگ و تلاشهای ارزنده علماء و عارفان و مبارزان این شهر در احیای دین محمّدی (ص) چنان بوده که مهر تأیید و تجلیل مقتدایان راستین بر تارک آن میدرخشد که فرمودند: «لولا القمیّون لضاع الدین؛ (بحارالانوار، ج 60، ص 217) در شرایطیکه قمی ها (علمای قم) نبودند دیانت عموم در معرض تباهی قرار می گرفت.» آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد پایه این شهر با حضور دوستان و شیعه ها ائمه اطهار در سال 83 هـ.ق پی ریزی شد. مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کهاین روزگار به فرصت امام باقر (ع) و امام درست گو (ع) برمی شود. براق ترین ستاره میان بانوان هفتمی منظومه ولایت، فاطمه کبری فرزند امام کاظم (ع) میباشد. حضرت معصومه (س) و امام رضا (ع) هر دو از یک مامان به اسم «نجمه» (ستاره) متولد گردیده اند. در کتاب های تاریخی برای مامان حضرت ده اسم و کنیه مذکور میباشد که عباتند از: نجمه، تکتم، خیزران مرسیه، اروی، ام البنین، طاهره، سکن، سمانه، شقرا، صقر. مؤلف «مستدرک سفینة البحار» در انتخاب سال تولد حضرت معصومه (ص) می نویسد: «فاطمة المعصومة المولودة فی غرة ذی القعدة سنة 173؛ فاطمه معصومه در اولیه ذیقعده 173هجری متولد شد.» مولف تاریخ قم صرفا به سال وفات (201 ه. ق) حضرت معصومه (س) اشاره نموده است. بعضی دیگر از متاخرین، دهم ربیع الثانی را روز ارتحال آن حضرت بیان کرده اند.
مهاجرت به کشور ایران
بعد از کوچ اجباری امام رضا (ع) به طوس و هجرت وی به کشورایران، خواهر بزرگوارشان فقط فرزند دختر امام موسی کاظم (ع)، حضرت معصومه (س) از مدینه به سمت جمهوری اسلامی ایران رهسپار شد. حضرت فورا بعد از حضورشان در کشور ایران اراده دیدار اخوی را کردند که در اواسط روش در حوالی های شهر ساوه گزینه هجوم معاندان اهل بیت (ع) قرار گرفتند و بعد از جراحات بسیار چندی آنگاه رحلت کردند. ولی در بخش اعظمی از احادیث آمده که حضرت (س) در هنگام نزاع با زهر مسموم شدند و انگیزه اساسی وفاتشان نیز همین میباشد. به همین خیال هم برخی از مورخان و بزرگان رحلت وی را شهید شدن میدانند. حضرت بعداز هفده روز بیماری در شهر ساوه، به شهید شدن رسیدند و چندی آن گاه در شهر قم آهسته گرفتند. و از آن پس شهر قم ضریح ملکوتی این بانوی مکرمه شد تا عاشقان بخش اعظمی مثلا شیعه ها به مرجع شریف وی زیارت نمایند.
جایگاه علمی حضرت معصومه (س)
حضرت معصومه (س) برای مثال بانوان تعالی و تعالی منزلت دنیا تشیع میباشد و رده علمی بلندی دارااست. اورده شده که روزی عده ای از شیعهها، به قصد دیدار حضرت موسی بن جعفر (ع) و پرسیدن سوال هایی از وی، به مدینه منوره مشرف شدند. زیرا امام کاظم (ع) در سفر بود، سوال های خویش را به حضرت معصومه (س) که در آن هنگام کودکی خردسال بیش عدم وجود، تحویل دادند. فردای آن روز برای توشه دیگر به خانه امام رفتند، البته هنوز وی از مسافرت برنگشته بود. پس به مجبور، سوال های خویش را گشوده خواستند تا در هجرت آتی به سرویس امام برسند، غافل از این که حضرت معصومه (س) پاسخ سوال ها را به کتابت در آوردند. زمانی جواب ها را مراعات کردند، بسیار ذوق زده شدند و بعد از سپاسگزاری فراوان، شهر مدینه را رخنه گفتند. از قضای دوران در میان خط مش با امام موسی بن جعفر (ع) مواجه گردیده، ماجرای خود را گشوده گفتند. زمانی امام جواب سوال ها را تفحص کردند، سه توشه فرمود: پدرش فدایش. میدانیم که کمال و شخصیت بشر بستگی به دانش و عصمت وی داراست، وی هرقدر دراین راستا به پیش رود، جامع تر و ممتازتر خواهد بود، چنان که در قرآن میخوانیم: «ان اکرمکم عندالله اتقاکم؛ همانا گرامی ترین شما در پیشگاه معبود، پاکترین شما میباشد.» و نیز میخوانیم: «یرفع الله الذین آمنوا منکم والذین اوتوا العلم درجات؛ آفریدگار عده ای را که ایمان آورده اند، و عده ای را که دانش به آن ها داده گردیده، درجات عظیمی میبخشد.»
فضیلت زیارت
دعا و زیارت، بال و پر مفتوح کردن از کناره تنهایی تا نقطع ی عطف باایمان بودن میباشد. دعا و زیارت، جامی میباشد زلال از معنویت ناب درکام عطش ناک معاش؛ و زیارت بقعه معصومه (س)، بارقه امیدی در فضای غبارآلود دوران، فریاد روح مهجور در هنگامه غفلت و بی خبری، و نسیمی فرحناک و برخاسته از باغستان های پردیس میباشد. زیارت مرقد فاطمه معصومه (س)، به بشر خودباوری میدهد، و اورا از غرق شدن در گرداب نومیدی گشوده میدارد و به کوشش بیشتر دعوت می نماید. زیارت مزار با صفای کریمه اهل بیت (س)، سبب ساز میشود که زائر بقاع، خویش را مستلزم خداوند ببیند، در قبال وی خضوع و خشوع نماید، از مرکب غرور و تکبر- که سرچشمه همگی شقاوت ها و سیه روزی هاست- فرو آید و حضرت معصومه (س) را واسطه درگاه خدا عالمیان قرار دهد. بر همین اصل میباشد که برای زیارت آن حضرت، مشوق بسیار بزرگی وعده داده گردیده و آن، ورود به فردوس میباشد. در این مورد از امام جواد (ع) اورده شده که فرمود: کسی که عمه ام را در قم زیارت نماید، فردوس از آن اوست. کمالات حضرت معصومه (س) در حدی میباشد که از فرازهای زیارت طومار اش که از حضرت رضا (ع) بیان شده فهمیده میشود که وی دختر روح و جسم نبی اکرم (ص) و حضرت زهرا (س) و خدیجه کبری (س) و امامان معصوم (ع) میباشد. و در فرازی از این زیارتنامه آمده میباشد:«یا این که فاطمه اشفعی لی فی الجنه، فان لک عندالله شأنا اینجانب الشأن؛ ای فاطمه! منرا در پردیس شفاعت کن، به دلیل آنکه برای تو در پیشگاه آفریدگار، مقامات و درجات بسیار ارجمند میباشد.» و در فرازی از زیارتنامه غیر معروفه آن حضرت، که آن هم از معصومین(ع) آورده شده، خطاب به آن حضرت میخوانیم: «السلام علیک ایتها الطاهره الحمیده البره الرشیده التقیه النقیه الرضیه المرضیه؛ درود بر تو ای تمیز سرشت و تمیز شیوه، ای ستوده، ای درستکار، ای بانوی رویش یافته و تمیز و پـاکیـزه، و ای بـانوی سزاوار و نیکو.» درین فراز، حضرت معصومه (س) با هشت کنیه، که هر یک بیان کنده یک کدام از بعدها شخصیت اوست، تعریفوتمجید گردیده است. و نیز در فرازی از همین زیارتنامه آمده میباشد: «السلام علیک یا این که فاطمه بنت موسی بن جعفر و حجته و امینه؛ درود بر تو ای فاطمه دختر موسی بن جعفر (ع) و حجت و امین موسی بن جعفر (ع).» جذاب این که با این که اسم حضرت معصومه(س)، فاطمه میباشد، اورا معصومه گویند، این کنیه را که بیانکننده منزلت عصمت و طهارت و نقطع ی عطف عصمت و طهارت وی میباشد، سازه به روایتی، حضرت رضا (ع) به خواهرش حضرت معصومه(س) داده، آن جا که فرمود: «اینجانب زار المعصومه بقم کمن زارنی؛ هر کس معصومه را در قم زیارت نماید، مانند آن میباشد که من را زیارت نموده است.» جذاب خیس این که امام راست گو (ع) سالها پیش از به دنیا آمدن حضرت معصومه(س) حرف از قم به دربین آورد، و آن را تحت عنوان بقاع امامان(ع) ستود، سپس فرمود: «تقبض فیها امراه اینجانب ولدی اسمها فاطمه بنت موسی، و تدخل بشفاعتها شیعتی الجنه باجمعهم؛ در قم بانویی از فرزندان اینجانب که نامش فاطمه دختر موسی(ع) میباشد از جهان می رود، بانویی که به شفاعت وی تمامی شیعیانم باطن پردیس میشوند.»
زیارت حضرت معصومه (س) از منظر احادیث
درباره فضیلت زیارت حضرت معصومه (س) احادیث فراوانی از پیشوایان معصوم رسیده میباشد. به عنوان مثال، زمانی که یکی محدثان پررنگ قم، به اسم، سعد بن سعد، به محضر مقدس امام رضا (س) شرفیاب میگردد، امام هشتم خطاب به وی میفرماید: ای سعد! از ما در نزد شما قبری میباشد. سعد میگوید: فدایت نحس! آیا قبر فاطمه دختر موسی بن جعفر (س) را می نمایید، میفرماید: بله، هر که اورا زیارت نماید، در حالی که به حق وی مطلع باشد، فردوس از آن اوست. پیشوای دنیا تشیع امام جعفر راست گو (س) نیز در این زمینه میفرماید: هر که اورا زیارت نماید، پردیس بر وی واجب خواهد شد؛ و در حدیث دیگری آمده میباشد: زیارت وی، هم سنگ فردوس میباشد.
زیارت مأثور درباره حضرت معصومه (ع)
یک کدام از خصوصیت های حضرت معصومه (س)، ورود زیارتنامه ای از سوی معصومان (س) درباره وی میباشد که بعداز حضرت فاطمه زهرا (س)، وی صرفا بانوی بزرگواری میباشد که زیارت مأثور داراست. بانوان پر رنگ ای زیرا: آمنه بنت وهب، فاطمه بنت اسد، خدیجه بنت خویلد، فاطمه ام البنین، زینب کبری، حکیمه خاتون و نرجس خاتون که هیچ شک و تردید و تردیدی در منزلت بلند و رده رفیع آنها وجود ندارد. هیچ کدام زیارت مأثور از سوی معصومان (س) ندارند و این نماد دهنده رده والای این بانوی بلندمرتبه اسلام میباشد. باشد که شیعهها و رهروان اهل بیت پاکی (س) به ویژه بانوان، این رده بلندمرتبه و خوب را پاس بدارند و همواره سرمشق و مظهر حجاب و زهدوتقوا و حجب و حیا باشند. فقط دراینصورت میباشد که روح باعظمت این بانوی تعالی از کلیه ما خشنود شود.
کریمه اهل بیت
حضرت معصومه (س) در لهجه محققان و فقیهان بلندمرتبه شیعه، به کنیه، کریمه اهل بیت، حافظه میگردد. از دربین بانوان اهل بیت، این اسم خوشگل صرفا به آن حضرت تخصیص یافته میباشد. مبتنی بر رویای درستگو و درست نسب شناس گران قدر، مرحوم آیت الله مرعشی نجفی، این کنیه از طرف امام درست گو (ع) بر حضرت معصومه (س) اطلاق گردیدهاست. درین رؤیا، امام راست گو (ع) به آیت الله نجفی که با دعا و رمز و نیاز، کوشش پیگیری را برای یافتن قبر مطهر حضرت زهرا (س) شروع کرده خطاب فرمود: برتو باد به کریمه اهل بیت. بالاترین مرتبه شفاعت، از آن پیامبر گرامی اسلام میباشد که در قرآن کریم ومهربان، از آن به، جایگاه محمود، تفسیر شدهاست. همین طور دو بدن از بانوان خویشان نبی مکرم اسلام، شفاعت پهناور ای داراهستند که بسیار پهناور و عالم شمول میباشد و قادر است تمامی همسایه محشر را فرا گیرد. این دو بانوی خوب قدر، صدیقه اطهر، حضرت فاطمه زهرا (س) و شفیعه روز جزا، حضرت فاطمه معصومه (س) میباشند. در ارتباط شفاعت عظیم حضرت زهرا (س) همین بس که شفاعت، مهریه آن حضرت میباشد و به هنگام تزویج، پیک وحی طاقه ابریشمی از سوی خداوند آورد که در آن، پاراگراف، آفریدگار مهریه فاطمه زهرا را، شفاعت گنهکاران از امت محمد (ص) قرار بخشید، این حدیث از روش اهل سنت نیز نقل شدهاست. بعداز فاطمه زهرا (س) از جهت گستردگی شفاعت، هیج بانویی به شفیعه محشر، حضرت معصومه (س) نمیرسد. بر همین اصل میباشد که حضرت امام جعفر درستگو (ع) فرمودند: با شفاعت وی، تمامی شیعهها ما وارد پردیس میگردند.
سرآمد بانوان
حضرت فاطمه معصومه (س) از جهت شخصیت شخصی و کمالات روحی، فی مابین فرزندان موسی بن جعفر (ع) پس از برادرش، حضرت علی بن موسی الرضا (ع) در والاترین مرتبه قراردارد. این درحالی میباشد که سازه بر مستندات رجالی، فرزندان دختر حضرت امام کاظم (ع) دستکم هجده بدن بوده اند و فاطمه میان این همگی بانوی بلندمرتبه، سرآمد بوده میباشد. حاج روحانی عباس قمی آنگاه که از دختران موسی بن جعفر (ع) کلام میگوید، درباره فاطمه معصومه (س) می نویسد: بر حسب آنچه به ما رسیده، افضل آنها، سیده جلیله معظمه، فاطمه بنت امام موسی (ع) دارای شهرت به حضرت معصومه (س) میباشد.
فضیلت بی سابقه
روضه خوان محمد تقی تُستری، در قاموس الرجال، حضرت معصومه (س) را تحت عنوان بانوی اسوه معرفی کرد و فضیلت او را در بین دختران و پسران حضرت موسی بن جعفر (ع)، غیر از امام رضا (ع) بی سابقه دانسته میباشد. وی دراین مورد اینگونه می نویسند: در بین فرزندان امام کاظم (ع) با آن همگی کثرتشان، بعداز امام رضا (ع) کسی هم شأن حضرت معصومه (س) وجود ندارد. بی گمان این سیرتکامل نظریات ها و بینش به شخصیت فاطمه دختر موسی بن جعفر (ع) بر برداشت هایی پایدار میباشد که از متن و احادیث وارده از ائمه اطهار (ع) به دست آمده میباشد. این قصه ها، منزلت هایی را برای فاطمه معصومه (س) برشمرده اند؛ مقامی که نظیر آن، برای دیگر برادران و خواهران او بیان نکرده اند و بدین ترتیب، اسم فاطمه معصومه (س) درشمار زنان رفیعتر عالم قرار گرفته میباشد.
برملا شدن صورت نفاق با هجرت حضرت معصومه(س) به قم
یکیاز سوال های اصلی تاریخی به انگیزه مهاجرت حضرت معصومه (س) به کشور ایران تخصیص دارااست، دراین مورد نکاتی قابل طرح میباشد. همانطور که در تاریخ به تصویب رسیده میباشد، امام رضا (ع) در سال 200 هجری به زور از طرف مأمون راهی مرو یا این که به عبارتی خراسان امروز شدند. بعد از شهیدشدن امام کاظم (ع)، فرزندشان حضرت رضا (ع) ذمه دار سرپرستی قبیله وی شدند و حضرت معصومه(س) در آن فرصت 10 ساله بودند. امام هشتم (ع) خواهران دیگری هم داشتند، ولی از بین آنها انس بیشتری با حضرت معصومه(س) داشتند و در بازه یک سالی که از اقامت غمبار وی در جمهوری اسلامی ایران می سپری شد، بارها خواهر مکرمه امام هشتم در طومار های خویش از غربت و فراق اخوی شکوه و گلایه کردند تا اینکه ثامن الحجج (ع) که بیشتر از آن نمی توانستند هجران خواهر را تحمل نمایند، طومار ای نوشتند و خواهرشان را به خراسان دعوت کردند. با دعوتنامه امام هشتم (ع)، حضرت معصومه (س) به اشتیاق دیدار اخوی، مدینه را به قصد مرو شکاف کردند که دراین مسافرت پنج بدن از برادران حضرت معصومه (س) به نامهای ادب، جعفر، هادی، قاسم و زید و تنی چند از برادرزادگان و تعدادی از غلامان و کنیزان، آن بانوی کریمه را ملازمت می کردند.
انگیزه اقامت در قم المقدسه
بعضی تصور می نمایند قرار بوده محل اقامت حضرت معصومه (س) قم باشد و این در حالی میباشد کهاین بانوی مکرمه در مسیر مهاجرت به خراسان بودند و هنگامی که وی و همراهانشان به ساوه رسیدند، اهل یک محل ساوه که در آن مجال از معاندان سرسخت اهل بیت (ع) بودند، به آنها حمله ور شدند و مبارزه مشقت درگرفت و کلیه برادران و اخوی زادگان حضرت معصومه به شهیدشدن رسیدند. به نظریه برخی از مورخان، امامزادگانی زیرا سیداسحاق، سید ابوالرضا و سیدعلی اصغر در ساوه و هارون بن موسی الکاظم (ع) در حوالی ساوه، جزو ملازمان حضرت معصومه (س) بودند که به فرمان مأمون به شهیدشدن رسیدند. حضرت در شهر ساوه مریض شدند و از آن جایی که قم از دیرباز راس شیعه ها و طرفداران اهل بیت (ع) بود، وی را به قم آوردند و «موسی بن خزرج» که از شیعه ها به شمار میرفت، حضرت معصومه (س) را در سرای خود در محله «میدان میر» میانه شهر قم در یکیاز محله های دیرین شهر، خانه بخشید و در غایت اینکه کریمه اهل بیت (ع) بعد از اقامت 17 روزه در قم به دیدار حق شتافتند و در همین شهر نیز به خاک امانت شدند و امروز ضریح مطهرشان زیارتگاه کلیه عاشقان اهل بیت عصمت(ع) میباشد.
مهاجرت حضرت معصومه (س) به کشور ایران سبب ساز تبلیغ و تکثیر آیین
مهاجرت حضرت فاطمه معصومه (س) به کشورایران مبنی بر دیدار صرف برادرشان حضرت رضا (ع) عدم وجود، بلکه آن بانوی بی نمونه می خواستند دراین مسیر به انتشار و تبیین معارف اسلامی بپردازند. وی می دانستند شرایط بهتر امام رضا (ع) در دستگاه خلافت مأمون، زمان نیکی برای تبیین بها های فقهی میباشد، براین اساس در مسیر مسافرت به جمهوری اسلامی ایران از هیچ فرصتی برای تبلیغ امامت و مذهب تشیع فرو گذار نکردند و بر این مبنا می اقتدار مهاجرت حضرت معصومه (س) به کشور ایران را سفری زینب سیرتکامل تلقی کرد که خلال فاش کردن ظلم و ستم عباسیان، نقاب از فیس نفاق مأمون برداشت. در هنگامی که تبلیغات حکومتی مأمون می خواست از روش ولایتعهدی، فیس پلید خلافت را پاک سازی نماید، هجرت شخصیت های مرتبه نخستین بستگان طهارت به کشور ایران همانند حضرت معصومه (س) و احمد بن موسی و دیگر فرزندان امام موسی کاظم (ع)، این تبلیغات را خنثی کرد و شاید به همین استدلال بود که هجرت حضرت معصومه (س) برای دیدار اخوی نا تمام ماند و در غایت با رحلت شهیدشدن سیرتکامل خود، مسیر احیای آئین را در جاده ای دیگر پیاده سازی کردند و قم تحت عنوان مهمترین مقر انتشار آیین ثبت شد.
موضع عموم قم در استقبال از کریمه اهل بیت (ع)
بزرگان شهر قم زمانی از ورود حضرت معصومه (س) باخبر شدند، به استقبال وی شتافتند و در حالی که موسی بن خزرج، گران قدر فامیل اشعری، زمام ناقه آن بانوی مکرمه را به دوش میکشید، توده فراوانی از عموم پیاده و سواره گرداگرد کجاوه حضرت در تکان بودند، روز ٢٣ ربیع الاول سال ٢٠١ هجری قمری حضرت وارد شهر مقدس قم شدند. آن گاه در محلی که امروز «میدان میر» نامیده میگردد شتر آن حضرت در جلوی در خانه «موسی بن خزرج» زانو زد و افتخار میزبانی حضرت قسمت وی شد. آن بزرگوار به بازه زمانی ١٧ روز دراین شهر معاش کردند و دراین دوران سرگرم عبادت و رمز و نیاز با آفریدگار متعال بودند که محل پرستش آن حضرت در مکتب ستیه به اسم «بیت النور»، حالا محل زیارت ارادتمندان آن حضرت میباشد.
جایگاه و جایگاه حضرت معصومه (س) و زیارت
در وصف رده این بانوی ارجمند همین بس که امام جواد(ع) درباره مقام عمه گرامی شان حضرت فاطمه معصومه(س) میفرمایند: «اینجانب زار عمتی بقم فله الجنه، هر که عمه منرا در شهر قم زیارت نماید، پردیس برای اوست» حضرت معصومه(س) بانویی مطلع از حادثه ها روز و محدثه ای سخنور و معلمه ای کارکشته بوده اند که شاگردان بخش اعظمی در مدرسه علمی وی رویش یافتند. امام درست گو(ع) هم دراین مورد میفرمایند: «ای عموم! شهر قم بقاع اینجانب میباشد، بانویی از فرزندان اینجانب درین شهر در می گذرد که نامش فاطمه دختر موسی میباشد و شیعهها در روز قیامت با شفاعت وی به پردیس میروند.» و گشوده اخوی بزرگوارشان حضرت رضا(ع) در روایتی دیگر با اشاره به جایگاه بلند حضرت معصومه (س) میفرمایند: «اینجانب زارها عارفاً بحقها فله الجنه، هر که قبر فاطمه دختر موسی بن جعفر را آن سیرتکامل که سزاوار اوست، زیارت نماید، پردیس از آن اوست. »
چرایی زیارت حضرت موازی با زیارت حضرت فاطمه زهرا (س)
این مسأله علامت از نقطع ی عطف عظمت معنوی حضرت معصومه (س) داراست و زیارت این بانو موازی با زیارت حضرت زهرا (س) میباشد چنان که مرحوم آیت ا. . . سید محمود مرعشی نجفی، بابا آیت ا. . . العظمی سید شهاب الدین مرعشی نجفی (ره) بسیار عشق مند بود که محل قبر شریف حضرت فاطمه زهرا (س) را به دست آورد. ختم مجربی تعیین کرد و چهل شب به آن پرداخت. شب چهلم بعد از به نقطه نهایی رساندن ختم و توسل بسیار، استراحت کرد. در دانا رؤیا به محضر مقدّس حضرت امام درستگو (ع) مشرّف شد. امام به وی فرمودند: «عَلَیْکَ بِکَرِیمَه اَهْل الْبَیت، یعنی به دامان کریمه اهل بیت چنگ بزن.» وی به گمان اینکه مراد امام، حضرت فاطمه زهرا (س) میباشد، پهنا کرد: قربانت گردم، اینجانب این ختم قرآن را برای فهمیدن محل ظریف قبر شریف آن حضرت گرفتم تا خوب به زیارتش مشرّف نحس. امام فرمود: خواسته اینجانب، قبر شریف حضرت معصومه (س) در قم میباشد. آن گاه خاطر نشان کرد: به جهت مصالحی خدا میخواهد محل قبر شریف حضرت فاطمه زهرا (س) نهفته بماند؛ از این رو قبر حضرت معصومه را تجلی گاه قبر شریف حضرت فاطمه زهرا (س) قرار داده میباشد. در صورتی قرار بود قبر آن حضرت ظواهر باشد و جلال و جبروتی برای آن مقدّر بود، پروردگار به عبارتی جلال و جبروت را به قبر مطهر حضرت معصومه (س)داده میباشد. مرحوم آیت ا. . . مرعشی نجفی زمانی که از خواب برخاست، تصمیم گرفت به قصد زیارت حضرت معصومه (س) رهسپار کشورایران گردد و بی اندیشه یاروهمدم خانواده اش نجف اشرف را به قصد زیارت کریمه اهل بیت (س) شکاف کرد.
زیارت حضرت معصومه (س)در سیره عالمان گرانقدر
آنچه دراین نوشتار خواهد آمد، نگاهی میباشد به سیره عالمان گرانقدر آیین در زیارت حضرت معصومه علیها السلام و نیز بازگویی بخشی از سخنان آنها درباره التفات و فضیلت زیارت این بانوی تمیز.
1) علامه مجلسی
«بدان که زیارت مشاهد و زیارت گاه های امامزاده ها مستحب میباشد و محرک فراوانی دارااست، و تعظیم و گرامی داشت آنها، در واقعیت تعظیم و گرامی داشت امامان معصوم علیهم السلام میباشد، و برای مثال این امامزاده ها حضرت معصومه علیها السلام میباشد که در شهر قم مدفون میباشد، و وجود این امامزاده، منشأ نه و برکت فراوان برای زائرانش گردیده است.
2) روحانی عباس قمی
«و ولی درباره دختران امام موسی بن جعفر علیه السلام، پس برگزیدگان و بافضیلت ترین آنها، سیده جلیله معظمه، فاطمه علیها السلام، پر اسم و رسم به حضرت معصومه علیها السلام است که مزار شریفش در شهر مقدس قم میباشد که دارنده قبّه و ضریح و بارگاه وصحن های متفاوت و خادمان فراوان میباشد، و مزار وی مایه روشنی دیده اهل قم و پناهگاه جمع عموم میباشد، که هر سال مجموعه فراوانی از منش های بدور و در حدود زیارت وی می شتابند، تا به فهم نتیجه هایی که در زیارتش وجود دارااست نایل آیند». روحانی عباس قمی همینطور می نویسد: «افتخارات مرزوبوم قم فراوان میباشد؛ از آن گزاره میباشد آرامگاه حضرت فاطمه علیها السلام دختر موسی بن جعفر علیه السلام، که زیارت وی اجر فراوانی داراست».
3) آیت الله العظمی گلپایگانی رحمه الله
«طلاب عزیز، بر شماست که قصد را خالص فرمائید، و رابطه مداوم خویش را با ائمه اطهار، مخصوصاً حضرت مالک الامر، حضرت البته بعد از ظهر تداوم داد، و کثرت خواندن قرآن کریم ومهربان و قرائت دعاها، پهنا اخلاص و آرامش به دُخت حضرت موسی بن جعفر علیه السلام، و اینها همگی، راز توفیق و موفقیت در رویکرد ادامه علم آموزی ماست».
4) آیت الله فاضل لنکرانی
«اگرچه حضرت معصومه علیها السلام امام وجود ندارد، البته از امامزاده هایی میباشد که امامزاده بودنش مسلّم میباشد، و از لحاظ جایگاه در بین امامزادگان بی سابقه و یا این که نادر نظیر میباشد. وی میان فرزندان موسی بن جعفر علیه السلام بعداز امام رضا علیه السلام با عظمت ترین میباشد. به همین خیال، احادیث بخش اعظمی در فضیلت و اجر زیارت آن حضرت وارداتی میباشد. مثلا در روایتی از امام رضا علیه السلام آمده میباشد که: "مَن زارَها فَلَهُ الجَّنّه؛ هرکه اورا زیارت نماید اهل فردوس خواهد بود". به این ترتیب، لایق میباشد عموم شریف ما از زیارت این بانوی گرانقدر غفلت نورزند، و حتی آنان که در بخشها دوردست این مرزو بوم معاش می نمایند، مقید باشند که همچنان که به زیارت حضرت امام رضا علیه السلام مشرف میشوند، دست کم سالی یک توشه به قصد زیارت این کریمه اهل بیت نیز اراده مهاجرت کنند. حضرت معصومه علیها السلام، همچون اخوی بزرگوارش میهمان ما ایرانیان اند؛ چون چنان که میدانید، 1سال بعد از داخل شدن حضرت رضا علیه السلام به کشور ایران، خواهر بزرگوارش به قصد دیدار اخوی از مدینه به سوی خراسان تکان می نماید، البته متأسفانه بر تاثیر حوادثی که در ساوه فیس میدهد، این بانو بیمار میگردند و به جانب قم جنبش می نمایند. یکسری روزی در قم میمانند، و بر تاثیر به عبارتی بیماری به جوار حق می شتابند و در همین قم مدفون میگردند. لذا زیارت وی تیتر مهمان نوازی نیز داراست و عموم عزیز کشورایران که به مهمان نوازی مشهورند، لایق میباشد تا آنجا که درحد داراهستند، در زیارت این کریمه تلاش کنند. خصوصاً عموم شریف قم که موفقیت هم جواری آن حضرت را دارا هستند و روحانیون عزیز که از برکات وجودی این کریمه فایده مندند، بایستی بیشتراز سایرافراد به زیارت حضرت معصومه علیها السلام اعتنا کنند». آیت الله فاضل لنکرانی، همینطور در این زمینه میگویند: «وجود حضرت معصومه علیها السلام برای ما ایرانیان و شیعه ها برکت و نعمت بوده میباشد. این حوزه مقدسه قم که تا به امروز مانده و روز آپ تو دیت هم رونق و جلوه بیشتری مییابد، از برکت وجود شریف این کریمه میباشد. این انقلاب مرهون این کریمه میباشد؛ چون رهبری بزرگوار آن در همین حوزه و در پرتو التفات همین بانوی تعالی رشد یافته میباشد و پیام انقلاب از جوار حضرت معصومه علیها السلام به همگی جمهوری اسلامی ایران و دنیا اسلامی طنین انداز گردیدهاست. به این ترتیب، تکریم و تهیه و تنظیم این حضرت، در واقعیت پاسداشت و تشکر گزاری از این نعمت گرانقدر الهی میباشد؛ خلال آنکه در زیارت اولیای آفریدگار برای زیارت کننده، هم اثرها و برکات معنوی داراست و هم دنیوی و مادی و عموم ما بخش اعظمی از اشتباهات خودشان را در توسل بدین بزرگواران و رفتن به زیارت، برطرف می نمایند.
5) آیت الله علوی گرگانی
«شخصیت حضرت فاطمه معصومه علیها السلام در حدی میباشد که خودکار، توان بر تحریر و گویش اقتدار بر تقریر آن ندارد؛ و در حالتی که چیزی هم نوشته گردد، تنها از باب بیان مثال و چیدن خوشه ای از خرمن پرفیض آن حضرت میباشد؛ و بس میباشد در فضیلت و شخصیت آن حضرت که شخصیت های بلندمرتبه فقید اسلام و فقهای عالی رتبه، مانند حضرات آیه ها عظام روضه خوان عبدالکریم حائری، مؤسس و نهاد گذار حوزه علمیه قم، و آیت الله العظمی حاج آقا حسین بروجردی و. . . به آن حضرت متوسل می شدند و سود می گرفتند. بر مؤمنان و متدینان میباشد که به قم اعتنا بیشتری کنند و هرگاه به زیارت حضرتش مشرّف میگردند، جده اش فاطمه زهرا علیها السلام را خاطر و زیارت کنند؛ زیرا فاطمه معصومه علیها السلام مظهر و تجلی مادرش حضرت زهرا علیها السلام است».
6) آیت الله مکارم شیرازی
«در حدیثی از امام راستگو علیه السلام میخوانیم: «فردوس هشت در دارااست که سه عدد از آن ها از قم میباشد. به زودی زنی از فرزندان اینجانب در آن دفن میشود که نام وی فاطمه دختر موسی بن جعفر میباشد، که با شفاعت وی مجموع شیعهها اینجانب وارد فردوس می گردند». درین فراز از حدیث شریف اعتنا نمایید که فرمود: «با شفاعت وی همگی شیعهها اینجانب وارد فردوس میشوند». میدانید که دایره شفاعت، متناسب با دایره جایگاه و شخصیت میباشد. هرچه منزلت فراتر باشد، دایره شفاعت، کلان خیس میباشد. مشخص میگردد جایگاه این بانو، منزلت فوق العاده عظیمی میباشد که بر تاثیر معارف و تقوای بالا و مقامی مشابه پاکی، قسمت حضرت فاطمه معصومه علیها السلام شدهاست؛ و اینکه سه در از درهای فردوس به سوی قم گشوده میشود، به احتمال قادر، یک کدام از سه در، آستان حضرت فاطمه معصومه علیها السلام میباشد». آیت الله مکارم در مکان دیگر در این مورد میگوید: «تعبیر و تفسیر عارفاً بِحَقَّتُها دراین حدیث شریف که فرمود: «مَن زارها عارفاً بِحَقّها فَلَه الَجنّة؛ هر کس اورا زیارت نماید، در حالی که به حق وی معرفت داشته باشد، پس اهل فردوس میباشد، اشاره بدین میباشد که زائر ضمن اینکه بداند که وی خواهر امام میباشد و دختر امام میباشد و عمه امام میباشد که پی بردنِ خویش اینها، نوعی معرفت به حق اوست، همینطور آشنایی داشته باشد که وی دارنده مدارجی گران قدر از معرفت آفریدگار و زهدوتقوا و عبادت فوق العاده بوده میباشد؛ همان طور که در زیارت طومار وی میباشد که: «فَاِنَّ لَک عِندالله شأناً مِن الشأن؛ همانا که تو رده والایی نزد آفریدگار داری».
7) آیت الله العظمی حائری یزدی رحمه الله
آیت الله سید حسین بُدَلا میگوید: «وارد شدن مرحوم آیت الله حائری از اراک به قم با آنکه آن فرصت اراک حوزه پررونقی داشت به خیال و خاطر اهمیتی بود که وی به بودن حوزه علمیه، در مجاورت ضریح کریمه اهل بیت حضرت فاطمه معصومه علیها السلام قائل بود و ازاین رو، بعد از وارد شدن وی به قم، ضمن فضلا و علمای اراک که با وی به قم آمدند، برخی از علمای طهران هم، مانند آیت الله میرزا محمد ثقفی (بابا خانم حضرت امام) و حاج میرزا عبدالله چهل ستونی و...به قم آمدند. مرحوم آیت الله حائری بعداز ورود به قم تا دوران متعددی درس و گفت و گو ها و نمازهایشان را در بقاع، مسجد بالاسر ایفا می دادند و حتی بیشتر زمان ها در به عبارتی بقعه روی سجاده ای می نشستند و به سؤالات و مراجعات عموم جواب می دادند؛ در حالی که خانه شان به خیال و خاطر داشتن سرداب، خنک خیس و برای درس و گفت و گو و اجرا این کارها، مطلوب خیس بود. این خلا جز اینکه وی مداقه داشت دوران بیشتری را در کنار مرقد مطهر حضرت معصومه علیها السلام باشد و از نتیجه ها و برکات آن حضرت منتفع خواهد شد».
8) آیت الله العظمی بروجردی رحمه الله
آیت الله فاضل لنکرانی درباره اهتمام آیت الله بروجردی به زیارت حضرت معصومه علیها السلام میگوید: «آیت الله بروجردی رحمه الله از اشخاصی بودند که به زیارت حضرت معصومه علیها السلام دقت خاصی داشتند. بارها شاهد تشرف وی به بقعه حضرت معصومه علیها السلام بوده ام. افزون بر آن، زیرا درس دادن وی بالا رمز مقبره بود، بخش اعظمی از مواقع که برای درس دادن می آمدند، به زیارت مشرف می شدند. زمانی همسر وی فوت کردند، فرمان دادند وی را در حیاط آینه دفن نمایند. وی هنگام خارج رفتن از بقاع مطهر حضرت معصومه علیها السلام، عقب عقب بیرون می شدند و برای رعایت آرامش و احترام، پشت به بارگاه مقدس نمی کردند». حضرت آیت الله بروجردی، خیر فقط بر محافظت احترام و رعایت آرامش به ساحت مقدس حضرت معصومه علیها السلام سماجت داشت، در مقابل هرگونه عملی که موجب هتک احترام آن حضرت میشد، ایستادگی میکرد و از آن خودداری می نمود. نوشته اند که در بعدازظهر مرجعیت وی، فرمانروا ایالات متحده عربی به کشورایران آمد و توسط سفیر ایالات متحده عربی در جمهوری اسلامی ایران، هدایایی برای وی ارسال کرد. آیت الله بروجردی از در میان آن هدایا، فقط یکسری قرآن و کمی از پرده کعبه را عهده دار شد و سایر را برگرداند. سفیر ایالات متحده عربی که به محضر آیت الله بروجردی رسیده بود، از وی تقاضا کرد فرمانروا ایالات متحده عربی را برای ملاقات به حضور بپذیرد، البته وی از پذیرفتن این تقاضا امتناع نمود. ادله ردّ این ملاقات از سوی آیت الله بروجردی بر دور و بری ها پرنور خلا. ازاین رو، پهنا کردند: عالی میباشد به جهت مصالح شیعهها، مثلا دریافت اذن زیارت ائمه بقیع علیهم السلام به آنها از حوزه دولت ایالات متحده عربی، این تقاضا را بپذیرد. ولی وی در جواب فرمود: «این فرد (پاد شاه ایالات متحده عربی) درحالتی که به قم بیاید، ازآنجا که وهابی میباشد، به زیارت مرقد مطهر حضرت معصومه علیها السلام نمی رود، و هرگاه وی به دیدار اینجانب آید، اما به زیارت مرقد مطهر حضرت معصومه علیها السلام نرود، به منزلت ارجمند حضرت معصومه علیها السلام توهین گردد و اینجانب اصلا اینگونه موضوعی را که اهانت غیرمستقیم به حضرت معصومه علیها السلام میباشد، نمی پذیرم».
9) امام خمینی رحمه الله
امام خمینی رحمه الله سپس که در قم مستقر بود و ابعاد هم هرگاه به قم می آمد، به زیارت بقاع مطهر حضرت معصومه علیها السلام میرفت و غایت خضوع را در قبال منزلت والای آن حضرت داشت. وی کنار مرقد مطهر می آمد و متواضعانه به توسل می پرداخت و با اشتیاقی عارفانه، بارگاه را می بوسید. امام راحل، روزهای چهارشنبه بعداز درس به بقاع مطهر مشرف میشد و بعد از آن در حوالی بارگاه زیارت میکرد و دو رکعت نماز می گزارد و از به عبارتی تحت پا برمی گشت و هیچ گاه بالا راز نمی رفت؛ بیان کننده داخل شدن از بالاسر را نوعی بی احترامی می دانست. وی همچون آیت الله العظمی بروجردی هنگام خروج از بقعه، عقب عقب خارج میرفت واز اینراه، احترام خویش را به ساحت مقدس حضرت معصومه علیها السلام نثار می نمود. انگیزه اینکه امام خمینی رحمه الله به دفن خویش در بقاع مطهر حضرت معصومه علیها السلام وصیت نکرد، این بود که مبادا با رفت وآمدهای میلیون ها ارادتمند وی و نیز شخصیت های سیاسی عالم کنار قبر وی، موجب معدود رنگ شدن ظاهری احترام به مرقد مطهر حضرت معصومه علیها السلام گردد.
10) آیت الله العظمی اراکی رحمه الله
وی هر روز که برای ادای فریضه ظهر و بعد از ظهر به مقبره مطهر حضرت معصومه علیها السلام می آمد، به زیارت آن حضرت میرفت. آیت الله اراکی رحمه الله در مسجد امام خمینی رحمه الله (بقاع فرمانروا عباس متصل به بقاع) به اقامه نماز جماعت ظهر و بعد از ظهر می پرداخت که جای بسیار کوچکی بود. زمانی به وی میگفتند خوب میباشد در یک مسجد گران قدر خارج از بقاع اقامه جماعت فرمایید، می فرمود: «اینجانب بدان جهت در اینجا نماز جماعت میخوانم و آن را می پسندم که قبل از نماز، موفقیت زیارت حضرت معصومه علیها السلام را پیدا میکنم». زمانی هم که به جهت برخی تعمیرات، نمازهای جماعت باطن مقبره برای مدتی تعطیل شد، وی برای نماز جماعت به مجاورت ترین مسجد به بقعه مطهر می شتافت تا بعد از نماز به سود زیارت مقبره معصومه علیها السلام رسد.
11) آیت الله العظمی مرعشی نجفی رحمه الله
آیت الله مرعشی نجفی درباره اهتمام به زیارت حضرت معصومه علیها السلام میگوید: «زمانی که در قم سکونت کردم، صبح ها در مقبره حضرت معصومه علیها السلام اقامه نماز جماعت نمیشد، و اینجانب فقط کسی بودم کهاین سنت را در آنجا اشاعه دادم و از شصت سال پیش بدین طرف، هکر نست و قبل از گشوده شدن درهای مقبره مطهر و زودتر از دیگرافراد می رفتم و درانتظار می ایستادم. این انتظار گاهی یک ساعت پیش از طلوع فجر بود تا خدّام درها را بگشایند، و فصلزمستان و فصل تابستان برایم معادل بود. در فصلزمستان ها وقتی که برف تمامی جا را می پوشاند، بیلچه ای خرد به دست می گرفتم و شیوه خویش را به طرف صحن گشوده میکردم تا خویش را به بقعه مطهر برسانم. در آنجا خویش، صرفا نماز می خواندم، تا بعد از مدتی یک نفر به اینجانب اقتدا کرد و بعداز آن به ندرت اشخاص دیگر اقتدا کردند و به این ترتیب، نماز جماعت را در بقعه مطهر استارت کردم و تا امروز که شصت سال از آن تاریخ می گذرد، ادامه داراست. آرام آرام ظهرها و شب ها نیز اضافه شد و از آن پس روزی سه توشه در مسجد بالاسر حضرت معصومه علیها السلام و صحن شریف نماز می خواندم». آیت الله مرعشی نجفی درباره انگیزه اقامت خویش در قم اینگونه میگوید: «اینجانب در نجف به جهان آمدم و آنجا تبارک شدم. انگیزه آمدنم به قم این بود که پدرم مرحوم آیت الله سید محمود مرعشی برای آنکه از محل قبر شریف حضرت زهرا علیها السلام مطلع خواهد شد، چهل شب در مقبره حضرت علی علیه السلام بیتوته و شب زنده داری نمود. یک شب آن حضرت در یک وضعیت مکاشفه به پدرم فرمود: سید محمود، چه میخواهی؟ پدرم پهنا کرد: محل قبر حضرت فاطمه زهرا علیها السلام کجاست تا کنار قبرش بروم و اورا زیارت کنم؟ حضرت فرمود: اینجانب که نمی توانم برخلاف وصیت وی فعالیت کنم و قبر او را به تو علامت دهم. پدرم پهنا کرد: پس اینجانب هنگام زیارت وی چه کنم؟ حضرت فرمود: آفریدگار منزلت شکوهمند حضرت فاطمه علیها السلام را درین خصوص به حضرت معصومه علیها السلام داده میباشد. هرکس میخواهد زیارت حضرت فاطمه زهرا علیها السلام را فهم و شعور نماید، مرقد حضرت فاطمه معصومه علیها السلام را زیارت کند. در آن هنگام پدرم به اینجانب پیشنهاد کرد به زیارت حضرت معصومه علیها السلام بروم. اینجانب از نجف اشرف بهاین قصد و نیز به قصد زیارت مرقد منور امام رضا علیه السلام به کشور ایران آمدم. آنگاه در قم به سماجت مؤسس حوزه علمیه، آیت الله روحانی عبدالکریم حائری رحمه الله به یاد ماندنی شدم و اکنون شصت سال میباشد هر روز اولیه زائر حضرت معصومه علیها السلام هستم».
12) آیت الله العظمی بهجت رحمه الله
درباره آیت الله بهجت نوشته اند: کمتر کسی در قم پیدا میشود که زیرا وی با این سن و سال، هر روز با غایت متانت به محضر حضرت معصومه علیها السلام شرفیاب خواهد شد و با توسل به حضرت معصومه علیها السلام و با احترام و فروتنی در مقابل بارگاه مطهر بایستد و بعد از تلاوت زیارت عاشورا، روز خویش را شروع نماید. آیت الله مصباح یزدی در این زمینه میگوید: عبد و بنده از سال 1331 که به قم آمدم، با وی آشنا شدم. خانه وی جنب مکتب حجتیه بود. حدوداً هر روز وی را هم در خط مش و هم در مقبره زیارت میکردم. صورت نورانی وی برای هر بیننده ای جاذبه داشت و چگونگی گردهمایی و برخاست و حرکات و سکنات وی جلب اعتنا میکرد و آرم می بخشید وی در یک فضای معنوی خاصی معاش می نماید. تقید وی به عبادت و سحرخیزی و زیارت حضرت معصومه علیها السلام و اپ های زیادی که هر روز ایفا می کردند، اولی چیزهایی بود که هر بیننده ای را به خویش متوجه میکرد. یکیاز بزرگان میگوید: روزی آیت الله بهجت به اینجانب فرمود: مطلبی می باشد که صرفا به تو میگویم تا بدانی در چه موقعیتی هستی. آنگاه فرمود: بعضی وقتها حضرت رضا علیه السلام برآورده شدن بعضا حاجت ها را به حضرت معصومه علیها السلام ارجاع میدهد. همین روز ها آقایی پیش اینجانب آمد و اعلام کرد: حاجتی داشتم، به سرویس امام رضا علیه السلام مشرف شدم و پهنا درحال حاضر کردم. به اینجانب گفته شد: می بایست بروی قم، و آنجا حاجتم برآورده شد.
رحلت شهیدشدن سیرتکامل
یک کدام از معقتدات شیعه مورد شفاعت میباشد در رأس شافعان روز قیامت پیامبر آفریدگار(ص) و ائمه اطهارند کهاین اقتضای آبرومندی آنها در پیشگاه خدا متعال میباشد. در زیارت امام حسین (ع) میخوانیم: «اللّهم ارزقنی شفاعة الحسین یوم الورود؛ خدایا شفاعت حسین را در روز ورود بر خودت روزیم کن» بجز این بزرگان، منسوبین خویشان وحی و حتی رهروان مخلص آنها میتوانند به اجازه خداوند شفاعت نمایند. بنابر احادیث متفاوت فاطمه زهرا (س) از شخصیت های شفاعت کننده نزد خداوند میباشد. حضرت معصومه (س) با جنبش اکانت گردیده خود و به عشق و علاقه دیدار اخوی در رسوایی و افشاء حاکمان جور مجال ـ بنی عباس ـ متحمّل صدمات متعددی شوید و در روز دهم ربیع الثانی سال 201 هـ.ق قبل از آنکه دیدگان مبارکش به دیدن اخوی پرنور شود در دیار دوری و دربین غم فراوان دلدادگان و دوستدارانش جان به جان آفرین تسلیم کرد. پس از وفات حضرت، عموم اورا غسل داده و کفن نمودند و به سوی آرامستان بابلان محل فعلی مقبره که ملکی از ملکهای موسی بن خزرج بود بردند تا به خاک بسپارند. دراین وقت فی مابین جمعیت مذاکره در گرفت که چه کسی لاشه را درون قبر گذارد. عاقبت متفق شدند تا فردی به اسم حاذق که پیرمردی دوری شغل و با تقوا بود این شغل را ایفا دهد. زیرا به سراغش رفتند ناگهان مشاهده کردند دو سواره که نقاب به طور داشتند از طرف ریگزار بسوی آن ها آمدند و از مرکب پیاده گردیده و به تجهیز آن بانوی مکرمه پرداختند. یک کدام از وارد قبر شد و دیگری جسد منزه آن حضرت را برداشته به دست وی اعطا کرد تا به خاک سپارد. آن دو بزرگوار فارغ از اینکه با کسی تکلّمی نمایند بر اسبهای خویش سوار گردیده و از محل بدور شدند. بنابر حیث خیلی از بزرگان آن دو بدن حضرت رضا (ع) و فرزندش امام جواد(ع) بودند. پس از نقطه نهایی مراسم، موسی بن خزرج سایبانی از بوریا بر قبر شریف آن حضرت برافراشت، تازمانیکه حضرت زینب دختر امام نهم وارد قم شوید و قبّه ای از خشت بر مرقد مطهر سازه کرد. (سفینة البحار، ج 2، ص 376) و بهاین سان تربت پاکش در دل شهر قم قبله گاه ارادتمندان شیعه از سراسر عالم شوید.
ضریح منوّر
بعد ها که در کنار مرقد حضرت بانوان دیگری به خاک ودیعت شدند به عنوان مثال میمونه و ام محمد دختران موسی مبرقع از نوادگان امام جواد، ام قاسم، دختر علی کوکبی، ام اسحق جاریه محمد فرزند موسی مبرقع و ام حبیب جاریه ابو علی نوه امام رضا. طبق گزارش تاریخ قم در قرن سوم هجری دو قبّه به مکان گنبد فعلی بوده که قبّه اولیه بر فراز قبر مطهر حضرت معصومه و قبور ام محمد و ام اسحاق قرار داشت و قبه دوم بر فراز قبور ام حبیب، ام اسحاق و میمونه قرار گرفته بود. (کریمه اهل بیت، ص 182). باشد که زیارت معرفتی را قسمت مردمان کند تا معرفت و شناختشان به کریمه اهل بیت (س)بیشتر و بیشتر شود و آرزو آنکه از شفاعت شان محروممان ننماید.
سال ها میباشد در حریم امن و دفاع فاطمه معصومه ـ کریمه اهلبیت ـ بزرگان تمیز سیرت و مخلصان دیندار بر سفره احسانش حاضر گردیده رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد و به برکت التفات های ویژه آن حضرت به تکثیر فرهنگ و تمدن تشیع اهتمام ورزیده، از خرمن اهل بیت خوشه ها برگرفته اند و جرعه های جان نصیب را به کام تشنگان حق و واقعیت رسانده اند سرویس ها پر رنگ و تلاشهای ارزنده علماء و عارفان و مبارزان این شهر در احیای دین محمّدی (ص) چنان بوده که مهر تأیید و تجلیل مقتدایان راستین بر تارک آن میدرخشد که فرمودند: «لولا القمیّون لضاع الدین؛ (بحارالانوار، ج 60، ص 217) در شرایطیکه قمی ها (علمای قم) نبودند دیانت عموم در معرض تباهی قرار می گرفت.» آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد پایه این شهر با حضور دوستان و شیعه ها ائمه اطهار در سال 83 هـ.ق پی ریزی شد. مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کهاین روزگار به فرصت امام باقر (ع) و امام درست گو (ع) برمی شود. براق ترین ستاره میان بانوان هفتمی منظومه ولایت، فاطمه کبری فرزند امام کاظم (ع) میباشد. حضرت معصومه (س) و امام رضا (ع) هر دو از یک مامان به اسم «نجمه» (ستاره) متولد گردیده اند. در کتاب های تاریخی برای مامان حضرت ده اسم و کنیه مذکور میباشد که عباتند از: نجمه، تکتم، خیزران مرسیه، اروی، ام البنین، طاهره، سکن، سمانه، شقرا، صقر. مؤلف «مستدرک سفینة البحار» در انتخاب سال تولد حضرت معصومه (ص) می نویسد: «فاطمة المعصومة المولودة فی غرة ذی القعدة سنة 173؛ فاطمه معصومه در اولیه ذیقعده 173هجری متولد شد.» مولف تاریخ قم صرفا به سال وفات (201 ه. ق) حضرت معصومه (س) اشاره نموده است. بعضی دیگر از متاخرین، دهم ربیع الثانی را روز ارتحال آن حضرت بیان کرده اند.
مهاجرت به کشور ایران
بعد از کوچ اجباری امام رضا (ع) به طوس و هجرت وی به کشورایران، خواهر بزرگوارشان فقط فرزند دختر امام موسی کاظم (ع)، حضرت معصومه (س) از مدینه به سمت جمهوری اسلامی ایران رهسپار شد. حضرت فورا بعد از حضورشان در کشور ایران اراده دیدار اخوی را کردند که در اواسط روش در حوالی های شهر ساوه گزینه هجوم معاندان اهل بیت (ع) قرار گرفتند و بعد از جراحات بسیار چندی آنگاه رحلت کردند. ولی در بخش اعظمی از احادیث آمده که حضرت (س) در هنگام نزاع با زهر مسموم شدند و انگیزه اساسی وفاتشان نیز همین میباشد. به همین خیال هم برخی از مورخان و بزرگان رحلت وی را شهید شدن میدانند. حضرت بعداز هفده روز بیماری در شهر ساوه، به شهید شدن رسیدند و چندی آن گاه در شهر قم آهسته گرفتند. و از آن پس شهر قم ضریح ملکوتی این بانوی مکرمه شد تا عاشقان بخش اعظمی مثلا شیعه ها به مرجع شریف وی زیارت نمایند.
جایگاه علمی حضرت معصومه (س)
حضرت معصومه (س) برای مثال بانوان تعالی و تعالی منزلت دنیا تشیع میباشد و رده علمی بلندی دارااست. اورده شده که روزی عده ای از شیعهها، به قصد دیدار حضرت موسی بن جعفر (ع) و پرسیدن سوال هایی از وی، به مدینه منوره مشرف شدند. زیرا امام کاظم (ع) در سفر بود، سوال های خویش را به حضرت معصومه (س) که در آن هنگام کودکی خردسال بیش عدم وجود، تحویل دادند. فردای آن روز برای توشه دیگر به خانه امام رفتند، البته هنوز وی از مسافرت برنگشته بود. پس به مجبور، سوال های خویش را گشوده خواستند تا در هجرت آتی به سرویس امام برسند، غافل از این که حضرت معصومه (س) پاسخ سوال ها را به کتابت در آوردند. زمانی جواب ها را مراعات کردند، بسیار ذوق زده شدند و بعد از سپاسگزاری فراوان، شهر مدینه را رخنه گفتند. از قضای دوران در میان خط مش با امام موسی بن جعفر (ع) مواجه گردیده، ماجرای خود را گشوده گفتند. زمانی امام جواب سوال ها را تفحص کردند، سه توشه فرمود: پدرش فدایش. میدانیم که کمال و شخصیت بشر بستگی به دانش و عصمت وی داراست، وی هرقدر دراین راستا به پیش رود، جامع تر و ممتازتر خواهد بود، چنان که در قرآن میخوانیم: «ان اکرمکم عندالله اتقاکم؛ همانا گرامی ترین شما در پیشگاه معبود، پاکترین شما میباشد.» و نیز میخوانیم: «یرفع الله الذین آمنوا منکم والذین اوتوا العلم درجات؛ آفریدگار عده ای را که ایمان آورده اند، و عده ای را که دانش به آن ها داده گردیده، درجات عظیمی میبخشد.»
فضیلت زیارت
دعا و زیارت، بال و پر مفتوح کردن از کناره تنهایی تا نقطع ی عطف باایمان بودن میباشد. دعا و زیارت، جامی میباشد زلال از معنویت ناب درکام عطش ناک معاش؛ و زیارت بقعه معصومه (س)، بارقه امیدی در فضای غبارآلود دوران، فریاد روح مهجور در هنگامه غفلت و بی خبری، و نسیمی فرحناک و برخاسته از باغستان های پردیس میباشد. زیارت مرقد فاطمه معصومه (س)، به بشر خودباوری میدهد، و اورا از غرق شدن در گرداب نومیدی گشوده میدارد و به کوشش بیشتر دعوت می نماید. زیارت مزار با صفای کریمه اهل بیت (س)، سبب ساز میشود که زائر بقاع، خویش را مستلزم خداوند ببیند، در قبال وی خضوع و خشوع نماید، از مرکب غرور و تکبر- که سرچشمه همگی شقاوت ها و سیه روزی هاست- فرو آید و حضرت معصومه (س) را واسطه درگاه خدا عالمیان قرار دهد. بر همین اصل میباشد که برای زیارت آن حضرت، مشوق بسیار بزرگی وعده داده گردیده و آن، ورود به فردوس میباشد. در این مورد از امام جواد (ع) اورده شده که فرمود: کسی که عمه ام را در قم زیارت نماید، فردوس از آن اوست. کمالات حضرت معصومه (س) در حدی میباشد که از فرازهای زیارت طومار اش که از حضرت رضا (ع) بیان شده فهمیده میشود که وی دختر روح و جسم نبی اکرم (ص) و حضرت زهرا (س) و خدیجه کبری (س) و امامان معصوم (ع) میباشد. و در فرازی از این زیارتنامه آمده میباشد:«یا این که فاطمه اشفعی لی فی الجنه، فان لک عندالله شأنا اینجانب الشأن؛ ای فاطمه! منرا در پردیس شفاعت کن، به دلیل آنکه برای تو در پیشگاه آفریدگار، مقامات و درجات بسیار ارجمند میباشد.» و در فرازی از زیارتنامه غیر معروفه آن حضرت، که آن هم از معصومین(ع) آورده شده، خطاب به آن حضرت میخوانیم: «السلام علیک ایتها الطاهره الحمیده البره الرشیده التقیه النقیه الرضیه المرضیه؛ درود بر تو ای تمیز سرشت و تمیز شیوه، ای ستوده، ای درستکار، ای بانوی رویش یافته و تمیز و پـاکیـزه، و ای بـانوی سزاوار و نیکو.» درین فراز، حضرت معصومه (س) با هشت کنیه، که هر یک بیان کنده یک کدام از بعدها شخصیت اوست، تعریفوتمجید گردیده است. و نیز در فرازی از همین زیارتنامه آمده میباشد: «السلام علیک یا این که فاطمه بنت موسی بن جعفر و حجته و امینه؛ درود بر تو ای فاطمه دختر موسی بن جعفر (ع) و حجت و امین موسی بن جعفر (ع).» جذاب این که با این که اسم حضرت معصومه(س)، فاطمه میباشد، اورا معصومه گویند، این کنیه را که بیانکننده منزلت عصمت و طهارت و نقطع ی عطف عصمت و طهارت وی میباشد، سازه به روایتی، حضرت رضا (ع) به خواهرش حضرت معصومه(س) داده، آن جا که فرمود: «اینجانب زار المعصومه بقم کمن زارنی؛ هر کس معصومه را در قم زیارت نماید، مانند آن میباشد که من را زیارت نموده است.» جذاب خیس این که امام راست گو (ع) سالها پیش از به دنیا آمدن حضرت معصومه(س) حرف از قم به دربین آورد، و آن را تحت عنوان بقاع امامان(ع) ستود، سپس فرمود: «تقبض فیها امراه اینجانب ولدی اسمها فاطمه بنت موسی، و تدخل بشفاعتها شیعتی الجنه باجمعهم؛ در قم بانویی از فرزندان اینجانب که نامش فاطمه دختر موسی(ع) میباشد از جهان می رود، بانویی که به شفاعت وی تمامی شیعیانم باطن پردیس میشوند.»
زیارت حضرت معصومه (س) از منظر احادیث
درباره فضیلت زیارت حضرت معصومه (س) احادیث فراوانی از پیشوایان معصوم رسیده میباشد. به عنوان مثال، زمانی که یکی محدثان پررنگ قم، به اسم، سعد بن سعد، به محضر مقدس امام رضا (س) شرفیاب میگردد، امام هشتم خطاب به وی میفرماید: ای سعد! از ما در نزد شما قبری میباشد. سعد میگوید: فدایت نحس! آیا قبر فاطمه دختر موسی بن جعفر (س) را می نمایید، میفرماید: بله، هر که اورا زیارت نماید، در حالی که به حق وی مطلع باشد، فردوس از آن اوست. پیشوای دنیا تشیع امام جعفر راست گو (س) نیز در این زمینه میفرماید: هر که اورا زیارت نماید، پردیس بر وی واجب خواهد شد؛ و در حدیث دیگری آمده میباشد: زیارت وی، هم سنگ فردوس میباشد.
زیارت مأثور درباره حضرت معصومه (ع)
یک کدام از خصوصیت های حضرت معصومه (س)، ورود زیارتنامه ای از سوی معصومان (س) درباره وی میباشد که بعداز حضرت فاطمه زهرا (س)، وی صرفا بانوی بزرگواری میباشد که زیارت مأثور داراست. بانوان پر رنگ ای زیرا: آمنه بنت وهب، فاطمه بنت اسد، خدیجه بنت خویلد، فاطمه ام البنین، زینب کبری، حکیمه خاتون و نرجس خاتون که هیچ شک و تردید و تردیدی در منزلت بلند و رده رفیع آنها وجود ندارد. هیچ کدام زیارت مأثور از سوی معصومان (س) ندارند و این نماد دهنده رده والای این بانوی بلندمرتبه اسلام میباشد. باشد که شیعهها و رهروان اهل بیت پاکی (س) به ویژه بانوان، این رده بلندمرتبه و خوب را پاس بدارند و همواره سرمشق و مظهر حجاب و زهدوتقوا و حجب و حیا باشند. فقط دراینصورت میباشد که روح باعظمت این بانوی تعالی از کلیه ما خشنود شود.
کریمه اهل بیت
حضرت معصومه (س) در لهجه محققان و فقیهان بلندمرتبه شیعه، به کنیه، کریمه اهل بیت، حافظه میگردد. از دربین بانوان اهل بیت، این اسم خوشگل صرفا به آن حضرت تخصیص یافته میباشد. مبتنی بر رویای درستگو و درست نسب شناس گران قدر، مرحوم آیت الله مرعشی نجفی، این کنیه از طرف امام درست گو (ع) بر حضرت معصومه (س) اطلاق گردیدهاست. درین رؤیا، امام راست گو (ع) به آیت الله نجفی که با دعا و رمز و نیاز، کوشش پیگیری را برای یافتن قبر مطهر حضرت زهرا (س) شروع کرده خطاب فرمود: برتو باد به کریمه اهل بیت. بالاترین مرتبه شفاعت، از آن پیامبر گرامی اسلام میباشد که در قرآن کریم ومهربان، از آن به، جایگاه محمود، تفسیر شدهاست. همین طور دو بدن از بانوان خویشان نبی مکرم اسلام، شفاعت پهناور ای داراهستند که بسیار پهناور و عالم شمول میباشد و قادر است تمامی همسایه محشر را فرا گیرد. این دو بانوی خوب قدر، صدیقه اطهر، حضرت فاطمه زهرا (س) و شفیعه روز جزا، حضرت فاطمه معصومه (س) میباشند. در ارتباط شفاعت عظیم حضرت زهرا (س) همین بس که شفاعت، مهریه آن حضرت میباشد و به هنگام تزویج، پیک وحی طاقه ابریشمی از سوی خداوند آورد که در آن، پاراگراف، آفریدگار مهریه فاطمه زهرا را، شفاعت گنهکاران از امت محمد (ص) قرار بخشید، این حدیث از روش اهل سنت نیز نقل شدهاست. بعداز فاطمه زهرا (س) از جهت گستردگی شفاعت، هیج بانویی به شفیعه محشر، حضرت معصومه (س) نمیرسد. بر همین اصل میباشد که حضرت امام جعفر درستگو (ع) فرمودند: با شفاعت وی، تمامی شیعهها ما وارد پردیس میگردند.
سرآمد بانوان
حضرت فاطمه معصومه (س) از جهت شخصیت شخصی و کمالات روحی، فی مابین فرزندان موسی بن جعفر (ع) پس از برادرش، حضرت علی بن موسی الرضا (ع) در والاترین مرتبه قراردارد. این درحالی میباشد که سازه بر مستندات رجالی، فرزندان دختر حضرت امام کاظم (ع) دستکم هجده بدن بوده اند و فاطمه میان این همگی بانوی بلندمرتبه، سرآمد بوده میباشد. حاج روحانی عباس قمی آنگاه که از دختران موسی بن جعفر (ع) کلام میگوید، درباره فاطمه معصومه (س) می نویسد: بر حسب آنچه به ما رسیده، افضل آنها، سیده جلیله معظمه، فاطمه بنت امام موسی (ع) دارای شهرت به حضرت معصومه (س) میباشد.
فضیلت بی سابقه
روضه خوان محمد تقی تُستری، در قاموس الرجال، حضرت معصومه (س) را تحت عنوان بانوی اسوه معرفی کرد و فضیلت او را در بین دختران و پسران حضرت موسی بن جعفر (ع)، غیر از امام رضا (ع) بی سابقه دانسته میباشد. وی دراین مورد اینگونه می نویسند: در بین فرزندان امام کاظم (ع) با آن همگی کثرتشان، بعداز امام رضا (ع) کسی هم شأن حضرت معصومه (س) وجود ندارد. بی گمان این سیرتکامل نظریات ها و بینش به شخصیت فاطمه دختر موسی بن جعفر (ع) بر برداشت هایی پایدار میباشد که از متن و احادیث وارده از ائمه اطهار (ع) به دست آمده میباشد. این قصه ها، منزلت هایی را برای فاطمه معصومه (س) برشمرده اند؛ مقامی که نظیر آن، برای دیگر برادران و خواهران او بیان نکرده اند و بدین ترتیب، اسم فاطمه معصومه (س) درشمار زنان رفیعتر عالم قرار گرفته میباشد.
برملا شدن صورت نفاق با هجرت حضرت معصومه(س) به قم
یکیاز سوال های اصلی تاریخی به انگیزه مهاجرت حضرت معصومه (س) به کشور ایران تخصیص دارااست، دراین مورد نکاتی قابل طرح میباشد. همانطور که در تاریخ به تصویب رسیده میباشد، امام رضا (ع) در سال 200 هجری به زور از طرف مأمون راهی مرو یا این که به عبارتی خراسان امروز شدند. بعد از شهیدشدن امام کاظم (ع)، فرزندشان حضرت رضا (ع) ذمه دار سرپرستی قبیله وی شدند و حضرت معصومه(س) در آن فرصت 10 ساله بودند. امام هشتم (ع) خواهران دیگری هم داشتند، ولی از بین آنها انس بیشتری با حضرت معصومه(س) داشتند و در بازه یک سالی که از اقامت غمبار وی در جمهوری اسلامی ایران می سپری شد، بارها خواهر مکرمه امام هشتم در طومار های خویش از غربت و فراق اخوی شکوه و گلایه کردند تا اینکه ثامن الحجج (ع) که بیشتر از آن نمی توانستند هجران خواهر را تحمل نمایند، طومار ای نوشتند و خواهرشان را به خراسان دعوت کردند. با دعوتنامه امام هشتم (ع)، حضرت معصومه (س) به اشتیاق دیدار اخوی، مدینه را به قصد مرو شکاف کردند که دراین مسافرت پنج بدن از برادران حضرت معصومه (س) به نامهای ادب، جعفر، هادی، قاسم و زید و تنی چند از برادرزادگان و تعدادی از غلامان و کنیزان، آن بانوی کریمه را ملازمت می کردند.
انگیزه اقامت در قم المقدسه
بعضی تصور می نمایند قرار بوده محل اقامت حضرت معصومه (س) قم باشد و این در حالی میباشد کهاین بانوی مکرمه در مسیر مهاجرت به خراسان بودند و هنگامی که وی و همراهانشان به ساوه رسیدند، اهل یک محل ساوه که در آن مجال از معاندان سرسخت اهل بیت (ع) بودند، به آنها حمله ور شدند و مبارزه مشقت درگرفت و کلیه برادران و اخوی زادگان حضرت معصومه به شهیدشدن رسیدند. به نظریه برخی از مورخان، امامزادگانی زیرا سیداسحاق، سید ابوالرضا و سیدعلی اصغر در ساوه و هارون بن موسی الکاظم (ع) در حوالی ساوه، جزو ملازمان حضرت معصومه (س) بودند که به فرمان مأمون به شهیدشدن رسیدند. حضرت در شهر ساوه مریض شدند و از آن جایی که قم از دیرباز راس شیعه ها و طرفداران اهل بیت (ع) بود، وی را به قم آوردند و «موسی بن خزرج» که از شیعه ها به شمار میرفت، حضرت معصومه (س) را در سرای خود در محله «میدان میر» میانه شهر قم در یکیاز محله های دیرین شهر، خانه بخشید و در غایت اینکه کریمه اهل بیت (ع) بعد از اقامت 17 روزه در قم به دیدار حق شتافتند و در همین شهر نیز به خاک امانت شدند و امروز ضریح مطهرشان زیارتگاه کلیه عاشقان اهل بیت عصمت(ع) میباشد.
مهاجرت حضرت معصومه (س) به کشور ایران سبب ساز تبلیغ و تکثیر آیین
مهاجرت حضرت فاطمه معصومه (س) به کشورایران مبنی بر دیدار صرف برادرشان حضرت رضا (ع) عدم وجود، بلکه آن بانوی بی نمونه می خواستند دراین مسیر به انتشار و تبیین معارف اسلامی بپردازند. وی می دانستند شرایط بهتر امام رضا (ع) در دستگاه خلافت مأمون، زمان نیکی برای تبیین بها های فقهی میباشد، براین اساس در مسیر مسافرت به جمهوری اسلامی ایران از هیچ فرصتی برای تبلیغ امامت و مذهب تشیع فرو گذار نکردند و بر این مبنا می اقتدار مهاجرت حضرت معصومه (س) به کشور ایران را سفری زینب سیرتکامل تلقی کرد که خلال فاش کردن ظلم و ستم عباسیان، نقاب از فیس نفاق مأمون برداشت. در هنگامی که تبلیغات حکومتی مأمون می خواست از روش ولایتعهدی، فیس پلید خلافت را پاک سازی نماید، هجرت شخصیت های مرتبه نخستین بستگان طهارت به کشور ایران همانند حضرت معصومه (س) و احمد بن موسی و دیگر فرزندان امام موسی کاظم (ع)، این تبلیغات را خنثی کرد و شاید به همین استدلال بود که هجرت حضرت معصومه (س) برای دیدار اخوی نا تمام ماند و در غایت با رحلت شهیدشدن سیرتکامل خود، مسیر احیای آئین را در جاده ای دیگر پیاده سازی کردند و قم تحت عنوان مهمترین مقر انتشار آیین ثبت شد.
موضع عموم قم در استقبال از کریمه اهل بیت (ع)
بزرگان شهر قم زمانی از ورود حضرت معصومه (س) باخبر شدند، به استقبال وی شتافتند و در حالی که موسی بن خزرج، گران قدر فامیل اشعری، زمام ناقه آن بانوی مکرمه را به دوش میکشید، توده فراوانی از عموم پیاده و سواره گرداگرد کجاوه حضرت در تکان بودند، روز ٢٣ ربیع الاول سال ٢٠١ هجری قمری حضرت وارد شهر مقدس قم شدند. آن گاه در محلی که امروز «میدان میر» نامیده میگردد شتر آن حضرت در جلوی در خانه «موسی بن خزرج» زانو زد و افتخار میزبانی حضرت قسمت وی شد. آن بزرگوار به بازه زمانی ١٧ روز دراین شهر معاش کردند و دراین دوران سرگرم عبادت و رمز و نیاز با آفریدگار متعال بودند که محل پرستش آن حضرت در مکتب ستیه به اسم «بیت النور»، حالا محل زیارت ارادتمندان آن حضرت میباشد.
جایگاه و جایگاه حضرت معصومه (س) و زیارت
در وصف رده این بانوی ارجمند همین بس که امام جواد(ع) درباره مقام عمه گرامی شان حضرت فاطمه معصومه(س) میفرمایند: «اینجانب زار عمتی بقم فله الجنه، هر که عمه منرا در شهر قم زیارت نماید، پردیس برای اوست» حضرت معصومه(س) بانویی مطلع از حادثه ها روز و محدثه ای سخنور و معلمه ای کارکشته بوده اند که شاگردان بخش اعظمی در مدرسه علمی وی رویش یافتند. امام درست گو(ع) هم دراین مورد میفرمایند: «ای عموم! شهر قم بقاع اینجانب میباشد، بانویی از فرزندان اینجانب درین شهر در می گذرد که نامش فاطمه دختر موسی میباشد و شیعهها در روز قیامت با شفاعت وی به پردیس میروند.» و گشوده اخوی بزرگوارشان حضرت رضا(ع) در روایتی دیگر با اشاره به جایگاه بلند حضرت معصومه (س) میفرمایند: «اینجانب زارها عارفاً بحقها فله الجنه، هر که قبر فاطمه دختر موسی بن جعفر را آن سیرتکامل که سزاوار اوست، زیارت نماید، پردیس از آن اوست. »
چرایی زیارت حضرت موازی با زیارت حضرت فاطمه زهرا (س)
این مسأله علامت از نقطع ی عطف عظمت معنوی حضرت معصومه (س) داراست و زیارت این بانو موازی با زیارت حضرت زهرا (س) میباشد چنان که مرحوم آیت ا. . . سید محمود مرعشی نجفی، بابا آیت ا. . . العظمی سید شهاب الدین مرعشی نجفی (ره) بسیار عشق مند بود که محل قبر شریف حضرت فاطمه زهرا (س) را به دست آورد. ختم مجربی تعیین کرد و چهل شب به آن پرداخت. شب چهلم بعد از به نقطه نهایی رساندن ختم و توسل بسیار، استراحت کرد. در دانا رؤیا به محضر مقدّس حضرت امام درستگو (ع) مشرّف شد. امام به وی فرمودند: «عَلَیْکَ بِکَرِیمَه اَهْل الْبَیت، یعنی به دامان کریمه اهل بیت چنگ بزن.» وی به گمان اینکه مراد امام، حضرت فاطمه زهرا (س) میباشد، پهنا کرد: قربانت گردم، اینجانب این ختم قرآن را برای فهمیدن محل ظریف قبر شریف آن حضرت گرفتم تا خوب به زیارتش مشرّف نحس. امام فرمود: خواسته اینجانب، قبر شریف حضرت معصومه (س) در قم میباشد. آن گاه خاطر نشان کرد: به جهت مصالحی خدا میخواهد محل قبر شریف حضرت فاطمه زهرا (س) نهفته بماند؛ از این رو قبر حضرت معصومه را تجلی گاه قبر شریف حضرت فاطمه زهرا (س) قرار داده میباشد. در صورتی قرار بود قبر آن حضرت ظواهر باشد و جلال و جبروتی برای آن مقدّر بود، پروردگار به عبارتی جلال و جبروت را به قبر مطهر حضرت معصومه (س)داده میباشد. مرحوم آیت ا. . . مرعشی نجفی زمانی که از خواب برخاست، تصمیم گرفت به قصد زیارت حضرت معصومه (س) رهسپار کشورایران گردد و بی اندیشه یاروهمدم خانواده اش نجف اشرف را به قصد زیارت کریمه اهل بیت (س) شکاف کرد.
زیارت حضرت معصومه (س)در سیره عالمان گرانقدر
آنچه دراین نوشتار خواهد آمد، نگاهی میباشد به سیره عالمان گرانقدر آیین در زیارت حضرت معصومه علیها السلام و نیز بازگویی بخشی از سخنان آنها درباره التفات و فضیلت زیارت این بانوی تمیز.
1) علامه مجلسی
«بدان که زیارت مشاهد و زیارت گاه های امامزاده ها مستحب میباشد و محرک فراوانی دارااست، و تعظیم و گرامی داشت آنها، در واقعیت تعظیم و گرامی داشت امامان معصوم علیهم السلام میباشد، و برای مثال این امامزاده ها حضرت معصومه علیها السلام میباشد که در شهر قم مدفون میباشد، و وجود این امامزاده، منشأ نه و برکت فراوان برای زائرانش گردیده است.
2) روحانی عباس قمی
«و ولی درباره دختران امام موسی بن جعفر علیه السلام، پس برگزیدگان و بافضیلت ترین آنها، سیده جلیله معظمه، فاطمه علیها السلام، پر اسم و رسم به حضرت معصومه علیها السلام است که مزار شریفش در شهر مقدس قم میباشد که دارنده قبّه و ضریح و بارگاه وصحن های متفاوت و خادمان فراوان میباشد، و مزار وی مایه روشنی دیده اهل قم و پناهگاه جمع عموم میباشد، که هر سال مجموعه فراوانی از منش های بدور و در حدود زیارت وی می شتابند، تا به فهم نتیجه هایی که در زیارتش وجود دارااست نایل آیند». روحانی عباس قمی همینطور می نویسد: «افتخارات مرزوبوم قم فراوان میباشد؛ از آن گزاره میباشد آرامگاه حضرت فاطمه علیها السلام دختر موسی بن جعفر علیه السلام، که زیارت وی اجر فراوانی داراست».
3) آیت الله العظمی گلپایگانی رحمه الله
«طلاب عزیز، بر شماست که قصد را خالص فرمائید، و رابطه مداوم خویش را با ائمه اطهار، مخصوصاً حضرت مالک الامر، حضرت البته بعد از ظهر تداوم داد، و کثرت خواندن قرآن کریم ومهربان و قرائت دعاها، پهنا اخلاص و آرامش به دُخت حضرت موسی بن جعفر علیه السلام، و اینها همگی، راز توفیق و موفقیت در رویکرد ادامه علم آموزی ماست».
4) آیت الله فاضل لنکرانی
«اگرچه حضرت معصومه علیها السلام امام وجود ندارد، البته از امامزاده هایی میباشد که امامزاده بودنش مسلّم میباشد، و از لحاظ جایگاه در بین امامزادگان بی سابقه و یا این که نادر نظیر میباشد. وی میان فرزندان موسی بن جعفر علیه السلام بعداز امام رضا علیه السلام با عظمت ترین میباشد. به همین خیال، احادیث بخش اعظمی در فضیلت و اجر زیارت آن حضرت وارداتی میباشد. مثلا در روایتی از امام رضا علیه السلام آمده میباشد که: "مَن زارَها فَلَهُ الجَّنّه؛ هرکه اورا زیارت نماید اهل فردوس خواهد بود". به این ترتیب، لایق میباشد عموم شریف ما از زیارت این بانوی گرانقدر غفلت نورزند، و حتی آنان که در بخشها دوردست این مرزو بوم معاش می نمایند، مقید باشند که همچنان که به زیارت حضرت امام رضا علیه السلام مشرف میشوند، دست کم سالی یک توشه به قصد زیارت این کریمه اهل بیت نیز اراده مهاجرت کنند. حضرت معصومه علیها السلام، همچون اخوی بزرگوارش میهمان ما ایرانیان اند؛ چون چنان که میدانید، 1سال بعد از داخل شدن حضرت رضا علیه السلام به کشور ایران، خواهر بزرگوارش به قصد دیدار اخوی از مدینه به سوی خراسان تکان می نماید، البته متأسفانه بر تاثیر حوادثی که در ساوه فیس میدهد، این بانو بیمار میگردند و به جانب قم جنبش می نمایند. یکسری روزی در قم میمانند، و بر تاثیر به عبارتی بیماری به جوار حق می شتابند و در همین قم مدفون میگردند. لذا زیارت وی تیتر مهمان نوازی نیز داراست و عموم عزیز کشورایران که به مهمان نوازی مشهورند، لایق میباشد تا آنجا که درحد داراهستند، در زیارت این کریمه تلاش کنند. خصوصاً عموم شریف قم که موفقیت هم جواری آن حضرت را دارا هستند و روحانیون عزیز که از برکات وجودی این کریمه فایده مندند، بایستی بیشتراز سایرافراد به زیارت حضرت معصومه علیها السلام اعتنا کنند». آیت الله فاضل لنکرانی، همینطور در این زمینه میگویند: «وجود حضرت معصومه علیها السلام برای ما ایرانیان و شیعه ها برکت و نعمت بوده میباشد. این حوزه مقدسه قم که تا به امروز مانده و روز آپ تو دیت هم رونق و جلوه بیشتری مییابد، از برکت وجود شریف این کریمه میباشد. این انقلاب مرهون این کریمه میباشد؛ چون رهبری بزرگوار آن در همین حوزه و در پرتو التفات همین بانوی تعالی رشد یافته میباشد و پیام انقلاب از جوار حضرت معصومه علیها السلام به همگی جمهوری اسلامی ایران و دنیا اسلامی طنین انداز گردیدهاست. به این ترتیب، تکریم و تهیه و تنظیم این حضرت، در واقعیت پاسداشت و تشکر گزاری از این نعمت گرانقدر الهی میباشد؛ خلال آنکه در زیارت اولیای آفریدگار برای زیارت کننده، هم اثرها و برکات معنوی داراست و هم دنیوی و مادی و عموم ما بخش اعظمی از اشتباهات خودشان را در توسل بدین بزرگواران و رفتن به زیارت، برطرف می نمایند.
5) آیت الله علوی گرگانی
«شخصیت حضرت فاطمه معصومه علیها السلام در حدی میباشد که خودکار، توان بر تحریر و گویش اقتدار بر تقریر آن ندارد؛ و در حالتی که چیزی هم نوشته گردد، تنها از باب بیان مثال و چیدن خوشه ای از خرمن پرفیض آن حضرت میباشد؛ و بس میباشد در فضیلت و شخصیت آن حضرت که شخصیت های بلندمرتبه فقید اسلام و فقهای عالی رتبه، مانند حضرات آیه ها عظام روضه خوان عبدالکریم حائری، مؤسس و نهاد گذار حوزه علمیه قم، و آیت الله العظمی حاج آقا حسین بروجردی و. . . به آن حضرت متوسل می شدند و سود می گرفتند. بر مؤمنان و متدینان میباشد که به قم اعتنا بیشتری کنند و هرگاه به زیارت حضرتش مشرّف میگردند، جده اش فاطمه زهرا علیها السلام را خاطر و زیارت کنند؛ زیرا فاطمه معصومه علیها السلام مظهر و تجلی مادرش حضرت زهرا علیها السلام است».
6) آیت الله مکارم شیرازی
«در حدیثی از امام راستگو علیه السلام میخوانیم: «فردوس هشت در دارااست که سه عدد از آن ها از قم میباشد. به زودی زنی از فرزندان اینجانب در آن دفن میشود که نام وی فاطمه دختر موسی بن جعفر میباشد، که با شفاعت وی مجموع شیعهها اینجانب وارد فردوس می گردند». درین فراز از حدیث شریف اعتنا نمایید که فرمود: «با شفاعت وی همگی شیعهها اینجانب وارد فردوس میشوند». میدانید که دایره شفاعت، متناسب با دایره جایگاه و شخصیت میباشد. هرچه منزلت فراتر باشد، دایره شفاعت، کلان خیس میباشد. مشخص میگردد جایگاه این بانو، منزلت فوق العاده عظیمی میباشد که بر تاثیر معارف و تقوای بالا و مقامی مشابه پاکی، قسمت حضرت فاطمه معصومه علیها السلام شدهاست؛ و اینکه سه در از درهای فردوس به سوی قم گشوده میشود، به احتمال قادر، یک کدام از سه در، آستان حضرت فاطمه معصومه علیها السلام میباشد». آیت الله مکارم در مکان دیگر در این مورد میگوید: «تعبیر و تفسیر عارفاً بِحَقَّتُها دراین حدیث شریف که فرمود: «مَن زارها عارفاً بِحَقّها فَلَه الَجنّة؛ هر کس اورا زیارت نماید، در حالی که به حق وی معرفت داشته باشد، پس اهل فردوس میباشد، اشاره بدین میباشد که زائر ضمن اینکه بداند که وی خواهر امام میباشد و دختر امام میباشد و عمه امام میباشد که پی بردنِ خویش اینها، نوعی معرفت به حق اوست، همینطور آشنایی داشته باشد که وی دارنده مدارجی گران قدر از معرفت آفریدگار و زهدوتقوا و عبادت فوق العاده بوده میباشد؛ همان طور که در زیارت طومار وی میباشد که: «فَاِنَّ لَک عِندالله شأناً مِن الشأن؛ همانا که تو رده والایی نزد آفریدگار داری».
7) آیت الله العظمی حائری یزدی رحمه الله
آیت الله سید حسین بُدَلا میگوید: «وارد شدن مرحوم آیت الله حائری از اراک به قم با آنکه آن فرصت اراک حوزه پررونقی داشت به خیال و خاطر اهمیتی بود که وی به بودن حوزه علمیه، در مجاورت ضریح کریمه اهل بیت حضرت فاطمه معصومه علیها السلام قائل بود و ازاین رو، بعد از وارد شدن وی به قم، ضمن فضلا و علمای اراک که با وی به قم آمدند، برخی از علمای طهران هم، مانند آیت الله میرزا محمد ثقفی (بابا خانم حضرت امام) و حاج میرزا عبدالله چهل ستونی و...به قم آمدند. مرحوم آیت الله حائری بعداز ورود به قم تا دوران متعددی درس و گفت و گو ها و نمازهایشان را در بقاع، مسجد بالاسر ایفا می دادند و حتی بیشتر زمان ها در به عبارتی بقعه روی سجاده ای می نشستند و به سؤالات و مراجعات عموم جواب می دادند؛ در حالی که خانه شان به خیال و خاطر داشتن سرداب، خنک خیس و برای درس و گفت و گو و اجرا این کارها، مطلوب خیس بود. این خلا جز اینکه وی مداقه داشت دوران بیشتری را در کنار مرقد مطهر حضرت معصومه علیها السلام باشد و از نتیجه ها و برکات آن حضرت منتفع خواهد شد».
8) آیت الله العظمی بروجردی رحمه الله
آیت الله فاضل لنکرانی درباره اهتمام آیت الله بروجردی به زیارت حضرت معصومه علیها السلام میگوید: «آیت الله بروجردی رحمه الله از اشخاصی بودند که به زیارت حضرت معصومه علیها السلام دقت خاصی داشتند. بارها شاهد تشرف وی به بقعه حضرت معصومه علیها السلام بوده ام. افزون بر آن، زیرا درس دادن وی بالا رمز مقبره بود، بخش اعظمی از مواقع که برای درس دادن می آمدند، به زیارت مشرف می شدند. زمانی همسر وی فوت کردند، فرمان دادند وی را در حیاط آینه دفن نمایند. وی هنگام خارج رفتن از بقاع مطهر حضرت معصومه علیها السلام، عقب عقب بیرون می شدند و برای رعایت آرامش و احترام، پشت به بارگاه مقدس نمی کردند». حضرت آیت الله بروجردی، خیر فقط بر محافظت احترام و رعایت آرامش به ساحت مقدس حضرت معصومه علیها السلام سماجت داشت، در مقابل هرگونه عملی که موجب هتک احترام آن حضرت میشد، ایستادگی میکرد و از آن خودداری می نمود. نوشته اند که در بعدازظهر مرجعیت وی، فرمانروا ایالات متحده عربی به کشورایران آمد و توسط سفیر ایالات متحده عربی در جمهوری اسلامی ایران، هدایایی برای وی ارسال کرد. آیت الله بروجردی از در میان آن هدایا، فقط یکسری قرآن و کمی از پرده کعبه را عهده دار شد و سایر را برگرداند. سفیر ایالات متحده عربی که به محضر آیت الله بروجردی رسیده بود، از وی تقاضا کرد فرمانروا ایالات متحده عربی را برای ملاقات به حضور بپذیرد، البته وی از پذیرفتن این تقاضا امتناع نمود. ادله ردّ این ملاقات از سوی آیت الله بروجردی بر دور و بری ها پرنور خلا. ازاین رو، پهنا کردند: عالی میباشد به جهت مصالح شیعهها، مثلا دریافت اذن زیارت ائمه بقیع علیهم السلام به آنها از حوزه دولت ایالات متحده عربی، این تقاضا را بپذیرد. ولی وی در جواب فرمود: «این فرد (پاد شاه ایالات متحده عربی) درحالتی که به قم بیاید، ازآنجا که وهابی میباشد، به زیارت مرقد مطهر حضرت معصومه علیها السلام نمی رود، و هرگاه وی به دیدار اینجانب آید، اما به زیارت مرقد مطهر حضرت معصومه علیها السلام نرود، به منزلت ارجمند حضرت معصومه علیها السلام توهین گردد و اینجانب اصلا اینگونه موضوعی را که اهانت غیرمستقیم به حضرت معصومه علیها السلام میباشد، نمی پذیرم».
9) امام خمینی رحمه الله
امام خمینی رحمه الله سپس که در قم مستقر بود و ابعاد هم هرگاه به قم می آمد، به زیارت بقاع مطهر حضرت معصومه علیها السلام میرفت و غایت خضوع را در قبال منزلت والای آن حضرت داشت. وی کنار مرقد مطهر می آمد و متواضعانه به توسل می پرداخت و با اشتیاقی عارفانه، بارگاه را می بوسید. امام راحل، روزهای چهارشنبه بعداز درس به بقاع مطهر مشرف میشد و بعد از آن در حوالی بارگاه زیارت میکرد و دو رکعت نماز می گزارد و از به عبارتی تحت پا برمی گشت و هیچ گاه بالا راز نمی رفت؛ بیان کننده داخل شدن از بالاسر را نوعی بی احترامی می دانست. وی همچون آیت الله العظمی بروجردی هنگام خروج از بقعه، عقب عقب خارج میرفت واز اینراه، احترام خویش را به ساحت مقدس حضرت معصومه علیها السلام نثار می نمود. انگیزه اینکه امام خمینی رحمه الله به دفن خویش در بقاع مطهر حضرت معصومه علیها السلام وصیت نکرد، این بود که مبادا با رفت وآمدهای میلیون ها ارادتمند وی و نیز شخصیت های سیاسی عالم کنار قبر وی، موجب معدود رنگ شدن ظاهری احترام به مرقد مطهر حضرت معصومه علیها السلام گردد.
10) آیت الله العظمی اراکی رحمه الله
وی هر روز که برای ادای فریضه ظهر و بعد از ظهر به مقبره مطهر حضرت معصومه علیها السلام می آمد، به زیارت آن حضرت میرفت. آیت الله اراکی رحمه الله در مسجد امام خمینی رحمه الله (بقاع فرمانروا عباس متصل به بقاع) به اقامه نماز جماعت ظهر و بعد از ظهر می پرداخت که جای بسیار کوچکی بود. زمانی به وی میگفتند خوب میباشد در یک مسجد گران قدر خارج از بقاع اقامه جماعت فرمایید، می فرمود: «اینجانب بدان جهت در اینجا نماز جماعت میخوانم و آن را می پسندم که قبل از نماز، موفقیت زیارت حضرت معصومه علیها السلام را پیدا میکنم». زمانی هم که به جهت برخی تعمیرات، نمازهای جماعت باطن مقبره برای مدتی تعطیل شد، وی برای نماز جماعت به مجاورت ترین مسجد به بقعه مطهر می شتافت تا بعد از نماز به سود زیارت مقبره معصومه علیها السلام رسد.
11) آیت الله العظمی مرعشی نجفی رحمه الله
آیت الله مرعشی نجفی درباره اهتمام به زیارت حضرت معصومه علیها السلام میگوید: «زمانی که در قم سکونت کردم، صبح ها در مقبره حضرت معصومه علیها السلام اقامه نماز جماعت نمیشد، و اینجانب فقط کسی بودم کهاین سنت را در آنجا اشاعه دادم و از شصت سال پیش بدین طرف، هکر نست و قبل از گشوده شدن درهای مقبره مطهر و زودتر از دیگرافراد می رفتم و درانتظار می ایستادم. این انتظار گاهی یک ساعت پیش از طلوع فجر بود تا خدّام درها را بگشایند، و فصلزمستان و فصل تابستان برایم معادل بود. در فصلزمستان ها وقتی که برف تمامی جا را می پوشاند، بیلچه ای خرد به دست می گرفتم و شیوه خویش را به طرف صحن گشوده میکردم تا خویش را به بقعه مطهر برسانم. در آنجا خویش، صرفا نماز می خواندم، تا بعد از مدتی یک نفر به اینجانب اقتدا کرد و بعداز آن به ندرت اشخاص دیگر اقتدا کردند و به این ترتیب، نماز جماعت را در بقعه مطهر استارت کردم و تا امروز که شصت سال از آن تاریخ می گذرد، ادامه داراست. آرام آرام ظهرها و شب ها نیز اضافه شد و از آن پس روزی سه توشه در مسجد بالاسر حضرت معصومه علیها السلام و صحن شریف نماز می خواندم». آیت الله مرعشی نجفی درباره انگیزه اقامت خویش در قم اینگونه میگوید: «اینجانب در نجف به جهان آمدم و آنجا تبارک شدم. انگیزه آمدنم به قم این بود که پدرم مرحوم آیت الله سید محمود مرعشی برای آنکه از محل قبر شریف حضرت زهرا علیها السلام مطلع خواهد شد، چهل شب در مقبره حضرت علی علیه السلام بیتوته و شب زنده داری نمود. یک شب آن حضرت در یک وضعیت مکاشفه به پدرم فرمود: سید محمود، چه میخواهی؟ پدرم پهنا کرد: محل قبر حضرت فاطمه زهرا علیها السلام کجاست تا کنار قبرش بروم و اورا زیارت کنم؟ حضرت فرمود: اینجانب که نمی توانم برخلاف وصیت وی فعالیت کنم و قبر او را به تو علامت دهم. پدرم پهنا کرد: پس اینجانب هنگام زیارت وی چه کنم؟ حضرت فرمود: آفریدگار منزلت شکوهمند حضرت فاطمه علیها السلام را درین خصوص به حضرت معصومه علیها السلام داده میباشد. هرکس میخواهد زیارت حضرت فاطمه زهرا علیها السلام را فهم و شعور نماید، مرقد حضرت فاطمه معصومه علیها السلام را زیارت کند. در آن هنگام پدرم به اینجانب پیشنهاد کرد به زیارت حضرت معصومه علیها السلام بروم. اینجانب از نجف اشرف بهاین قصد و نیز به قصد زیارت مرقد منور امام رضا علیه السلام به کشور ایران آمدم. آنگاه در قم به سماجت مؤسس حوزه علمیه، آیت الله روحانی عبدالکریم حائری رحمه الله به یاد ماندنی شدم و اکنون شصت سال میباشد هر روز اولیه زائر حضرت معصومه علیها السلام هستم».
12) آیت الله العظمی بهجت رحمه الله
درباره آیت الله بهجت نوشته اند: کمتر کسی در قم پیدا میشود که زیرا وی با این سن و سال، هر روز با غایت متانت به محضر حضرت معصومه علیها السلام شرفیاب خواهد شد و با توسل به حضرت معصومه علیها السلام و با احترام و فروتنی در مقابل بارگاه مطهر بایستد و بعد از تلاوت زیارت عاشورا، روز خویش را شروع نماید. آیت الله مصباح یزدی در این زمینه میگوید: عبد و بنده از سال 1331 که به قم آمدم، با وی آشنا شدم. خانه وی جنب مکتب حجتیه بود. حدوداً هر روز وی را هم در خط مش و هم در مقبره زیارت میکردم. صورت نورانی وی برای هر بیننده ای جاذبه داشت و چگونگی گردهمایی و برخاست و حرکات و سکنات وی جلب اعتنا میکرد و آرم می بخشید وی در یک فضای معنوی خاصی معاش می نماید. تقید وی به عبادت و سحرخیزی و زیارت حضرت معصومه علیها السلام و اپ های زیادی که هر روز ایفا می کردند، اولی چیزهایی بود که هر بیننده ای را به خویش متوجه میکرد. یکیاز بزرگان میگوید: روزی آیت الله بهجت به اینجانب فرمود: مطلبی می باشد که صرفا به تو میگویم تا بدانی در چه موقعیتی هستی. آنگاه فرمود: بعضی وقتها حضرت رضا علیه السلام برآورده شدن بعضا حاجت ها را به حضرت معصومه علیها السلام ارجاع میدهد. همین روز ها آقایی پیش اینجانب آمد و اعلام کرد: حاجتی داشتم، به سرویس امام رضا علیه السلام مشرف شدم و پهنا درحال حاضر کردم. به اینجانب گفته شد: می بایست بروی قم، و آنجا حاجتم برآورده شد.
رحلت شهیدشدن سیرتکامل
یک کدام از معقتدات شیعه مورد شفاعت میباشد در رأس شافعان روز قیامت پیامبر آفریدگار(ص) و ائمه اطهارند کهاین اقتضای آبرومندی آنها در پیشگاه خدا متعال میباشد. در زیارت امام حسین (ع) میخوانیم: «اللّهم ارزقنی شفاعة الحسین یوم الورود؛ خدایا شفاعت حسین را در روز ورود بر خودت روزیم کن» بجز این بزرگان، منسوبین خویشان وحی و حتی رهروان مخلص آنها میتوانند به اجازه خداوند شفاعت نمایند. بنابر احادیث متفاوت فاطمه زهرا (س) از شخصیت های شفاعت کننده نزد خداوند میباشد. حضرت معصومه (س) با جنبش اکانت گردیده خود و به عشق و علاقه دیدار اخوی در رسوایی و افشاء حاکمان جور مجال ـ بنی عباس ـ متحمّل صدمات متعددی شوید و در روز دهم ربیع الثانی سال 201 هـ.ق قبل از آنکه دیدگان مبارکش به دیدن اخوی پرنور شود در دیار دوری و دربین غم فراوان دلدادگان و دوستدارانش جان به جان آفرین تسلیم کرد. پس از وفات حضرت، عموم اورا غسل داده و کفن نمودند و به سوی آرامستان بابلان محل فعلی مقبره که ملکی از ملکهای موسی بن خزرج بود بردند تا به خاک بسپارند. دراین وقت فی مابین جمعیت مذاکره در گرفت که چه کسی لاشه را درون قبر گذارد. عاقبت متفق شدند تا فردی به اسم حاذق که پیرمردی دوری شغل و با تقوا بود این شغل را ایفا دهد. زیرا به سراغش رفتند ناگهان مشاهده کردند دو سواره که نقاب به طور داشتند از طرف ریگزار بسوی آن ها آمدند و از مرکب پیاده گردیده و به تجهیز آن بانوی مکرمه پرداختند. یک کدام از وارد قبر شد و دیگری جسد منزه آن حضرت را برداشته به دست وی اعطا کرد تا به خاک سپارد. آن دو بزرگوار فارغ از اینکه با کسی تکلّمی نمایند بر اسبهای خویش سوار گردیده و از محل بدور شدند. بنابر حیث خیلی از بزرگان آن دو بدن حضرت رضا (ع) و فرزندش امام جواد(ع) بودند. پس از نقطه نهایی مراسم، موسی بن خزرج سایبانی از بوریا بر قبر شریف آن حضرت برافراشت، تازمانیکه حضرت زینب دختر امام نهم وارد قم شوید و قبّه ای از خشت بر مرقد مطهر سازه کرد. (سفینة البحار، ج 2، ص 376) و بهاین سان تربت پاکش در دل شهر قم قبله گاه ارادتمندان شیعه از سراسر عالم شوید.
ضریح منوّر
بعد ها که در کنار مرقد حضرت بانوان دیگری به خاک ودیعت شدند به عنوان مثال میمونه و ام محمد دختران موسی مبرقع از نوادگان امام جواد، ام قاسم، دختر علی کوکبی، ام اسحق جاریه محمد فرزند موسی مبرقع و ام حبیب جاریه ابو علی نوه امام رضا. طبق گزارش تاریخ قم در قرن سوم هجری دو قبّه به مکان گنبد فعلی بوده که قبّه اولیه بر فراز قبر مطهر حضرت معصومه و قبور ام محمد و ام اسحاق قرار داشت و قبه دوم بر فراز قبور ام حبیب، ام اسحاق و میمونه قرار گرفته بود. (کریمه اهل بیت، ص 182). باشد که زیارت معرفتی را قسمت مردمان کند تا معرفت و شناختشان به کریمه اهل بیت (س)بیشتر و بیشتر شود و آرزو آنکه از شفاعت شان محروممان ننماید.
تعداد صفحات : 0
درباره ما
موضوعات
بررسی فعالیتهای فرهنگی، آموزشی و اجتماعی مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهدلینک دوستان
آمار سایت
پیوندهای روزانه
اطلاعات کاربری
خبر نامه
کدهای اختصاصی