?????? ???? ???? ???? ??????? ????

مکتب علمیهخیرات‌خان
مکتب علمیه خیرات‌خان (تأسیس:۱۰۵۷ق) از مدرسه ها علمیه مشهد میباشد که به اسم بانی آن دارای شهرت و در طی حکومت پاد شاه عباس دوم بوسیله یکی‌از تسلط به اسم خیرات‌خان سازه شد. مکتب خیرات‌خان طی گذر فرصت در معرض تخریب قرار گرفت تا اینکه بعداز برد انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ش، به تلاش آستان قدس رضوی با به عبارتی طرح و نقشه اول در ۲۰۰۰ متر مربع و با تلفیقی از معماری اسلامی و اهل ایران مرمت شد. بعد از پیشرفت مقبره رضوی، این مکتب که در محدوده مقبره واقع گردیده بود، با مخلوط در مکتب علمیه میرزا جعفر، محل تأسیس کالج علم ها اسلامی رضوی شد. مکتب خیرات‌خان دارنده کتابخانه‌ای با کتاب ها خطی با ارزش مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بوده میباشد.

پیشینه تاریخی
مکتب علمیه خیرات‌خان در سال ۱۰۵۷ق هم زمان با حکومت فرمان روا عباس دوم صفوی به‌امر یکی‌از تسلط به اسم خیرات‌خان ساخته شد.[۱] این مکتب در طی صفویان آیتم دقت طلاب و محققان علم ها فقهی بود؛ ولی در عصر قاجار و پهلوی اولیه در معرض ویرانی قرار گرفت.[۲] مکتب خیرات‌خان یکی مرکزها اساسی درسی مشهد از قبلی بوده که سرپرستی آن را میرزا احمد کفایی بر ذمه داشت و درس ادبیات محمدتقی ادیب نیشابوری درین مکتب برگزار آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد می گردید.[۳]

معماری
ساختمان مکتب در مساحت حدود ۱۵۰۰ متر مربع ساخته شد که دارنده دو طبقه سازه بوده و حیاطی مستطیل صورت در میانه آن جای دارد. این مکتب حدود ۸۰ حجره داشته و دو ضلع شمالی و جنوبی آن دارنده دو حیاط بوده که دو ورودی مکتب در آن ها واقع شد‌ه‌است. بر راز در ورودی آن هم بر کاشی معرق عبارتی درج شده که اشاره به آن دارااست مکتب سابق الذکر در قول فرمان روا عباس دوم به اتمام رسیده، در حالی‌که بانی مکتب در قید حیا رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نبوده میباشد.[۴]

کتابخانه مکتب
مکتب خیرات‌خان دارنده کتابخانه‌ای با کتاب ها خطی میباشد. تاریخ تأسیس این کتابخانه معلوم وجود ندارد، البته آورده شده این کتابخانه در سال ۱۳۰۳ق توسط علیمردان‌خان تیموری تأسیس شوید. با این درحال حاضر، وقف برخی از کتاب‌ها در تاریخ ۱۲۷۷ق انجام شده شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد.[۵]

نمایی کهن از مکتب خیرات‌خان
مرمت
این مکتب در حالی‌که حالت نامطلوبی داشت در زمانه پهلوی گزینه تعمیر و بازسازی قرار نگرفت تا اینکه بعداز موفقیت انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ش، به کوشش آستان قدس رضوی با به عبارتی طرح و نقشه اول در ۲۰۰۰ متر مربع و با تلفیقی از معماری اسلامی و اهل ایران آیتم نوسازی قرار گرفت.[۶] این مکتب در قبلی دارنده موقوفاتی نظیر ۱۶ فروشگاه و ۶ اتاق در ضلع ورودی مکتب بود که به‌مرور مجال و بعداز تجدید بنا، اثری از آن‌ها نمانده میباشد.[۷]

حالت فعلی
مکتب خیرات‌خان، فعلا جزو بقاع امام رضا(ع) میباشد و در زاویه شمال شرقی آن در جوار مهمان‌سرای حضرت قراردارد و بعد از تجدید بنا، تحت عنوان بخشی از دانش گاه علم ها اسلامی رضوی قرار گرفت.[۸]

سکولاریسم معنی‌شناسی
سکولاریسم، از مهمترین مسائل مطرح گردیده در جامعه ها اسلامی[۱] و جزء جداناشدنیِ عالم و فکر امروزی[۲] و از اصول حکم دهنده بر فرهنگ وتمدن غرب[۳] شمرده گردیده‌است. برای سکولاریسم، تعاریف و معناهای زیادی اورده شده میباشد. در یک معنای کلی، مدرسه یا این که عقیده‌ای تعریف‌و‌تمجید گردیده که رسالت و قلمرو آئین را به معاش شخصی و ارتباط آدم باایمان محصور می‌نماید و قلمرو مسائل اجتماعی همانند قلمرو سیاست و حکومت را از رسالت آیین بیرون میداند.[۴] بعضا تعاریف دیگر مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد عبارتند از:

سکولاریسم، طلاق سازمانهای فقهی (کلیسا در مسیحیت و روحانیت و حوزه در اسلام) از ارگانهای حکومت (اعم از قوه اجرایی (دولت) و مققنه و قضائیه) میباشد. طبق این تعریف و تمجید، آیین به قلمرو مسائل فردی آدم وابستگی داراست و اداره مسائل همگانی جامعه بایستی به دولت واگذار میشود.[۵]
بعضا معنای جامع این کلمه را حذف آئین یا این که به کناره راندن آن در ساحت‌های متفاوت معاش بشر همانند سیاست، حکومت، دانش، اخلاق و رفتار، اقتصاد و هنر آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد گفته‌اند.[۶]
عبدالوهاب مسیری، محقق مصری، سکولاریسم را به سکولاریسم حداقلی و حداکثری تقسیم کرده و طلاق آئین از سیاست یا این که بنیان حکومت را سکولاریسم حداقلی و طلاق آیین از تک تک شئون عرفی معاش (اعم از اجتماعی و سری) را سکولاریسم حداکثری نامیده میباشد.[۷]
طلاق آیین از عالم، طلاق آئین از کارها اجتماعی و سیاست،[۸] طلاق آئین از حکومت،[۹] طلاق آئین از سیاست،[۱۰] حکم دهنده کردن قیمت‌ها و قانون ها اجتماعیِ غیردینی به مکان نظام فقاهتی، مادی یا این که عرفی کردن کارها، قُدسی‌زُخان دایی از کارها،[۱۱] آئین‌گریزی، طرفداری از اصول عرفی و مادی[۱۲] و عرفی‌گرایی[۱۳] از سایر معانی و تعاریف سکولاریسم اورده رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد شده میباشد.

براساس سکولاریسم، آیین مرجعیت خویش در کارها سیاسی و اجتماعی را از دست میدهد و بعد ها اجتماعیِ آئین نادیده گرفته یا این که انکار می‌گردد؛ آیین محصور به قلمروی شخصی و امری کناره‌ای تلقی می‌گردد.[۱۴] بدین ترتیب وجه مشترک معانی و کاربردهای متعدد سکولاریسم، ترک آیین از حوزه مسائل اجتماعی و سیاسی گفته شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد شده میباشد.[۱۵]

عبدالله جوادی آملی، شالوده و مبنا سکولاریسم را با وجود اختلاف در تعریف و تمجید و گستره آن، رد حکومت شرعی دانسته میباشد. از لحاظ او، دوست داران سکولاریسم در لزوم عدم وجود حکومتی بر مبنا آئین رخداد‌لحاظ دارا هستند.[۱۶] وصلت را مثال قدسی‌زدایی یا این که عرفی و مادی کردن کارها نام برده میباشد؛ تزویج در قرنها وسطای مسیحی، امری مقدس به شمار میرفت و جای عقد تزویج نیز کلیسا بود؛ ولی با سیطره سکولاریسم، تزویج به امری عرفی و غیرمقدس تبدیل و جای اجرای آن نیز به محل کار تصویب ورقه ها منتقل شد.[۱۷]

کتاب نسبت آئین و عالم، تاثیر آیت‌الله جوادی آملی.
واژگان مرتبط
سکولاریسم، کلمه و واژه‌ای غربی و امروزی میباشد و ریشه‌های کلامی آن نیز به تطورات فکری فلسفه غرب و بعداز رنسانس و سیطره اومانیسم (بشر‌گرایی) بازمی‌خواهد شد.[۱۸] سکولاریسم متساوی واژه «Secularism» در لهجه انگلیسی و متساوی عَلْمانِیّة یا این که عَلَمانیة یا این که عِلْمانیة در گویش عربی میباشد.[۱۹] سکولاریزاسیون،‌ فرآیند سکولار و مادی کردن جامعه را میگویند؛[۲۰] فرایندی که در آن، آیین به‌تدریج نقش اجتماعی خویش را از دست میدهد و جنبه شخصی پیدا می‌نماید. به همین استدلال، دیگر نمی‌تواند در مسائل همگانی و اجتماعی نقش یا این که مرجعیت داشته باشد.[۲۱]

قاعده حلیت
قاعده حِلّیَت قاعده‌ای دینی میباشد که بر مبنای آن در مواقعی که در حلال یا این که حرام‌بودن چیزی تردید گردد، حکم به حلال‌بودن آن می شود. بعضی فقیهان این قاعده را با قاعده اباحه یکی‌از دانسته‌اند. قاعده از جانب برخی فقیهان در ارتباط گوشت حیواناتی که حرمت میل کردن آن‌ها مشکوک میباشد، به‌فعالیت گرفته می‌گردد. همینطور در کاربرد حقوقی و در جرم سرقت با وجود این قاعده می‌اقتدار با اجرا بی‌حسی، حد را بر روی دزد انجام کرد. آیه "خَلَقَ لَكُم مَّا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا" و قصه "كُلُّ شَيْ‌ءٍ هُوَ لَكَ حَلَالٌ حَتَّى تَعْلَمَ أَنَّهُ حَرَامٌ بِعَيْنِهِ فَتَدَعَهُ... از امام درست گو(ع)، از مستندات این قاعده به شمار مسجد غدیر بلوار معلم مشهد می روند.

تمجید
قاعده حلیت قاعده‌ای فقاهتی میباشد که ضمن فقه، در حقوق و دستمزد اسلامی گزینه به کار گیری قرار می گیرد. تمجید قاعده با اعتنا به آنکه آن را در شبهه ها حکمیه [یادداشت ۱] قابل انجام باشد[۱] یا این که موضوعیه[۲] [یادداشت ۲] تفاوت دارااست. بر فرض اجرای قاعده در شبهه حکمیه، در تعریف‌و‌تمجید قاعده آورده شده اینکه بشر در زمینه ی شی ءها جانور در بیرون، حق هر سیرتکامل به کارگیری‌ای را داراست مگر در مواقعی که دلیلی بر بازداشتن وجود داشته باشد. پس در صورتی در حلال یا این که حرام بودن چیزی مثل به کار گیری بعضی دخانیات تردید گردد، با اجرای این قاعده گفته میشود به کارگیری از آن حلال مسجد غدیر فلاحی مشهد میباشد.[۳]

البته با فرض اجرای قاعده در شبهه موضوعیه در تعریف‌و‌تمجید آن میگویند هر چیزی (از موضوعات فرنگی) که با وجود دانش به حکم کلی، در حلیت یا این که حرمتش تردید بود، به حلیت آن حکم می گردد. مثل جایی که در باب این مایع مشکوک تردید وجود دارااست که شراب میباشد یا این که سرکه. در اینجا با دانش به حلیت تناول کردن راز‌که و حرمت تناول کردن شراب، در حکم این مورد فرنگی شک و تردید کرده و به حلیت آن حکم مسجد بابا غدیر مشهد می‌گردد.[۴]

به باور بعضا اندیشمندان، قاعده حليت با قاعده اباحه [یادداشت ۳] فرق نمیکند.[۵]

کاربرد قاعده در فقه و دستمزد اسلامی
قاعده حلیت (با فرض اجرای آن در شک ها حکمیه) در فقه و دستمزد اسلامی کاربردهای زیادی دارااست. یکی‌از کاربردهای قاعده در فقه اسلامی و راجع‌به تناول کردن گوشت حیواناتی میباشد که حلیت یا این که حرمتشان مشکوک بوده و دلیلی (آیه و داستان) بر حرمت یا این که حلیت آن نداریم. مثلا حلیت یا این که حرمت به کار گیری از گوشت حیواناتی که نتیجه ها لقاح حیوان قابل تذکیه و غیر قابل تذکیه باشند یا این که به عنوان مثال گوزن، کانگورو و پنگوئن، مشکوک میباشد. دراین مورد برخی فقیهان با استعمال از قاعده حلیت به حلال بودن به کارگیری از گوشت این مجموعه حیوان ها فتوا میدهند.[۶] در حقوق و دستمزد اسلامی و در مسأله بی‌شم نمودن اعضای سارقان در اجرای حدّ، شورای خوب استفتائات قوه قضائیه با استعمال از قاعده اباحه و حلیت حکم به تایید صلاحیت داده و معتقد گردیده در جرم سرقت با وجود این قاعده می‌قدرت با ایفا بی‌حسی، حدّ را بر روی تبهکار مسجد بابا قدرت مشهد انجام کرد.[۷]

مستندات
برخی اندیشمندان برای ثابت قاعده به دلائل ذیل استناد کرده‌اند:

آیه "خَلَقَ لَكُم مَّا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا"[۸]؛ هر آنچه در زمین وجود داراست برای شما آفریده گردیده است. به گفته فاضل مقداد آفریدگار بر بندگانش اینجانبّت گذاشته و هر آنچه در زمین میباشد را برایشان به دلیل استعمال و سود‌مندی رفتار نموده است. اما این حکمِ کلیِ امتنانی[یادداشت ۴] یعنی حلال بودن استعمال از تمامی اشیاء، در ارتباط چیزهایی میباشد که ضرری برای آدم نداشته باشد و حتی خالی از سود هم نباشد؛ چون در اموری که برای بشر فارغ از عایدی یا این که ضرردار باشد، اینجانبّت نهادن آفریدگار بر بندگان معنی ندارد. همینطور در حالتی که چیزی که بشر از آن به کار گیری می‌نماید حلال نباشد، گشوده اینجانبّت نهادن بی‌‌مضمون‌ میباشد چون با فرض حرمت شرط استعمال منتفی میشود و به کار گیری‌ای در عمل وجود ندارد. پس به کار گیری از هر چیزی تا دلیلی بر ممانعت آن نباشد مباح و حلال میباشد.[۹]
روایتی از امام درست گو(ع) «كُلُّ شَيْ‌ءٍ هُوَ لَكَ حَلَالٌ حَتَّى تَعْلَمَ أَنَّهُ حَرَامٌ بِعَيْنِهِ فَتَدَعَهُ»[۱۰]؛ (هر چیزی برای تو حلال میباشد، مگر در مورد آن آیتم دانش به حرمت پيدا كنى پس آن را رها می کنی). مطابق این ماجرا استعمال از هر چیز، تا زمانی دلیلی بر حرمت آن پیدا نشده حلال میباشد.[۱۱]
روایاتی یک سری؛ در حدود این مضمون، آیتم استناد فقیهان قرار گرفته میباشد.[۱۲]

پانویس
فاضل تونی، الوافیة فی اصول الفقه، ۱۴۱۲ق، ص ۱۸۵.
مصطفوی، القواعد الفقهیة، ۱۴۲۱ق، ج۱، ص۱۲۳.
ولایی، فرهنگ و تمدن تشریحی اصطلاحات اصول، ۱۳۸۷ش، ص ۸۵.
مشکینی، مصطلحات الفقه و اصطلاحات الاصول، ۱۴۳۱ق، ص۱۴۷.

کنگره جهانی رویارویی با جریان‌های افراطی و تکفیری
کنگره جهانی رویا رویی با جریان‌های افراطی و تکفیری تیم همایش‌هایی میباشد که در سال‌های ۱۳۹۳ و ۱۳۹۴ش در قم برگزار شد. مقصود این کنگره که با ابتکار عمل آیت‌الله مکارم شیرازی از مراجع تاسی شیعه صورت گرفت، رویا رویی با جریان‌های ضدّاسلامی و تکفیری و برون‌رفت از این چالش با حضور مراجع پیروی، عالمان و اندیشمندان مذهب ها اسلامی بوده میباشد. چاپ کتاب و گروه مقاله ها، شغل‌ها و گرد‌همایی‌های علمی، پیش و بعد از همایش‌ها، برای مثال اپلیکیشن‌های اقدامی دبیرخانه مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کنگره بود.

ایده برگزاری
با اعتنا به رویش دسته‌های افراطی و تکفیری در کشورهای اسلامی به‌ویژه نیجریه، سوریه و عراق[۱] برای خشن جلوه دادن آئین اسلام و واگرایی برخی دولت‌های اسلامی در مقابل این جریان‌ها، آیت‌الله مکارم شیرازی بر آن شد تا با دعوت از علمای اسلام بدون تعصبات قومی و مذهبی، گامی در جهت یکدست‌سازی مسلمانها در رویا رویی با جریان‌های افراطی و تکفیری برداشته آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد خواهد شد.[۲]

در منشور اخلاقی کنگره آمده میباشد که کنگره در صدد تأیید یا این که رواج مذهب خاصی وجود ندارد و از دامن‌زدن به اختلافات مذهبی دوری می‌نماید. در‌این منشور، روش کنگره، علمی و فرهنگی اورده شده که از هر نوع خلاقیت برای پرهیز از تکفیر استقبال رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد می‌نماید.[۳]

پوستر همایش اولیه
برگزاری همایش‌ها

پوستر همایش دوم
اولی کنگره با تیتر «جریان‌های افراطی و تکفیری از نگرش علمای اسلام» در روزهای ۲ و ۳ آذر ۱۳۹۳ش در قم با سر گروهی آیت‌الله مکارم شیرازی و دبیر علمی آیت‌الله جعفر سبحانی از مراجع تاسی شیعه برگزار شد.[۴] آیت‌الله مکارم شیرازی درین همایش با درخواست عالمان و اندیشمندان برای استمرار این تکان علمی و تقابل با جریان‌های گم راه اسلامی، فرمان تأسیس دبیرخانه مستمر کنگره را صادر کرد.[۵] مهمانان همایش بعداز ارائه طریقه‌ها و گرد هم آیی‌های علمی طی دو روز، در روز چهارم آذر با آیت‌الله خامنه‌ای، شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد رهبر کشور‌ایران دیدار کردند.[۶]

آیت‌الله مکارم شیرازی و آیت‌الله سبحانی در افتتاحیه کنگره
دومی همایش نیز با تیتر «خطر جریان تکفیری در دنیای امروز؛ مسئولیت علمای عالم اسلام» در ۸ بهمن سال ۱۳۹۴ش در مکتب علمیه امام کاظم(ع) قم برگزار شد[۷] و علمای مسلمان برای برون‌رفت از این چالش، بر نبودن مجموعه‌های تکفیری در زمره مسلمان‌ها و جدیت و اتحاد جریان‌های اسلامی در رویا رویی با آن ها تأکید کردند.[۸]

شغل‌ها
خلال برگزاری کنگره، تکثیر کتاب‌هایی با مسئله جریان‌های تکفیری، تکثیر برنامه و منشورات کنگره، گرد هم آیی‌های علمی در کشور ایران و کشورهای سوریه و پاکستان با حضور عالمان شیعه و اهل‌سنت مثلا کار‌های شکل‌گرفتۀ این کنگره بوده میباشد.[۹]

تصویر کتاب «تیم مقاله ها کنگره جهانی جریان‌های تکفیری»
هدف ها
سازه بر آنچه از سوی دبیرخانه کنگره منتشر گردیده، هدف ها کلی همایش بدین تفصیل بوده میباشد:

تبیین و رواج تفکر اسلام اعتدالی و بسط فرهنگ و تمدن هم‌زیستی مسالمت‌آمیز و هم‌گرایی امت اسلامی در راستای دست‌یابی به فرهنگ وتمدن اسلامی؛
شناسایی، تحقیق و عیب گیری علمی تفکرات و درنگ‌های تکفیری، افراط‌گرایانه و خشونت‌طلبانه؛
بسط سهم قابل انعطاف‌افزاری و نظری اسلام در رئیس تفکر و ساختاردهی به جغرافیای معرفتی عالم اسلام؛
باخبر‌سازی و تبیین خطرات و ایرادات نتایج از تفکرات تکفیری و اقدامات خشن و افراطی فی مابین ملت‌های مسلمان؛
اتحاد و هم‌گرایی علمای اسلام و موضع‌گیری‌های جهانی علیه تفکرات و جریان‌های افراطی و تکفیری.[۱۰]

فشار و سختگیری بر شیعه‌ها سیاست معاویه در ازای عموم شام، نمی‌توانست برای شیعه ها عراق کارساز باشد. از این رو خط مش قتل و شکنجه را برگزید. و برای تحقیر شیعه‌ها امام علی(ع) اصطلاح «ترابیه» مسجد غدیر بلوار معلم مشهد را اشاعه میکرد.[۱۰۳]
کشتار شیعه‌ها به وسیله امویان از مجال حکومت امام علی(ع) شروع شد. معاویه، بسر بن ارطاة، سفیان بن عوف غامدی و ضحاک بن قیس را به عراق و حجاز ارسال کرد و از آنها خواست، هر جا شیعه یافتند، بکشند.
مغیره از سال ۴۱ تا ۴۹ یا این که ۵۰ والی کوفه بود. او با شیعه‌ها به تسامح خلق میکرد و با این شیوه، فضای سیاسی را آهسته نگه داشت. بعد از مرگ مغیره، معاویه به زیاد بن ابیه که والی بصره بود، امارت کوفه را هم سپرد. وی در مبادرت ابتدا، دست ۸۰ بدن از افرادی را که با وی بیعت نکردند، جدا کرد. مسلم بن زیمر و عبدالله بن نجی از شیعیانی بودند که به دست وی شهید شدند. امام حسین(ع) در طومار‌ای که درپی شهید شدن حُجر برای معاویه ارسال کرد، از شهید شدن آن ها نیز مسجد غدیر فلاحی مشهد خاطر کرد.[مستلزم منبع][۱۰۴]
مأموریت زیاد، سرکوبی شیعه ها در کوفه و سراسر عراق بود. ابن‌اعثم کوفی میگوید: وی پیوسته به‌دنبال شیعه‌ها بود و هر کجا آنها‌را می‌یافت می‌کشت و شمار متعددی را کشت. وی دست و پای عموم را جدا و چشمانشان را کور می کرد. ولی خویش معاویه نیز جماعتی از شیعه‌ها را کشت. نقل گردیده است معاویه خویش دستورداد گروهی از شیعه را به‌دار آویزند. زیاد شیعه ها را در مسجد عده می کرد تا از علی(ع) اظهار بیزاری نمایند. امام حسن(ع) در طومار‌ای به معاویه به خلق و خوی زیاد اعتراض کرد. معاویه همینطور به عمال خویش نوشت:[مستلزم منبع]
بین شما هر کس از شیعه ها علی و جنایتکار به دوستی اوست، از در بین ببرید، حتی در‌صورتی‌که استدلال و بینه‌ای برای این فعالیت و لو با در نظر گرفتن و گمان، از پایین سنگ خارج مسجد بابا غدیر مشهد بکشید.
بیعت برای ولایت‌عهدی یزید
بیعت تصاحب کردن برای خلافت پسرش یزید، بیشتراز هر مسأله دیگری منجر شد بخش اعظمی در مقابل وی بایستند و از وی عیب گیری نمایند. او از طریق مسلمانها در تعیین خلیفه از روزگار خلافت ابوبکر، خارج رفته بود.[۱۰۵] وی برای بقای نظامی که سازه کرده بود، بایستی حکومت ارثی پدید میاورد. عملی کردن اینگونه تصمیمی عمل سادگی عدم وجود؛ چون عرب‌ها از قبلی، با حکومت ارثی آشنا نبودند و آشکار میباشد که معاویه از این که ثمره عملکرد‌هایی سی ساله‌اش در تأسیس حکومت اموی از دربین برود، میترسید. معاویه بر این اطمینان بود که انتخاب خلیفه می بایست دربین بنی‌امیه باقی بماند و به این مراد یزید را به ولایت‌عهدی برگزید. از سایر سو وی نظریه داشت که راس خلافت بایستی در مملکت شام باشد؛ چون تمایل سیاسی آنها به سوی مسجد بابا قدرت مشهد بنی‌امیه بود.[۱۰۶]

موافق قصه مشهوری مغیرة بن شعبه معاویه را بدین درنگ واداشت.[۱۰۷] البته خویش معاویه نیز اینگونه تصمیمی داشت و حرف مغیره، شروع علنی ساختن آن دربین عموم بود.[۱۰۸] زیاد بن ابیه موضع متفاوتی داشت. زیاد یقین داشت که یزید بشر سستی میباشد و به شکار بیش تر از خلافت عشق داراست و برای خلیفه شدن مطلوب وجود ندارد و از سوی دیگر تیم مخالف، همچنان نیرومند بودند.[۱۰۹]

معاویه پیشنهاد زیاد را به خواسته دوری از قیام امام حسن(ع) و فرزندان صحابه، به عهده گرفت و اعلان ولایت‌عهدی یزید را تا ساخت‌و‌ساز وضع بهتری عقب انداخت. در عین اکنون وی شخصیتهای مطرح مخالف ولایت‌عهدی یزید را از بین برداشت. ابوالفرج اصفهانی در مقاتل الطالبیین می گوید:وقتی که معاویه قصد کرد که برای خلافت بعداز خودش به عایدی یزید از عموم بیعت بگیرد، برای امام حسن(ع) و سعد بن ابی وقاص خیانت چید و مخفیانه سم ارسال کرد، هر دوی آنها به مسافت یک سری روز از عالم رفتند.[۱۱۰] حتی سازه بر بعضا اقوال عایشه را نیز به همین عامل به قتل رساند.[۱۱۱]

اللهم العن قتلة امیرالمؤمنین
للّهم الْعَنْ قَتَلَةَ اَمیرِالمُؤمنین (به معنای: خدایا قاتلان امام علی را لعنت کن) عبارتی میباشد که در بعضی از زیارتنامه‌های امام علی(ع) به‌شغل رفته میباشد.[۱] روحانی عباس قمی اعلام کردن صد جايگاهٔ آن را از جاری ساختن شب نوزدهم ماه رمضان بیان مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نموده است.[۲]

به گفته آیت‌الله خامنه‌ای توده بودن کلمه قتلة (قاتلان) به‌این اشاره دارااست که ضمن ابن‌ملجم که خنجر بر حضرت علی زد، اشخاصی که در تولید این واقعه تأثیر داشتند را نیز مشتمل بر میشود؛ به عنوان مثال: اشخاصی که در ماجرای حَکَمیت او‌را وادار به قبول حکمیت کردند و دیگرانی که با کوشش خویش در به شهیدشدن رساندن وی ملازمت و همراهی داشتند.[۳] محسن قرائتی روضه خوان و مفسر شیعه نیز کلمه و واژه «قتلة» را اشاره به جریان، پندار و گروهی دانسته که ابن‌ملجم نماینده آن بوده میباشد.[۴] وی در جایی دیگر گفته میباشد واژه و کلمه قتله به‌عمل رفته تا اشخاصی را که به قتل امام علی(ع) راضی بودند نیز مشمول آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد خواهد شد.[۵]

سازه بر جواب استفتائی از میرزا جواد تبریزی بیان کردن این دعا در قنوت و سجده نماز انواع ندارد.[۶]

پانویس
ابن‌قولویه، بدون نقص الزیارات، ۱۳۵۶ش، ج۱، ص۴۴.
قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ۱۳۸۴ش، ایفا مخصوصه شب‌های قدر، ص۳۶۶.
گفته ها در خطبه‌های نماز آدینه طهران. ۲۱ مهر ۱۳۸۵ش.
«شب قدر»، راءس فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
«تصویب کلیه انجام آدم در جهان»، راس فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
تبریزی، تعلیقات بر صراط النجاة، ۱۴۳۳ق رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد ، ج۲، ص۶۰۹.
منابع
ابن‌قولویه، جعفر بن محمد، بدون نقص الزیارات، تصحیح عبدالحسین امینی، نجف، دار المرتضویة، ۱۳۵۶ش.
سخنها در خطبه‌های نماز آدینه طهران. ۲۱ مهر ۱۳۸۵ش. مقر اگاهی‌رسانی دفتر کار نگهداری و انتشار اثر ها آیت‌الله العظمی خامنه‌ای. مرور خبر ۱۴ فروددین شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد ماه ۱۴۰۳ش.
تبریزی، میرزاجواد، تعلیقات بر صراط النجاة فی أجوبة الإستفتاءات، دار الصدیقة الشهیدة، قم، ۱۴۳۳ق.
«تصویب همگی اجرا بشر در جهان»، راءس فرهنگی درس‌هایی از قرآن، تاریخ پخش، ۱۶ اردیبهشت ماه ۱۴۰۰ش، تاریخ بازدید: ۱۳ فروددین ماه ۱۴۰۳ش.
«شب قدر»، راءس فرهنگی درس‌هایی از قرآن، ۱۵ اردیبهشت ماه ۱۳۶۷ش، تاریخ بازدید: ۱۳ فروددین ماه ۱۴۰۳ش.
قمی، روضه خوان عباس، کلیات مفاتیح الجنان، قم، مطبوعات شرعی، ۱۳۸۴ش.

خوانسار
خوانسار شهری در غرب استان اصفهان میباشد. از سده یازدهم هجری، بعضی از عالمان گران قدر شیعه خوانساری بوده‌اند. عالمان این شهر با حوزه علمیه اصفهان در بعدازظهر صفویان و حوزه علمیه نجف در سده‌های بعداز سقوط صفویه رابطه داشتند. یک سری بنای زیارتگاهی در شهر خوانسار وجود دارااست. شهر خوانسار در سی‌کیلومتری جنوب گلپایگان در ناحیه‌ای کوهستانی واقع گردیده و به جهت گلشن‌های سرسبز، چشمه‌های فراوان و بعضی تولیدها کشاورزی آوازه تاریخی مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد داراست.

اسم
خوانسار به‌معنای چشمه‌سار میباشد.[۱] خان در‌این واژه و کلمه به‌معنای چشمه میباشد و ازاین‌رو بعضا نحوه صحیح کتابت این واژه و کلمه را «خانسار» آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میدانند.[۲]

تاریخ
وجود محوطۀ باستانی در کیده در سه کیلومتری شهر فعلی خوانسار و سنگ‌نگاره‌های پیشاتاریخی در حوزه‌ تیمره از عمر سکونت در‌این بخش ها خبر میدهد.[۳] اسم تیمره در منابع جغرافیایی آمده و حیطه‌ای کلان مشتمل بر قم، کاشان، اراک، گلپایگان، خمین و خوانسار بوده میباشد.[۴] منابع سابق جغرافیایی تیمره را همانند یک کدام از نصیب‌های اصفهان معرفی رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کرده‌اند.[۵]

قدیم‌ترین یادکردها
سابق‌ترین کتاب جغرافیایی که از اسم روستای خوانسار حافظه نموده است، معجم‌البلدان نوشته یاقوت حموی در سده‌ هفتم هجری قمری میباشد که از روستای «خانِسار» کلام گفته و آن را یک کدام از روستاهای گلپایگان (جرباذقان) دانسته میباشد.[۶] قبل از آن هم واژه و کلمه خانسار در اسم حسین خانساری در کتاب محاسن اصفهان (مندرج در قرن پنجم) شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد آمده میباشد.

اسم خوانسار در برخی اتفاق ها تاریخی زمانه قبل از صفویان به عنوان مثال اتفاق ها سده نهم و بعد از ظهر تیموریان آمده میباشد.[۷]

بعدازظهر صفوی و بعداز آن
سفرنامه‌نویسان بعدازظهر صفوی از این شهر حافظه کرده‌اند. به عنوان مثال شاردن از کاروانسرای خوانساریان در اصفهان خاطر کرده که بازار تولید ها کشاورزی این شهر بوده میباشد.[۸] همینطور بیان این شهر در اتفاق ها حمله افغان‌ها به اصفهان حافظه گردیده است؛ برای مثال حزین لاهیجی از کودتا هم محلی خوانسار علیه افغان‌ها خبر داده میباشد.[۹]

بعداز آن نیز اسم خوانسار به‌مناسبت بعضی اتفاق ها سیاسی در بعدازظهر نادرشاه افشار و قاجاریه و نیز گزارش بعضی سفرنامه‌نویسان از این شهر در منابع مذکور‌میباشد.[۱۰]

ساکنان یهودی
سیف‌الدوله در بعدازظهر قاجار، ساکنان خوانسار را دو دسته مسلمان و یهودی دانسته میباشد.[۱۱] بر پایه ی این گزارش، یهودیان در عصر قاجار در نصیب جنوبی شهر مجاورت امامزاده احمد مستقر بوده‌اند؛ محله‌ای که به آن شیرک، شهرک یا این که جیدا می‌گفته‌اند. تعداد یهودیان درین روزگار حدود ۲۰۰ بدن تقریب زده گردیده است که که سه کنیسه و فضاهای همگانی اختصاصی خویش داشته‌اند.[۱۲]

بیان شده میباشد که یهودیان خوانسار، در اواخر حکومت صفویان یا این که بعد از آن در روزها قاجار که‌این شهر به راءس تجاری تبدیل گردیده بود، از شهرهای دور و اطراف مثل اصفهان و همدان و گلپایگان وارد خوانسار گردیده‌اند.[۱۳] احتمال دیگر، هجرت یهودیان از اصفهان به خوانسار در زمان تیموری میباشد.[۱۴]

خوشنویسی
از خصوصیت‌های خوانسار، اشاعه رشته و هنر خوشنویسی و نگارش در‌این شهر بوده میباشد؛ تا آنجا که نقل شده میباشد که بخشی از عموم این ولایت از نگارش قرآن درآمدزایی می‌نمایند.[۱۵] در همین راستا، بعضی ورژن‌های دیرین قرآن و نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه که از قبل از سده یازدهم قمری ما‌نده، به خط کاتبان خوانساری میباشد؛ مثلا ورژن‌ای از نهج‌البلاغه که در سال ۷۳۵ به‌مداد عبدالرحیم بن احمد الصدر الخوانساری نگارش گردیده و در کتابخانه ملی پاریس محافظت می گردد. همینطور مثال‌هایی از خط خوانساری‌ها بر کتیبه‌های چوبی و سنگی در بناهای تاریخی ما‌نده میباشد.[۱۶]

کتابخانه‌ها
تعداد فراوان کتابخانه‌های این شهر را یکی‌از خصوصیت‌های تاریخی آن دانسته‌اند. بعضا از کتابخانه‌هایی که در شهرهای دیگر برای مثال اصفهان و نجف برپا شد، به دست علمای خوانساری سازه شد. به عنوان مثال: کتابخانه محمدعلی خوانساری در نجف یا این که کتابخانه مولف کتاب الروضات در اصفهان. اورده شده میباشد که امروزه نیز نسخه ها خطی همچنان در کتابخانه‌ها و منزل‌های هم محلی خوانسار فراوان میباشد.[۱۷]

مجمع جهانی تخمین مذهب‌ها اسلامی

مجمع جهانی تخمین میان مذهب‌ها اسلامی سازمانی غیردولتی، متشکل از گروهی از عالمان شرعی دنیا اسلام که با مقصود تخمین مذهب‌ها اسلامی صورت گرفته میباشد. این تشکّل در سال ۱۳۶۹ش به‌امر آیت‌الله خامنه‌ای رهبر کشور ایران تأسیس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد شد.

مجمع تخمین از سه رکن مجمع همگانی، شورای خوب و دبیرکل ساخته شده میباشد. اعضای شورای خوب و دبیرکل این مجمع را رهبر کشور ایران منصوب می‌نماید. راءس این تشکل در جمهوری اسلامی ایران جای دارد و حمید شهریاری دبیرکل آن آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد.

تأسیس
در سال ۱۳۶۹ش، بعد از برگزاری چهار‌مین کنفرانس وحدت اسلامی که به‌تلاش سازمان تبلیغات اسلامی، با حضور عده ای از اندیشمندان دنیا اسلام در طهران برگزار شد‌ـ به‌فرمان آیت‌الله خامنه‌ای رهبر کشور‌ایران، مجمع جهانی تخمین مذهب‌ها اسلامی فعال‌ساز‌ی رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد شد.[۱]

هدف ها
به‌نوشته وبگاه مجمع جهانی تخمین، هدف ها این سازمان به‌گستردن ذیل میباشد:

احیا و توسعه تمدن و معارف اسلامی و پناه از حریم قرآن و سنت رسول اکرم(ص).
شناخت و تفاهم بیشتر در میان علما، متفکران شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد و پیشوایان مذهبی دنیا اسلام در مورد‌های اعتقادی، دینی، اجتماعی و سیاسی.
بسط پندار تخمین در میان اندیشمندان و فرهیختگان عالم اسلام و جابجایی آن به عده‌های مسلمان و باخبر‌کردن آن‌ها از کارشکنی‌های تفرقه‌انگیز معاندان.
تحکیم و رواج اصل اجتهاد و استنباط در مذهبها اسلامی.
هماهنگی و تشکیل جناح واحد در مقابل حیله‌های تبلیغاتی و تهاجم فرهنگی معاندان اسلام مبنی بر اصول مسلم اسلامی.
رفع بدبینی‌ها و شک ها دربین رهروان مذهبها اسلامی.[۲]
ساختار
عنصرها مجمع تخمین عبارت میباشد از:

مجمع همگانی
اعضای مجمع همگانی را شورای بهتر مجمع، از بین علما و متفکران مذهب ها اسلامی عالم که موافق تخمین مذهب‌ها اسلامی می‌باشند، برای دوران شش سال گزینش می‌نماید.[۳] مجمع همگانی دارنده کمیته‌های اقلیت‌های مسلمان، تبلیغات، بحران‌های فراروی امت اسلامی و زنان و نقش آن ها در تخمین مذهبها میباشد.[۴]

شورای بهتر
اعضای شورای خوب مجمع جهانی تخمین مذهب ها اسلامی بوسیله رهبر ایران، از در بین علما، متفکران و شخصیت‌های مذهب ها اسلامی برای بازه زمانی شش سال منصوب میشوند.[۵]

اعضای شورای خوب
اعضای شورای خوب مجمع تخمین عبارت‌اند از:

محسن اراکی (جمهوری اسلامی ایران)
محمداسحاق مدنی (جمهوری اسلامی ایران)
عبدالهادی آونگ (مالزی)
احمد محمد الشامی (یمن)
عبدالکریم بی‌آزار شیرازی (کشور‌ایران)
سید حسن ربانی جمهوری اسلامی ایران
احمد بن ثنا الخلیلی (عمان)
عبدالرحیم علی (سودان)
محمد سلیم العوا (مصر)
محمدحسن اختری (کشور‌ایران)
محمود محمدی عراقی (جمهوری اسلامی ایران)
سید ساجد علی نقوی (پاکستان)
محمد العاصی (معاون) (ایالات متحده)
سید موسی موسوی (کشور ایران)
محسن قمی (جمهوری اسلامی ایران)
محمدباقر خرمشاد (کشور ایران)
نذیر احمد سلامی کشور‌ایران)
عبدالرحمن خدایی(جمهوری اسلامی ایران)[۶]
اما برخی از اعضای شورای بهتر مجمع جهانی تخمین ازجمله محمدعلی تسخیری، محمد واعظ‌زاده خراسانی، محمد آصف محسنی و عباسعلی سلیمانی از جهان رفته‌اند.

حوزه علمیه سامرا

حوزه علمیه سامرا
داده ها کلی
تأسیس سال ۱۲۹۱ق
بنیانگذار سید محمد حسن شیرازی
نوع کار آموزشی
گستره شغل علم ها فقهی
هدف ها اشاعه مسجد غدیر بلوار معلم مشهد مذهب شیعه
بقیه
تصویر سید محمد حسن شیرازی مؤسس حوزه علمیه سامرا
حوزه علمیه سامرا در شهر سامرا که در زمان‌ای یک کدام از مرکز ها علمی اساسی شیعه ها بود. در سال ۱۲۹۱ق. سید محمد حسن شیرازی در سامرا اقامت گزید و در آنجا حوزه علمیه تأسیس کرد. با حضور شاگردان و علمای تبارک در سامرا، مدرسه خاصی در فقه و اصول صورت گرفت که به مدرسه سامرا آوازه یافت. فتوای تحریم تنباکو میرزای شیرازی از حوزه علمیه سامرا مسجد بابا غدیر مشهد صادر شد.

قدمت حوزه سامرا کوتاه بود و از شروع تا نقطه نهایی، بیش تر از ۲۰ سال ارتفاع نکشید. وجود میرزای شیرازی در بقا و دوام این حوزه نقش اساسی را انجام می کرد لذا با فوت وی اکثریت علما و شیعه‌ها به کربلا و نجف عزیمت مسجد بابا قدرت مشهد کردند.

علمایی همانند سیدحسن صدر، سیدمحسن امین، شرف الدین عاملی، محمد جواد بلاغی، روضه خوان محسن شراره، آقا بلندمرتبه تهرانی، علامه امینی، محمدرضا مظفر و هم اینگونه بعضی از قبیله کشف کننده الغطاء از خارج از التحصیلان مدرسه سامرا بودند.

پیشینه
نوشته ی علمیٔ مهم: سامرا
عمل علمی در سامرا با ورود امام هادی (ع) به‌این شهر استارت می شود. امام دهم شیعه‌ها به طور حضوری و مکاتبه‌ای به تکثیر معارف الهی می‌پرداخت و گزینش وکلا از طرف وی در شهرهای متفاوت کشور‌ایران، عراق و حجاز در حکم گسیل محققان به منطقههای تازه شیعی بود.

بعداز شهید شدن امام هادی (ع)، عصر امامت امام حسن عسکری (ع) در سامرا گذشت البته همواره زیر حیث بود و شیعه ها کمتر می‌توانستند با وی ملاقات نمایند. بعداز شهید شدن امام حسن عسکری (ع)، حضرت مهدی (عج) به امامت رسید، در بعد از ظهر غایب بودن صغری، نواب آن حضرت عموماً در بغداد سکنی گزیدند و حوزه سامرا از رونق به زمین خورد.[۱]

تأسیس حوزه سامرا
سید محمد حسن شیرازی بعداز هجرت حج در سال ۱۲۸۲ق و اقامت در نجف و آنگاه کربلا در نصفه شعبان ۱۲۹۰ راهی کاظمین شد و از آنجا به سوی سامرا رفت و اواخر شعبان ۱۲۹۱ق. وارد سامرا شوید. میرزا در سامرا کرسی درس ایجاد کرد و شاگردان وی از نجف به سامرا تکان کردند. شاگردان زیرا می‌خواستند وظیفه خویش را بدانند و تصمیم بر اقامت در نجف یا این که عزیمت به سامرا بگیرند از مدرس خواستند تکلیف موضوع را پر‌نور نماید. میرزا در مقبره عسکریین استخاره کرد و بعداز استخاره، تصمیم بر ماندن در سامرا گرفت. کتاب‌های او را از نجف به سامرا آوردند، اکثر شاگردانش از نجف به سوی سامرا آمدند و حوزه سامرا صورت گرفت.[۲]

مرکزیت منطقههای علمیه
 حوزه علمیه   عصرٔ مرجعیت
حوزه علمیه قم قرن سوم و چهارم
حوزه علمیه بغداد قرن چهارم و پنجم
حوزه علمیه نجف قرن پنجم و ششم
حوزه علمیه حله قرن هفتم تا نهم
حوزه علمیه نجف قرن دهم
حوزه علمیه اصفهان قرن یازدهم و دوازدهم
حوزه علمیه نجف سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم
حوزه علمیه قم چهاردهم و پانزدهم
حیطههای علمیه جمهوری اسلامی ایران • منطقههای علمیه عراق • منطقههای علمیه لبنان
هنگامی که میرزا در سامرا اقامت گزید تشیع نشاط و تکان خویش را بازیافت و جمع متعددی از اهل دانش، تاجران و کَسَبه به سامرا هجرت کردند. پیش از مسافرت میرزا، تشیع در سامرا در فترتی بسیار زمان بر گرفتار ضعف و گمنامی گشته بود و این شهر متمدن شیعی و علم ها آن بیگانه بود. سامرا در انحصار اهل سنّت و می دانی برای رقابت عشایر و تعصّبات قبایل بود و شیعه و زائران مقبره عسکریین امنیت نداشتند.[۳][۴]

با وجود تشکیل حوزه سامرا و جابجایی مرجعیت عامه شیعه از نجف به سامرا که با صدور فتوای تنباکو و با ناکامی دولت بریتانیا در تفاهم نامه رژی، فیس جهانی به خویش گرفت، حوزه نجف استقرار و بقای خویش را از دست نداد. مجموعه متعددی یا این که با رغبت خویش یا این که به پیشنهاد میرزای شیرازی در نجف به یادماندنی شدند و به حیات علمی خود ادامه دادند.[۵]

میرزای شیرازی از سال ۱۲۹۱ تا ۱۳۱۲ ق. به دوران ۲۱ سال در سامرا اقامت گزید. وی مرجعیت شیعه را به برهه زمانی ۱۰ سال در نجف و ۲۱ سال در سامرا برعهده داشت.[۶]

علل مسافرت میرزا شیرازی به سامرا
برای سفر میرزای شیرازی به سامرا تعدادی غرض بیان کرده‌اند:

اسکان شیعه در سامرا: با اعتنا به اینکه بقاع عسکریین(ع) در سامرا میباشد، میرزا کوشش کرد که شیعه ها در آن جای ، اسکان یابند.
تبلیغ تشیع در نواحی عراق.[۷]
تخمین فی مابین شیعه و اهل سنت: از علل اساسی هجرت میرزا به سامراء سکوت کردن حریق اختلاف بود. وی برای از در میان بردن نبرد‌های فرقه‌ای و قومی دربین مسلمانها آن حوزه‌ به آنجا هجرت کرد. سامراء راءس اهل سنت بود و عشایر دور و اطراف آن از شیعه ها بودند. هر از یک سری گاهی زد خورد‌های خونین دربین شیعه ها و اهل سنت شکل می‌گرفت. میرزا معتقد بود با مهاجرت به سامراء و ساخت‌و‌ساز عمران و آبادی در آن جا سبب ساز الفت و محبت در بین شیعه و سنی شود و حریق کینه‌ها فروکش خواهد کرد. از این روی هنگامی که به سامراء مسافرت کرد در جهت آبادی و عمران آن شهر عملکرد فراوان کرد.[۸]
اجتناب از سر گروهی و مرجعیت.[۹]
غربت از فضای بسته نجف: سید محسن امین از شاگردان میرزا، مقصود از مهاجرت اورا هجران از جوّ بسته نجف می داند که به کسی اذن دگرگونی‌خواهی نمی‌بخشید، هرچند بیان می‌نماید که‌این مورد انگیزه تامه وجود ندارد.[۱۰]
کار‌های میرزای شیرازی در سامرا
میرزای شیرازی مکتب علمیه‌ای به اسم مکتب میرزا تأسیس کرد که دویست محصل در آن مستقر بودند. همینطور کاروانسراهایی برای زائران و مسافران، یک حسینیه و دو خزینه برای مردان و زنان سازه کرد. به امر وی بر روی دجله پلی نصب و بازار تبارک و منزل‌های بخش اعظمی ساخته شد. در سود عمل‌های عمرانی میرزای شیرازی، سامرا که تا آن مجال روستای کوچکی با منزل‌های گِلی بود، به شهری آباد تبدیل شد.[۱۱]

راه و روش‌شغل های در اختیار گرفتن خشم
در منابع اخلاقی از کظم غیظ در قسمت رذایل اخلاقی و تحت صفت خشم گفت و گو گردیده‌است.[۱۲] عالمان اخلاق و رفتار راهکارهایی برای در دست گرفتن خشم ارائه مسجد غدیر بلوار معلم مشهد کرده‌اند.[۱۳]

نتیجه کاشانی در المحجة البیضا اندیشیدن در روایاتی که در فضیلت کظم غیظ، حلم و عفووبخشش وارداتی، اعتنا به محرک‌هایی که در‌این احادیث برای فروبردن خشم مذکور، به حافظه آوردن توان و خشم الهی، اعتنا به پلیدی حالتش در موقعیت خشم و ملامت شم انتقام‌جویی را تحت عنوان راهکارهای علمی در دست گرفتن خشم ذکر مسجد غدیر فلاحی مشهد نموده است.[۱۴]

همینطور سود کاشانی از استعاذه و تغییر‌و تحول شرایط، تحت عنوان راهکارهای عملی کظم غیظ حافظه نموده است. وی ذکر می‌نماید که در صورتی‌که استعاذه کارساز نشد در شرایطی‌که که آدم خشمگین، ایستاده میباشد بنشیند و در حالتی‌که که نشسته میباشد توکل دهد یا این که بخوابد. همینطور در بعضا احادیث، خشم به حریق تشبیه گردیده و اورده شده حریق را جز آب بدون صدا نمی‌نماید پس هر که خشمگین میباشد، وضو مسجد بابا غدیر مشهد بگیرد.[۱۵]

در برخی احادیث نیز از فرستاده خداوند(ص) نقل گردیده‌است هر که که خشمگین شد صورتش را بر زمین بچسباند. ورام بن ابی فراس گفته میباشد مراد نبی دستور بر سجده میباشد تا نفس، شم خواری نماید و خشم وی برطرف خواهد شد.[۱۶] امام باقر(ع) در روایتی در باره در دست گرفتن خشم فرموده میباشد هر كس بر مردمى خشمگين شد، و ايستاده بود، بايد فورى بنشيند، تا پليدى شيطان از وی بدور خواهد شد، و هر كس بر خويشاوندش غضب كند بايد نزديك وی رود و تنش را مس كند (به عنوان مثال دست به دست وی سايد) زيرا خويشاوند هر گاه مس خواهد شد مسجد بابا قدرت مشهد وقار يابد.[۱۷]

کظم غیظ امام کاظم(ع)
امام موسی کاظم(ع)، به این دلیل‌که خشم خویش را در اختیار گرفتن می کرد، به کاظم ملقب بود.[۱۸] گزارش‌های مختلفی در منابع آمده که امام کاظم(ع) خشم خویش را در قبال معاندان و افرادی که به وی بدی می‌کردند، فرو میبرد.[۱۹] به عنوان مثال نقل شده که مردی از نوادگان قدمت بن خطاب در حضور امام کاظم(ع)، به امام علی(ع) توهین کرد. ملازمان امام خواستند به وی حمله نمایند، البته امام بازدارنده شد و آنگاه به مزرعهٔ آن مرد رفت. مرد با دیدن امام کاظم(ع) استارت به اعطا کرد و بیداد کرد که محصولش را لگدمال نکند. امام به وی مجاورت شد و با خوشرویی پرسید چقدر خرج کاشت مزرعه کرده‌ای؟ مرد ذکر کرد: ۱۰۰ دینار! آن‌گاه پرسید: آرزو داری چه اندازه از آن برداشت کنی؟ مرد جواب اعطا کرد غیب نمی‌دانم. امام کاظم(ع) فرمود: گفتم آرزو داری چه اندازه از آن برداشت کنی؟ مرد جواب اعطا کرد: ۲۰۰ دینار! امام ۳۰۰ دینار به وی اعطا کرد و اعلام کرد: این ۳۰۰ دینار برای توست و محصولت هم برایت باقی میباشد. آن‌گاه به سوی مسجد رفت. آن مرد زودتر خویش را به مسجد رساند و با دیدن امام کاظم(ع) برخاست و این آیه را بلند خواند: اللَّه أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِ‌سَالَتَهُ؛ خداوند عالی می داند رسالتش را کجا قرار دهد[انعام–۱۲۴][۲۰]

تک‌نگاری
مهارت تقابل با خشم، سید مهدی خطیب، تکثیر دارالحدیث و به‌تکثیر (انتشارات آستان قدس رضوی)، چاپ اولیه ١٣٩٨ش ٤٨ کاغذ[۲۱]
مهار خشم و پرخاشگری در پرتو آموزه های فقاهتی، مجید جعفری هرفته، انتشارات مؤسّسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ نخستین ١٣٩٧ش ٢١٦ کاغذ[۲۲]
مهار خشم، محمدرضا کيومرثی اسکويی، انتشارات دارالحدیث، ١٣٩١ش، ٢٩٩ ورقه[۲۳]
جستارهای متعلق